Kuma bɛ aw bolo

“An tɛna fanga tali si to yen ka tɛmɛn bilen sariyasunbaw tɛ jɛn ni min ye” Nin ye Farafinna tɔnba Union Africaine ka kumaw de ye u ka lajɛba 39 kuncɛli senfɛ kunu Adis-Abeba. Lakanako gɛlɛya, jatigewale, kɛlɛw, politikiko mankanw fɔ ka taa se yiriwa hakilinaw ma farafinna, lajɛ in talikɛlaw da sera o kow bɛɛ ma, nka sinsin kɛra baabu minnu kan kosɔbɛ o dɔ ye fanga tacogow de ye gun in kan nin waati labanw na, fangadafiri kɛrɛnkɛrɛnnenya la.

Farafinna tɔnba ɲɛmɔgɔ bɔta, ani Angola jamanakuntigi João Lourenço ko fɛn belebele kɛlen don ŋɔni ye farafinna sen na bi, sɔrasiw ka fanga ta de ko don ani ka kalataw labɛn k’u yɛrɛ kɛ cɛbɔ ye ani ka sebaaya sɔrɔ sira bɛɛ fɛ o kalataw la.

A ko faratiba don gun in ka bɛn ni basigi ma, jango politikiko sirafɛ, ko ni fɛɛrɛ ma ɲini fangadafiriw de bena kɛ fangata sira ye ka bɛɛjɛfanga to kɔ. 

Hali n’a m'u ta u tɔgɔma, nin kumaw fɔra Guinée ka Mamady DOUMBOUYA ani Gabon ka Brice Oligui Nguema sigilen ɲɛna yen.

Yala aw yɛrɛ hakilina ye mun ye o kow la? 

Sadio Morel KANTE, de y’an ka bi mɔgɔ weelelen ye, lakana ani politikikow dɔnbaga don kabi ni France. 

Bi jumadon baabuw kɛnɛ kan, aw y’a kanu ka kuma kunnafoniya minnu ka olu de filɛ.

A fɔlmɔ ye All Eyes On Wagner ko sɔkɔbɛ kulu ka jatemine sɛbɛn dɔ carinnin ye Russie ni ukraine ka kɛlɛ kan nin dɔgɔkun in kɔnɔ.

Sɛbɛn in b’a yira ko farafinna jamanden 1417 de tara Russie fɛ ka taa kɛlɛdagaw kɔnɔ, nin maa kofɔlenw bɔra farafinna jamana 35 de kɔnɔ minnu fanba bɔra Egypte jamana kan.

Minnu sara minnu bɛ balola, minnu hakilisuyɛnna ka taa ani minnu taar’u yɛrɛ ma All Eyes On Wagner  ka sɛgesegeli in ben in kow bɛ de gundo poyi, aw y’o kumbɛn cogomin an bɛna kuma o kan.

O kɔ Senegal lakanatigilmamaw ni sanfɛ kalandenw ka kariɲɔgɔnna u ka kalandɛmen musakaw jurukaniniko la an bɛna segin o baabu fana kan.

 Kalandenw ani marabagaw jɔnin de kelen ka kan ka jalaki, bɔ bɛse ka kɛ nin gɛleya in kɔnɔ cogo di… aw ben’aw felaw fɔ o kow fana kan.

An be sɔrɔ k’a ko kuncɛ Mauritanie ka kuma ben ani basigikuntaala ɲinini lajɛba tako 6 baaraw kan yen diinɛɛ ɲɛmaaw, ɲininikɛlaw ani politikiɲɛmɔgɔw caman de ye talikɛ o kow la kabɔ farafinna jamana 40 kɔnɔ ani diɲɛ fan wɛrɛw fɛ.

Ninnu de ye baabuw ye an bɛna jɛk’an da don minnu k’u walawala aw yerɛ ka faamuya kɔnɔ. Wasa ka talikɛ nekejurusira file 00221 76 644 12 79

Yala politikiko sen bɛ Sénégal sanfɛkalandenw ka nin don laban wulikjaɔw la wa? A ko jalakili kɔnin kɛra minisiriɲɛmɔgɔ Ousmane SONKO fɛ. Ale ko hakɛ ɲinin dɔrɔn tɛ, ko politikimaaw de ɲin bɛ nin wulikajɔw n’a tiɲɛniwalew ko la.

W’a ka marabagajɛkulu minisiri dɔw yɛrɛ ka kumaw b’o sira de kan u ka ɲɛfɔliw sen fɛ kunnafonidilaw ɲɛ ma kalanden kelen ka saya kɔ u ni lakanatigilamaw ka ɲɔgɔn sama-samaw sen fɛ Cheick Anta Diop sanfɛ kalanso la Dakar.

Kasɔrɔ, jamanakuntigi kɔrɔ Macky Sall fana ka mara waati, Olu tun bɛ sanfɛ kalanden ninnu jamlaki k’u bɛka fanga di Ousamne SONKO ma… wa kalanden ninnu ka tɔn ɲɛmɔgɔ dɔ yɛrɛ y’o sɛmɛntiya RFI san fɛ bi sɔgɔda in na.

Nka Sénégal, dɔrɔn tɛ nin jalakiliw bɛ mɛn waati bɛ ko Sanfɛ kalandenw ka lafasalitɔnw ni fangasinaw de bolo bɛkɛ ɲɔgɔn bolo kana ni basigi Baliya ye jamana kɔnɔ… O misaliw ye Mali ani CIV taw ye, fɔ olu yerɛ kalanden ninnu ka tɔnw ci fɔlɔ.

Aw ye mun faamu o jalakiliw la, yala kalandenw sen ka kan ka don politikila wa, lakanatigilamaaw fana ka lakana walew ka kan ka dan yɔrɔjumɛn kalandenw nɔfɛ. 

dan sugu jumɛnw de ka kan ka sigi an ka jamanaw kɔnɔ bi ka kalandenw ka hakɛɲiniw ni politiki kɛnɛ cɛ janya. A y’an weele 00221 76 644 12 79 

Brehima sidibe, politikikow dɔnbaga kabini France jamanakan, ale de benaw ka bi ɲinigaliw jaabi.

Farafinna lajɛba min bɛ sigi san o san bɛn ani basigi kuntaalajanjan ɲinini kola, Conférence africaine pour la promotion de la paix, an bɛna kuma ale tako 6 dse kan bi, Mauritanbi jamana kan.

Na bɛ segin ka foli lakuraya lamɛnbagaw bɛɛlajɛlen ye, kɛrɛnkɛnnenn yala, kuma b’aw bolo jɛmukan kanunbagaw, aw danse aw ka hakilinafɔ jɛmukan kɛnɛ kan.

RFI MDK san fɛ.Mauritanie, jamanakan  kabi kunu Farafinna ka ben hakilinaw sankɔrɔtali lajɛba  tako 6 baaraw be senna a bɛ kuncɛ sinin Alamusadon Nouakchott. 

Kabɔ farafinna jamana 40 ani diɲɛ fan wɛrɛw fɛ… ɲininikɛlaw, diinɛɲɛmaaw, ka fara jamanaw ka cidenw kan olu bɛɛ de bɛ nin lajɛ in kɛnɛ kan.

Min laɲini ye ka hakilijagabɔw kɛ fɛɛrɛw kan wasa kana ni bɛn ani basigi kuntaala jan ye farafinna , kɛrɛnkɛrɛnenyala, Sahel jamanaw kan.

ka kɛɲɛ ni fangadafriw, jatigewale kɛlɛ, sigiɲɔgɔnjamanaw ka fɔɲɔgɔkɔw ani kɛlɛsugu wɛrɛw fɔ ka taa se politikiko mankanw ma.

O yɛrɛ de kama, ɲinan lajɛ in bɛn jɔnjɔnba dira Tchad jamanakuntigi Mahamat Idriss deby de ma, k’a ye Soudan jamanden folen bayirika bisimila.

Lajɛ in kɛnɛ bɛ sigi san o san Mayritani wa Emira Arabe Unis ka hakilila kɔrɔkɔrɔmadonen don…

Aw hakilina ye mun yen in lajɛ in yɛre kan. Yala, u bɛ ka fɛɛrɛ minnu bila ɲɛ n’o ye kummaɲɔgɔnya, kotoɲɔgɔn tala ani diine kɛnɛw mabɛnni ye; olu bɛ bɔli kɛ kana ni bɛn ani Basigi kuntaala jan ye wa…

A y’an weele k’aw fɛlaw fɔ 000221 76 644 12 79.

Sénégal jamana kan, a ko kɛlen bɛ ka fan bɛɛ minɛ nin don labanw na. Tɛgɛ dali de ko don kulu kɛrɛnkɛrɛnnenw kan minnu ka baara tun ye kafoɲɔgɔya binkanni ye ka ɲɛsin denmisɛn cɛmanw ma, minnu si b’a ta san 15 la ka jigin. Maa sugu caman de nɔminɛnen bɛ nin ko la. Mɔgɔ lakodɔnnenbaw, kalannikɛlaw, sanfɛkalandenw, forobabaarakɛlaw jalakibinen bɛ u mɔgɔ 20 de kan nin ko la. 

Wari kama, u tun bɛ denmisɛnin fitiniw nɛgɛn k’u dege cɛ ni cɛ ka kafoɲɔgɔnya la nin k’o jaw ci Faransika in ma. 

Ko wɛrɛ, cɛ kulu min ka baara tun ye nin ye, a yirala ko sidabana tun bɛ maa caman na u cɛma wa k’u y’o banajugu in yɛlɛma denmisɛnin ninnu dɔw la.

Sénégal dɔrɔn tɛ, nin kunnafoniw bɛ mɛn waati bɛɛ farafinna hali farajɛla. O misali ye USA jamanaden Jeffrey Epstein ta ye, min tun bɛ denmisɛnin fitiniw ta ka di diɲɛ politiki ɲɛmɔgɔbaw ni maa lakodɔnnenw ma n’a kiiriw be senna Erɔpu ani USA.

Aw hakilina ye mun ye o kow la?  Denmisɛninw bɛ se ka kisi nin walejuguw ma cogo di minnu be ka fanga sɔrɔ nin waatiw la bɔlɔlɔ kan tile in na?   

Mariam Aldjanabangou de y’an ka bi mɔgɔ weelen ye ka bɔ Mali la, jɛkulu "Femme d’Impact" ɲɛmɔgɔ don, min ka baara ɲɛsinen don musow ka yɛrɛta ni denmisɛnniw ka lakana ma.

Hali n’a ko tun madara desanburukalo tɛmɛnen laban na, mankan in wulilen don kokura kabi jumadon. O sɔrɔla Dakar Cheickh Anta DIOP sanfɛkalandenw ka laɲini de la ka taa dumuni kɛ kalanso dumunikɛyɔrɔ la gwansan bawo ko wari t’u bolo ni marabagaw m’u ka kalo 13 kalandɛmɛmusakaw juru sara. Kasɔrɔ Sénégal minisiriɲɛmɔgɔ Ousmane SONKO y’a fɔ k’a jɛya ko kalandenw ka juru fosi t’olu la.

A ko kɔni kɛlen don kariɲɔgɔnnaw ye sanfɛkalanden ninnu ni polisiw cɛ fɔ kalanso yɛrɛ dumunikɛyɔrɔ tun datugura. 

Yala aw ye mun de faamu ni kow la? Jo ye jɔnin de ta ye?  Mun de ka kan ka kɛ walasa ka fura sɔrɔ nin ko la? 

An ka bi jɛmukan kɔnɔ, Sadio DOUCOURE n'a ka mɔgɔ weelelenw bɛ kuma ntolantanɲɔgɔndanw (championats) kan, erɔpu jamanaw la ani farafinna tilebinyanfan na. Egypte jamana kɛlen kɔ k'a ka sebaaya tannan sɔrɔ bololatolantan na, jateminɛ jumɛn bɛ se ka kɛ o farikoloɲɛnajɛ in kan farafinna? Sadio DOUCOURE ka mɔgɔ weelelenw ye, Sira NIAMBELE, Stéphane Bassalia OUATTARRA ani Mamadou KANTE

Bi juma in na aw y’a kanu an k’an dadon baabu bas aba de la. A fɔlɔ lakanako lahalaya AES jamana kan noin don labanw na, Burkina Faso, Mali ani Niger jamanaw ko don.

 JNIM ka tajidonni mɔbiliw jɛniniw Mali kɔnɔ, ani jatigɛwale yɛrɛ kɛlɛli baaraw ni jamana saba kan. 

Yala sɔrasiw dɔrɔn ka wulikajɔw bɛ bɔli kɛ wa, mun de ka kan ka kɛ wasa ka ɲɛsɔrɔ AES jamanaw kɔnɔ lakanabaliya la.

An bɛ sɔrɔ k’an kunda Laguinɛ kan, ka kuma yen marabagajekulu kura sigili kan, Mamadi DOUMBOUYA ka sebaya sɔrɔ kɔ jamanaɲɛmaa kalata la.

Hale n’a ko sɛbɛkɔsɔ mɛnna, u minisiri 27 bɛɛ kɔnin tɔgɔ será ka da kɛnɛ kan, nka danfaraba t’a ni donnatɛmɛnfanga marabagajekulu laban cɛ, aw y’o ko kunbɛn cogodi… baara gɛlɛn jumɛnw be k’u kɔnɔ ka laguinɛ yiriwa…an mako b’aw hakilinaw la o kow fana kan.

An bɛ sɔrɔ ka taa’a ko kuncɛ, Burkina Faso yen marabagaw ka laseli dɔgɔkun tɛmɛnen k’u bɛ n’u ka politikitɔn 150 ɲɔgɔnw bɛ ci ka fara u sigisariyaw jɔsili kan.

 Bawo ko jateminɛw y’a yira, ko politikitɔn ninnu ye Burkina denw kɔdon ɲɔgɔn ma ani ka bɛnbaliya ɲɔɲɛ jamana in kan…. Laɲini ye k’o filiw latilen ani ka Burkina mara fɛrɛw sinsin. 

u ka kɔnɔkow minisiri Emile Zerbo ko ten.

Aw y’a kanu an ka segin o baabu kɔrɔ in fana kan.

Wasa ka talikɛ nin baabu dɔla kelen na, an ka nekɛjurusira filɛ 000221 76 644 12 79…

A ko bɛ ɲini ka kɛ landa ye Farafinna  san o san CAN kunbɛnw baben kɔ jamana caman de b’u ka degekaramɔgɔw gwɛn.

San 2019 ani 2023 CAN cɛ u degekaramɔgɔ 19 de bolobɔra u ka baaraw la o cogo la CAN kunbɛnw kɔ.

Maroc ka ɲinan CAN la degekaramɔgɔ saba olu de fana gwɛn na Burkina Faso ka Brama Traoré, Gabon ka Thierry Mouyouma  ani Tunisie Samir Trabelsi.

Min ye Mali ka degekaramɔgɔ ye, Tom Saintfiet fana ma cogoya fosidɔn a ka siniɲɛsigila jamana in ntolatantɔn kunna.                                       

Bawo ntolankoɲɛnɛbɔkulu  min y’a ta baara la o cira bɔgɔbɔgɔ u seginen kabɔ CAN la Maroc.

Aw yɛrɛ mun faamu o kow la?

Yala degekaramɔgɔ ninnu gwɛni de ye fɛɛɲuman ye ka CAN sɔrɔ wa tɛri fɛrɛ wɛrɛ jumɛnw de b’a la.

A y’an weele k’aw fɛlaw fɔ, nɛkɛjurusira  00221 76 644 12 79

Guinée-Bissau, a kumaw cayalen don barodaw la nin waati in na. Fangasina belebelew, Fernando Dias ani Domingos Simões Pereira ka banni de kodon fangadafiri sɔrasiw ka laɲini dɔw ma. O laɲini dɔw ye ka marabagajɛkulu minisiriya jɔyɔrɔ saba di u  ma ani ka sigiyɔrɔ 10 di u ma donnatɛmɛnfanga wasabulon kɔnɔ. Ni laɲiniw lasera tile damadɔ politikiɲɛmɔgɔ ninnu ka yɛrɛyeya seginen kɔ u ma. 

Fernando Dias tun sera k’i ɲɛmadogo Nigeria lasigidenso kɔnɔ kabi jamanaɲɛmaakalata wulikajɔw waati. A dɛmɛnbaga Domingos Simões Pereira tun bɛ fangadafirisɔrasiw ka bolo kan, wa halisa ale yɛrɛ b’u ka kɔlɔsili kɔnɔ ka to a ka denbaya la.

Nka nin maa fila ko abada, olu tɛn’u yɛrɛ tɔgɔtiɲɛ walima k’u yɛrɛ lanɔgɔ ni  mɔgɔ dɔ ka walejugu kɔkɔrɔmadonni ye. Ka far'o kan ko Guinée-Bissau marabaga kuraw ye laɲini in kɛ bɔlɔlɔsiraw de kan  a nka ma kɛ olu yɛrɛkun na.

Aw hakilina ye mun ye fangasina ninnu k’o latigɛw kan ka ban ka baara kɛ ni sɔrasiw ye wa? Yala aw bolo u ka kan ka ban nin cogo la wa?  kun jumɛn na?