Kuma bɛ aw bolo

Zanviyekalo tile 20 san 2025, janvierkalo tile 20 san 2026, bi bɛ bɛn USA jamanaɲɛmaa Donald TRUMP ka san kelen ma fanga la. Kabi n'a ye fanga ta USA jamanakuntigi nin ye diɲɛ yugu-yugu ni latigɛ caman ye, k'a ta latigɛ gɛlɛnw tali la USA tungannaadenw yɔrɔ, USA donni yamaruyasɛbɛ dili balili walima a sonsorili, saalen kuraw sigili an'a jɛɲɔngɔnjamanaw cɛ, a ka bagabagalikanw ka ɲɛsin Iran, Groeland, Colombie ma, a ka mugu filiw Iran ni Nigéria jamanaw kan, jatigɛwale kɛlɛli hukumu kɔnɔ. 

Ɲɔngɔnsama-sama ni OTAN jɛkulu ye Ukraine kɛlɛ kan, ani fɛn caman wɛrɛw, aw bɛ se ka jati juman bɔ Donald TRUMP ka fanga san kelen in na? 

CAN tako bisaba ni duurunan kuncɛra kunu. A kɛra jigitigɛ ye Maroc bolo, bawo u ma se k'u ka jɔnjɔn filanan sɔrɔ Sénégal ɲɛkɔrɔ, u kanubagaw ɲɛkɔrɔ, san biduuru kɔ, u ka fɔlɔ sɔrɔlen kɔ.

Hali ni ntolantan laban kɛra furugu-furugu ye, Sénégal ka waraw  ye sebagaya sɔrɔ. Nin y'u ka jɔnjɔn filanan de sɔrɔli ye, san 2021 ta kɔfɛ, Cameroun jamana kɔnɔ. Kuma dir'aw ma o de kan bi. 

Bi juma, dolantankanubaga caama y'a latigɛ ka kuma tuguni CAN 2025 kan. Aw ye ɲininkali tegun an na, USA jamanaɲɛmaa Donald TRUMP ni OTAN tɔnden tɔw ka ɲɔgɔnsamasama kan, ka kɛɲɛ ni Groenland lahalaya ye. Ka fara Iran ka wulikajɔw ni TRUMP ka bagabagalikanw fana kan, ka laban ni sɛnɛkɛlaw ka sɛnɛfɛnw sanbaliya ye.

Bi mɔgɔ weelelen fila lo b'an bolo, Sadio DOUCOURE, an ka ciden kɛrɛnkɛrɛnnen Maroc, CAN hukumu kɔnɔ, a  ben'aw ka ɲininkaliw jaabi, o kɔ Ben DIABATE jamanaw cɛ lɔnbaga ben'aw lafamuya OTAN lahalaya kan.

CAN tako bisaba ni duurunan finali tanbagaw lakodɔnna. Wara fila de bena ɲɔngɔn lasɔrɔ o kɛnɛ kan, Sénégal ani Maroc. Olugu ye sebagayaw sɔrɔ, Egypte ani Nigeria ɲɛkɔrɔ.  Sénégal ni Maroc de bena ɲɔngɔn lasɔrɔ, o kɛnɛ kan karidon, u ka sebagayaw kɔ, Egypte ani Nigeria jamanaw ɲɛkɔrɔ.

Ka kɔn o ɲɛ, jɔyɔrɔ sabana ɲinini kariɲɔngɔnya de fɔlɔ bena kɛ sibiridon. O kɛnɛ kan, Egypte ka farawɔnw ni Nigeria ka "Super Eagles" de bena ɲɔngɔn lasɔrɔ, nɛgɛ kanɲɛ 16 wagati, Casablanca.

Jɔnjɔn kelen-kelen de be finali sɔrɔbaga fila ninnu bolo, Maroc ani Sénégal. Jamana fila ninnu bɛɛ lajɛlen, bena fɛɛrɛ kɛ, walasa k'u ka jɔnjɔn dafa fila la. A ntolantan kɔni tena nɔgɔya. Yala aw ye demi finali latɛmɛ cogodi?  Jɔn de bena segin ni jɔnjɔn filanan ye, Maroc ni Sénégal cɛ?

Sénégal jamana na, tigansɛnɛlaw ninsɔndiyalen tɛ, tiganbaara bɛ ka gɛlɛya. Sɛnɛkɛla caaman bɛ ka gɛlɛya sɔrɔ u ka  tigafeereli la. Sɔngɔ sabatibaliya , ani dɛmɛbaliya cɛ,  tiga  n’o ye Senegali sɛnɛ taamasiyɛn ye, o bɛ ka gɛlɛya s ɔrɔ. Côte d'Ivoire marabagaw ni café ani cacao sɛnɛlaw ti ka kankelen fɔ. Guinée Bissau fisankolosɛnɛlaw fana fununen don, Mali, Burkina Faso, kɔri b'o lahalaya kelen na, La Guinée, kɔri, tigan, fana.

Tuma caama marabagaw b'a latigɛ ka sɛnɛkɛlaw bali o ka sɛnɛfɛnw feere o ɲɛnamɔgɔ ma; marabagaw yɛrɛ bi sɛnɛfɛnw sɔngɔ sigi sɛnɛkɛlaw kan, o bi sɛnɛfɛnw san. Nga tuma caama o kɛcogo ti sɛnɛkɛlaw nimisi wasa, o bi gɛlɛya caama sɔrɔ o ka baara hukumu kɔnɔ. Yala aw y'o ko ye cogodi? fɛɛrɛ jumɛn lo ka kan ka ta marabagaw fɛ yasa sɛnɛkɛlaw nimisi ka se ka wasa?

Iran jamana kan, wilikajɔw te ka kɔtigɛ halisa. Kabini wulikajɔw daminɛna mɔgɔ 600 ni kɔ de ye saya sɔrɔ baɲumakɛtɔnw ka fɔ la. Kunu tuguni wulikajɔw tun kɛra, o min labɛnna marabagaw fɛ. Marabagaw yɛrɛ tun y'a laɲini jamanadenw fɛ, u ka bɔ k'u ka dɛmɛ yira olu la. Kabi alamusadɔn fana bɔlɔlɔsiraw tigɛlendo jamana in kɔnɔ.

Bi Etats-Unis fana ye weele bil'a ka jamanadenw ma u ka Iran toyi. Ka kɔn o ɲɛ, Etats-Unis jamanakuntigi Donald Trump tun ye bagabagalikan wɛrɛw kɛ ka ɲɛsin jamana in ma.  Iran marabagaw fana y'a yira k'olu labennen don kɛlɛ ani sigikafɔ fila bɛɛ kama.

Bi an bi kuma ɲinan ka CAN kan, San 2025 CAN 1/4 de finaliw tanna nin zanviyekalo tile 9 ni 10 na. Jamana 4 minnu  sen bɔra ɲɔgɔndanw na i n'a fɔ Mali, Cameroun, Côte d'Ivoire ani Algerie de ye. Côte d'Ivoire min yɛrɛ tun ye salon ka jɔnjɔn ta, a seginna so. Maroc, Sénégal, Nigeria ni Egypte ka kuluw de tɔ tora. U bɛna ɲɔgɔn sanga demi finali kɛnɛw kan. Aw ye ɲɔgɔnkunbɛn ninnu ye cogo di, yala barinako bɔra a ra wa?  aw ɲa bɛ demi finale nataw ra cogo di?  An ka ciden kɛrɛnkɛrɛnnen, kabi Maroc, Sadio DOUCOURE b'aw ka ɲininkaliw jaabi.

Bi juma, aw caama lo y'a ŋaniya ka segin ka kuma Venezuela jamanaɲɛmaa n'a furumuso minɛni kan USA fɛ,  ani Donald TRUMP ka wale wɛrɛw ka ɲɛsin Groenland mara ani jamana wɛrɛw ma. Aw kumana baabu kura kan, n'o ye Burkina Faso ka fangadafiri laɲiniwale ye, wa aw seginna fana ka kuma La Guinée ni Centrafrique jamanaɲɛmaakalataw kan, ani ɲina ka CAN fana...

 Kalata kɔɲanabɔkulu "l'autorité nationale des élections" ye jaabi kunfɔlɔw da kɛnɛ kan. Kɛmɛ kɛmɛsara la, jamanakuntigi bɔta Faustin-Archange Touadéra ye kan 76 ni murumuru 15 de sɔrɔ. Nga fangasinaw ma jɛ n'o sɛbayaga in ye, wa u k'u bɛna sɔsɔlisɛbɛn ladon sariyasunba kɔrɔsili kitibulon ɲɛkɔrɔ.

Nigeria ni Egypte jamanaw ye "quart de finale" sira sɔrɔ Mozambique ani Benin jamanaw ɲɛkɔrɔ.
Mali ni Sénégal fana y'a sira sɔrɔ Soudan ale ni Tunisie ɲɛkɔrɔ.
Wa "Huitième de finale" ntolantanw   kuncɛra kunu, ni kariɲɔngɔnya fila ye. O cɛla, Côte d'Ivoire ni Burkina Faso , Burkina Faso ka Etalɔnw y'o ka doni siri o polopalenlen kɔ Côte d'Ivoire fɛ.

 Ka fara RDC ni Algérie ka ɲɔngɔnkunbɛn fana tanna, wa RDC fana ma "quart de finale" sira sɔrɔ.