De vakantie van Kunst is Lang duurt nog even voort, en daarom is de redactie ook deze winter in het archief gedoken om opmerkelijke afleveringen te herhalen. 

We selecteren dit keer uitzendingen met kunstenaars die in hun werk contact maken met het niet-menselijke. Bijvoorbeeld Annabelle Binnerts, die taal als materiaal heeft, en naar woorden, zinnen en letters kan kijken als een beeldhouwer. Ze is geïnteresseerd in hun fysieke gestalte, en in de mentale werelden die je met deze bouwstenen van taal kunt creëren. Luuk sprak haar begin januari 2023.  

Het team van Kunst is Lang is op kerstvakantie, maar traditiegetrouw raden we je uitzendingen aan die we zelf met plezier nog eens hebben beluisterd. De komende weken zijn dat afleveringen waarin de kunstenaar die gast is contact legt met het niet-menselijke. 

Luuk koos voor zijn gesprek met Theo Jansen, geestelijke vader en verzorger van de Strandbeesten, opgenomen óp het strand, in maart 2022. 

Kunst is Lang houdt een winterstop! Nu de waan van de dag zich wat makkelijker laat negeren en er ruimte is voor een bredere blik, duiken wij graag voor je in het archief om uitzendingen te herhalen waarin de kunstenaar die te gast is zich bezig houdt met wat je het niet-menselijke zou kunnen noemen. 

We beginnen met de keuze van redacteur van Motley Maurits de Bruijn, voor het gesprek met Isabelle Andriessen dat werd gepubliceerd in maart 2022. 

Willem de Rooij onderzoekt de werking van beelden: hoe ontstaan ze, hoe worden ze ontvangen, en met welke agenda worden ze de wereld in gestuurd? Vaak ordent en combineert hij bestaande kunstwerken en objecten, waardoor er nieuwe betekenissen aan het licht komen. Zo bracht hij in 2010 voor een tentoonstelling in de Neue Nationalgalerie in Berlijn vogelschilderijen van de 17e eeuwse Melchior D'Hondecoeter samen met 18e eeuwse gevederde objecten uit Hawaï: hoewel afkomstig uit zeer verschillende culturen en tijden, ontstond er een dialoog over macht, aantrekkingskracht, globale handel en conflict. Voor de tentoonstelling Valkenburg, tot en met 26 januari 2026 te zien in Centraal Museum in Utrecht, herschikte Willem 30 schilderijen van D'Hondecouters jonge tijdgenoot Dirk Valkenburg op zo'n manier dat het inzicht geeft in de fundamenten van de witte, koloniale blik.  

In het werk van Charlott Markus is het verborgene een belangrijk thema. Al in haar jeugd ontwikkelde ze haar vermogen om iets te verbergen en een situatie nauwgezet te observeren, wat de basis legde voor haar fascinatie voor wat we aan het zicht willen onttrekken, of juist willen benadrukken. Tijdens Charlotts residentie op psychiatrisch zorgpark Zon & Schild, afgezonderd gelegen in de bossen bij Amersfoort, fotografeerde ze de handen van cliënten, en kon ze als welkome buitenstaander met hen in contact komen. Het resulteerde in een installatie van deze foto's naast hangende gordijnen uit een voormalig ziekenhuis op dat terrein: een zee van rijen stof, waartussen haar stem steeds uit verschillende speakertjes was te horen. De teksten gaan over haar eigen indrukken uit de residentie en de ervaringen van de cliënten, en laten doorschemeren dat de grens tussen 'normaal' en 'beperkt' niet zo scherp is als we misschien hopen. In het werk Sphere for Thea brengt Charlott in zes wandtapijten en een audio-installatie een ode aan haar inmiddels overleden vriendin Thea, die als man werd geboren en een groot deel van haar leven niet door iedereen gezien werd zoals ze gezien wilde worden.

Katja Verheul gebruikt voor haar films en videowerken de term artistieke archeologie. Ze draaien om de dreiging die resten uit het verleden hebben. Zo gaat de film Red Dust over de kernproeven die het Franse leger in de jaren '60 in de Algerijnse Sahara deed, waardoor er nog steeds elk jaar radioactief stof op het zuiden van Europa neerdaalt. In de film What is left Behind zien we hoeveel werk het is om de Nederlandse zee én de rivieren te ontdoen van bommen die daar na de Tweede Wereldoorlog massaal in zijn gedumpt, en in Katja's nieuwste project vraagt ze aandacht voor wat de natuur mogelijk te wachten staat nu het Ministerie van Defensie van plan is het militair oefenterrein in ons land uit te breiden: nu al is tweederde van dat terrein beschermd natuurgebied, wat zich moeilijk laat verenigen met de impact van bommen, granaten en pantservoertuigen.  

Charlotte Schleiffert tekent en schildert al ruim 30 jaar een expressief oeuvre bij elkaar. Het meest bekend zijn haar figuren van meer dan 3 meter hoog, meestal een combinatie tussen een menselijk onderlijf in modellenpose met daarbovenop een dierenkop of een uitbundig masker. Daarnaast maakt Charlotte schilderijen waarin in soepele lijnen en vaak felle kleuren een relatie van macht of juist onmacht wordt uitgedrukt. Bijvoorbeeld in seksueel getinte werken die een machtsrelatie uitdrukken, in het tonen van krachtige vrouwen die zich staande houden in een door mannen gedomineerde wereld, of in een anti-oorlogswerk dat pleit voor steun aan het aangevallen Oekraïne. 

Mirjam Linschooten is als artistiek onderzoeker en ontwerper geïnteresseerd in tactieken voor representatie. Een centrale vraag in haar praktijk is hoe herinneringen en geschiedenissen worden geconstrueerd door middel van verzamelen, interpreteren en tentoonstellen. 

Haar project How to Exit and How Not to Enter draaide om acht West-Afrikaanse beelden uit de verzameling van socioloog Joop Goudsblom. Mirjam voerde gesprekken over de waarde van die beelden met mensen van verschillende culturele en professionele achtergronden, zoals kunstenaars, curatoren en handelaars en verzamelaars. Ze legde bloot hoe je vanuit radicaal verschillende waardesystemen naar de beelden kunt kijken, en nam dat mee in de manier waarop ze ze bij CBK Zuidoost in Amsterdam heeft tentoongesteld. 

Voor haar residentie bij Hotel Maria Kapel in Hoorn werkt Mirjam samen met kunstenaar Skye Maule-O'Brien aan het project Breath & Breeze: Tongueless whispers of the wind, waarin ze onderzoeken welke rol de wind speelt in de koloniale verhoudingen tussen Nederland en het Caribisch gebied. 

Çiğdem Yüksel begon als documentair fotograaf voor onder meer De Volkskrant. Ze won in 2017 de Zilveren Camera voor een fotoserie van Syrische kindvluchtelingen die in Turkse kledingfabrieken werken. Daarnaast onderzocht ze hoe moslimvrouwen worden gerepresenteerd in de beeldbank van het ANP, waar dagbladen hun afbeeldingen bij nieuwsartikelen kopen. Çiğdem schaart de meeste afbeeldingen van moslima's onder 'safari-foto's': van veraf genomen, vaak op de rug, zonder dat er ook maar een spoortje persoonlijkheid van de betreffende vrouw te zien is. Vanuit het groeiend besef dat beeldbanken en archieven essentieel zijn voor ons maatschappelijk geheugen, legde ze in het fotoboek Je moest eens weten: de eerste generatie vrouwen uit Turkije in Nederland de verhalen, portretten en familiefoto's van 22 vrouwen vast die in dezelfde tijd als Çiğdems eigen oma naar Nederland kwamen.

Omdat de ouders van Benjamin Li hun handen vol hadden aan het runnen van hun Chinees-Indische restaurant, groeide Benjamin de eerste twaalf jaar van zijn leven op doordeweekse dagen op bij een Nederlandse pleegmoeder. Zijn familiegeschiedenis en eigen identiteit, die vanwege deze situatie gevormd is door zowel de Chinese als de Nederlandse cultuur, is de brandstof geworden voor zijn kunstpraktijk. Zo maakte Benjamin werk over de zogenaamd gele huidtint die aan Aziaten wordt toegeschreven, en vormden de denigrerende opmerkingen van Gordon tegen een Chinese kandidaat in een tv-programma in 2013 het startschot voor een project dat inmiddels al elf jaar duurt: Benjamin heeft zich als doel gesteld alle Chinees-Indische restaurants in Nederland te bezoeken, en er eten te fotograferen. Die foto's en ervaringen worden onderdeel van zijn werk, bijvoorbeeld als een afbeelding van het gerecht ‘kipblokjes in pikante saus' in bloemen wordt gelegd als onderdeel van een corso, de foto's van gerechten op legpuzzels worden gedrukt, of samen met anekdotes en sfeerfoto's een stickeralbum vormen. Benjamins speelse werk fungeert zo als spiegel voor de stereotiepe en reducerende manier waarop er in Nederland vaak naar de Chinese cultuur wordt gekeken.