La classica

La classica

By Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)Music
Download on the App Store

La classica episodes

  • Sibelius – Inspirà da cigns
    Jean Sibelius (1865-1957) vala sco il cumponist naziunal da la Finlandia. Tranter auter è el vegnì enconuschent cun ovras sco l'ovra tranter sinfonia e poem sinfonic «Kullervo» op. 7 u il poem sinfonic «Finlandia» op. 26.
    En la vegliadetgna da 50 onns aveva Sibelius però ina crisa creativa. Il 1914 cura che l'Emprima Guerra mundiala è rutta or ha il cumponist bandunà ses plans vid ina sinfonia ed è plitost sa deditgà ad ovras pli pitschnas.
    Suenter ina fasa d'abstinenza e tristezza ha Sibelius puspè chattà la vita la primavaira da l'onn 1915.
    «Jau hai vis oz – da diesch avant las dudesch – 16 cigns! In dals pli impressiunants muments da mia vita. Dieus pertgiria – tge bellezza! Ditg èn els sgulads sur mai, fin ch'els èn svanids en la brentina dal sulegl. (...) Mistica natirala e mal il cor. Tema final per la sinfonia nr. 5»
    Jean Sibelius, 21 d'avrigl 1915, diari.
    1 hr 1 min
  • Anniversaris radunds
    La Classica – questa giada cun gratulaziuns a cumponists.
    La Classica sa regorda da sis cumponists naschids avant dis ed onns. Sis cumponists che pudessan festivar quest onn in anniversari radund.
    * Tomaso Albinoni (1671-1751), il Venezian, naschì ils 14 da zercladur avant 350 onns a Venezia e mort là ils 17 da schaner avant 270 onns;
    * Dmitri Bortnjansky (1751-1825), il Russ-Ucrain, naschì ils 28 doctober avant 270 onns;
    * Carl Maria von Weber (1786-1826), il maister da l'opera romantica tudestga, naschì ils 18 da november avant 235 onns e mort ils 5 da zercladur avant 195 onns;
    * Carl Loewe (1796-1869), il grond um da la ballada tudestga, naschì ils 30 da november avant 225 onns;
    * l'artist universal oriund da l'Ungaria Franz Liszt (1811-1886), pianist virtuos e cumponist giagliard, naschì ils 22 doctober avant 210 onns en il Burgenland, mort ils 31 da fanadur avant 135 onns a Bayreuth e sco ultim
    * Antonin Dvorak ( 1841-1904), il grond um da la musica tscheca, naschì ils 8 da settember avant 180 onns a Prag.
    1 hr
  • Clara Schumann – Soirées musicales op. 6
    Gia sco uffant era Clara Schumann (1819-1896) – lura anc Clara Wieck – ina pianista talentada. Ses bab, in scolast da clavazin a Leipzig, ha furmà Clara da l'entschatta sco uffant genial. Tant pli scuidus è il bab vegnì, cura che Clara e Robert Schumann èn s'inamurads.
    Il bab è schizunt ì la via giudiziala per evitar che sia figlia maridia Robert Schumann – 9 onns pli vegl ed anteriur scolast da clavazin da Clara. L'amur dal pèrin è però stada pli ferma – il 1840 han Clara e Robert maridà.
    A partir da quel mument ha Clara dentant vivì u stuì viver en la sumbriva da ses um ch'era medemamain cumponist e pianist. Da lez temp na deschevi betg che dunnas avessan creà cumposiziuns, ellas dastgavan sin il pli vesair ora bain al clavazin.
    Soirées musicales
    En quella classica pudais Vus tranter auter udir il ciclus per clavazin cun il titel «Soirées musicales», op. 6. Quella ovra ha Clara Schumann cumponì en la vegliadetgna da bun 16 onns, cur ch'ella gieva sin turnea sco pianista.
    L'ovra ha sis moviments ch'èn per exempel titulads cun Mazurka, Polonaise u Ballade. Quels titels regordan zunt fitg ad in auter grond pianist da lez temp, numnadamain a Frédéric Chopin che la pianista-cumponista enconuscheva persunalmain.
    1 hr 1 min
  • Antonio Vivaldi – mort avant 280 onns
    Avant 280 onns, ils 28 da fanadur 1741 è Antoni Vivaldi mort a Vienna.
    La Classica sa regorda dad in dals emprims impurtants cumponists, dad in virtuos instrumentalist che merita il titel internaziunal. Naschì è el che ha survegnì pli tard il surnum «il prete rosso», ils 4 da mars 1678 a Venezia. Ses chavels eran cotschens e spiritual è el era stà, almain per in curt temp. A Venezia ha Antonio Luce Vivaldi instruì musica al conservatori da mattatschas Ospedale della Pietà. El sez era in virtuos violinist e chantadur ed el ha cumponì 400 concerts, operas, oratoris, sonatas e trios per instruments a corda e blera musica sacrala. Sias cumposiziuns èn per il pli en in stil homofon. Savens ha el integrà l'uschenumnà gusto lombardo en sia musica. 1740 va Vivaldi a Vienna e là mora el en tutta paupradad. Antonio Vivaldi, naschì avant 280 onns – ha influenzà in'entira generaziun da cumponists, uschia er il grond Johann Sebastian Bach.
    1 hr
  • Cumponists en l'umbriva
    Enstagl da Beethoven, Mozart u Haydn udis Vus en quest'emissiun ovras da cumponists ch'èn main enconuschents.
    Ils nums che han marcà il svilup da la musica èn enconuschents a blers. Durant l'epoca classica a Vienna èn quai stads Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart e Ludwig van Beethoven – la uschenumnada «Trias da Vienna». Da lur temp hai però er dà auters umens da renum en la scena da musica.
    In da quels è Anton Reicha (1770-1836) ch'è er stà in ami da Beethoven e Haydn. El è vegnì enconuschent sco teoreticher da musica. Furora ha el cunzunt fatg cun sias cumposiziuns per instruments a flad.
    Las cumposiziuns da Louis Spohr (1784-1859) èn per l'ina influenzadas da quellas da Mozart, ma per l'autra ha el er integrà elements da l'epoca classica cun quella da la romantica tempriva. Uschia han cumponists da renum sco Mendelssohn, Schumann, Chopin u Brahms er cumpareglià sias cumposiziuns cun quellas da Beethoven. Louis Spohr ha cunzunt scrit bler per la violina.
    L'instrument favurit da John Field (1732-1837) è il clavazin. Il cumponist, ch'è oriundamain da l'Irlanda, ha pli tard cunzunt vivì en Russia. Sias cumposiziuns pon ins cumparegliar cun quellas da Chopin.
    E la finala stat in'ovra da Muzio Clementi (1752-1832) sin il program. El è stà il scolast da John Field ed er el è stà in virtuos da clavazin. Tut quai ch'el saveva da quest instrument, ha el mess sin palpiri en in cudesch d'emprender, l'uschenumnà «Gradus ad parnassum». En pli ha el er construì clavazins. Uschia na fai betg surstar ch'i stat sin ses crap fossa «The father of the pianoforte», pia il bab dal clavazin.
    1 hr
  • Fiori musicali
    La classica dad oz è insatge sco in bel puschel flurs (musicalas).
    Fiori musicali è il tema da questa classica. E fiori, flurs ha era Franz Schubert mess en musica, per exempel en ses ciclus «Die schöne Müllerin (Des Müllers Blumen, Trockne Blumen)». Ina da las pli enconuschentas chanzuns da flurs da Schubert è «Heidenröslein». Era Felix Mendelssohn-Bartholdy ha dechantà la flura en ses ciclus «Die Freundin (Zarter Blumen leicht Gewinde)». Odur da giasmin ha Léo Delibes mess en «Dôme épais le jasmin», in duet fascinant da chattar en l'opera «Lakmé». Quests chants vegnan arrundads cun musica sinfonica da Gioacchino Rossini (Sinfonia di Bologna), Pjotr Ilitsch Tschaikowsky (Blumenwalzer), Emil Stocl (Geflüster der Blumen), Johann Strauss (Rosen aus dem Süden) e da Giuseppe Verdi (La primavera ord: Le quattro stagioni) musica da ballet da l'opera «I vespri siciliani».
    1 hr 1 min
  • Musica en dus
    «En dus è tut pli bel.» Ins po discutar, sche quai vala propi per tut. Ma, cura che duas persunas fan musica ensemen è quai savens in daletg. En questa Classica pudais Vus tadlar ina schelta dad ovras che dovran dus interprets u duas interpretas.
    Per bleras cumposiziuns dovri duas persunas per interpretar l'ovra. Quai pon esser duets cun duas vuschs solisticas ed in accumpagnament musical u cumposiziuns sulet instrumentalas. Il dumber da pussaivlas cumbinaziuns d'instruments è quasi infinit. Però han cumponistas e cumponists er ponderà tge instruments che van bain a prà. Uschia ha Robert Schuman per exempel cumponì trais romanzas per oboa e clavazin. Ses editur leva lura er vender las notas da quella cumposiziun als amaturs da clarinettas ed uschia far ina varianta per clarinetta e clavazin. Quest plan da l'editur ha però vilentà e betg plaschì a Schumann.
    Sper questa ovra da Schumann pudais Vus er tadlar en quella Classica trais duets giu dal palc d'opera e dus duets en in tun popular ord la plima da Beethoven. En ina sonata da Mozart fan dus clavazins furora. Lura udis Vus ina cumbinaziun plitost rara: Niccolò Paganini ha cumponì per violina e ghitarra la schelta d'interpretaziuns en duo per clarinetta e fagot da Carl Philipp Emanuell Bach.
    1 hr 1 min
  • Musica per chalandamatg 2021
    La classica cun musica plain vita, frestg-fidela. 
    Per l'entschatta dal mais da matg 2021 porta La classica musica plain sentiments da primavaira. Musica frestg-fidela dals cumponists: Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven, Gioacchino Rossini, Carl Maria von Weber, Piotr Illitsch Tschaikowsky e Frédéric Chopin. Tut ovras che dechantan la stagiun dal prosperar, chatschar e dal flurir. E garnida vegn questa musica sinfonica cun chanzuns alla napolitana da Francesco Paolo Tosti (1846-1916). Nus udin il «tenore verdiano del secolo», Carlo Bergonzi (1924-2014). Dad el vegn era ditg il sequent: «Ein Mann der Frauen. An seiner Seite waren alle Frauen glücklich!».
    Redacziun: Giusep G. Decurtins
    1 hr 1 min
  • Instruments a flad en il center
    En questa emissiun pudais Vus tadlar musica classica cun instruments da flad. Per lina ladagio or dal concert per clarinetta en A-Dur (KV 622) e la Gran Partita da Wolfgang Amadeus Mozart. Per lautra il notturno da Ferdinand Ries.
    Il concert per clarinetta ha cumponì Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) lonn da sia mort, pia il 1791. Spezial è cunzunt il tun da la clarinetta da basset, betg da scumbigliar cun il tun din corn da basset.
    Gran Partita
    Tar la Gran Partita sa tracti da la serenada nr. 10 en B-Dur, KV 361. Naginautra serenada da Mozart dovra tant persunal: duas oboas, duas clarinettas, dus fagots, dus corns da baset, quatter corns ed in contrabass obligat. Betg sulet pervi da la grondezza ha Mozart fatg furora cun questa musica.
    Tenor il titel duess la Gran partita divertir. Mozart na fiss però betg Mozart, schel navess betg er experimentà en quellovra cun set moviments. Quai ha el per exempel fatg en ils menuets. Là audan ins bain il spezial tun dal corn da basset. Quel sumeglia al fagot u la clarinetta. Cun diversas cumbinaziuns dals instruments dumogna Mozart da crear las pli differentas colurs da tuns. Insumma èsi inovra plain variaziuns, tant dinstrumentaziun sco er da temas.
    Resumà pon ins descriver la Gran Partita sco musica en il spiert dina uvertura curtaisa, ina sinfonia seriusa, inopera divertenta e musica da chombra profunda. U simplamain sco musica da Mozart.
    Ferdinand Ries – il biograf da Beethoven
    Ferdinand Ries (1784-1838) ha er cumponì in notturno per instruments da flad, però per in pli pitschen ensemble (ina flauta, duas clarinettas, corn e dus fagots). Oz è Ferdinand Ries cunzunt enconuschent sco biograf da Ludwig van Beethoven (1770-1827). Ils dus umens senconuschevan bain, cunquai che Ries ha tranter auter er lavurà per Beethoven. Var in decenni suenter la mort dal grond cumponist ha Ries lura mess sin palpiri las uschenumnadas
    1 hr 1 min
  • Gion Giusep Derungs – Il stroli
    Ils 15 d'avrigl ha Gion Giusep Derungs cumplenì ses 89avel anniversari.
    Professer Gion Giusep Derungs è creschì si a Surcasti en Lumnezia-sut. Suenter avair fatg la patenta da magister, ha el dal 1958 fin 1964 fatg studis da musica a Basilea. Dal 1964 fin 1997 è el stà magister da musica a la Scola chantunala da Cuira. Gion Giusep Derungs è dirigent, expert e surtut cumponist.
    Per ses 89avel anniversari porta La classica da RTR ovras instrumentalas dal giubilar. En il center da questa emissiun stat IL STROLI, 11 istorgias per clavazin (cumponì 2004). Andriy Dragan ha interpretà quellas ils 25 da mars 2021 per RTR. Dasperas udin nus duas istorgias dal Stroli en la versiun cammeristica (Stella Ingrosso, flauta; Josias Just, clarinetta; Elisabeth Göring, fagot; Cornelia Brandis, violina e Luzius Gartmann, cello), lura parts ord Ein Sommertag (2013) sunà dal Calamus Trio, 3 da las 5 chanzuns popularas (2008) interpretà dal INSO National Symphony Orchestra Lemberg (Ucraina) ensemen cun la chantadura da Breil Salome Cavegn (dir. Simon Camartin) e 4 dals 5 moviments dal Bläserquintett (2017) dà da musicists e musicistas da Lemberg.
    1 hr 1 min

About La classica

From the publisher's feed

L’emissiun cun musica classica da differents cumponists ord tut las epocas. Interpretada d’orchesters e solists da renum.

More shows like La classica

Minisguard by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Minisguard

0 Listeners

Marella by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Marella

0 Listeners

Profil by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Profil

0 Listeners

La populara by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

La populara

0 Listeners

L'instrumentala by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

L'instrumentala

0 Listeners

La Quarter Life Crisa by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

La Quarter Life Crisa

0 Listeners

Tavau today by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Tavau today

0 Listeners

PodKnast by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

PodKnast

0 Listeners

Café federal by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

Café federal

0 Listeners

MALINCLETTIENTSCHAS by Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR)

MALINCLETTIENTSCHAS

0 Listeners