Leven na de groei: de podcast over de nieuwe economie

De vermogensongelijkheid in Nederland is veel groter dan je denkt. Nederlanders denken dat de 20% rijksten 46% van het vermogen bezit. Volgens het CBS is dat 80%. Maar hou je vast: die 80% is alsnog een grove onderschatting. Van alle westerse landen hebben wij - na de Verenigde Staten - de grootste vermogensongelijkheid. 

Een heel belangrijke factor zien we over het hoofd. Alle discussies over kleine spaarders, investeerders en “de bakker om de hoek” zorgen voor zoveel mist, dat we missen waar het eigenlijk over moet gaan: het vermogen in BV’s. Daar kun je je vermogen laten renderen zonder dat je er belasting over betaalt. En áls je er belasting over betaalt, betaal je daarover veel minder dan iemand die loon ontvangt. 

Dit heeft rampzalige effecten. Dat is geen ideologische uitspraak, maar ook een heel praktische economische: deze ongelijkheid is slecht voor “de BV Nederland”. En voor de democratie. En voor de planeet. Met hun vermogen richten superrijken gemiddeld 100x zoveel schade aan de aarde aan dan de gemiddelde Nederlander. 

Hoe heeft dit ooit kunnen ontstaan? En wat kunnen we eraan doen? Je hoort het in deze aflevering van Leven na de Groei.

• De CBS-cijfers: https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/03/56-procent-vermogen-in-handen-van-10-procent-huishoudens
• De gecorrigeerde CBS-cijfers: https://esb.nu/nederlandse-vermogens-schever-verdeeld-dan-gedacht/
• https://www.mejudice.nl/artikelen/detail/het-belasten-van-vermogensinkomsten-moet-weer-op-de-politieke-agenda?trk=public_post_comment-text 
• Onze aflevering met Ingrid Robeyns: https://share.transistor.fm/s/80d72941
• Onze tweede aflevering met Babette Porcelijn: https://share.transistor.fm/s/9cf5544f 

Wil je meedoen aan onze pamfletactie? Klik hier. Samen zorgen we ervoor dat het pamflet Quality, Made in Europe en het bijbehorende ActiePlan op het bureau van zoveel mogelijk Europese beleidsmakers belanden. Je kunt meedoen in drie simpele stappen. Help je mee?

De digitale infrastructuur beheert al onze data, bepaalt of scholen en universiteiten open kunnen, of bussen rijden, of we kunnen betalen en of het afval wordt opgehaald. De afhankelijkheid van digitale infrastructuur is immens geworden. Hoe beveilig je een dergelijk vitale infrastructuur hackers, vijandige buitenlandse mogendheden, tegen manipulatieve technieken van big-tech bedrijven en ander gevaar? 

Niemand anders dan Melanie Rieback, CEO van Radically Open Security, oprichter van non-profit ventures en non-extractive capital en docent post-growth entrepreneurship aan de UvA Business School. In haar uitleg legt ze een interessante link met ondernemerschap en eigendomsstructuren. Want in welke mate moeten dergelijke belangrijke bedrijven verhandelbaar zijn? Zelfs internationaal verhandelbaar? En hoe kan postgroei-ondernemerschap bijdragen aan meer digitale veiligheid? Een aflevering met verrassende inzichten van een bevlogen deskundige.

• Bekijk hier de post-growt entrepreneurship collegereeks: https://www.youtube.com/watch?v=ApINAX7XEqc&list=PL14vcCXv7XVONAwzNv0ApYwZ5iepLzz3S

In deze aflevering beantwoorden Paul en Allard veelgestelde luisteraarsvragen over geld, in begrijpelijke taal en zonder de complexiteit te schuwen. Wat is geld eigenlijk? Waarom is het ooit uitgevonden? Hoe 'maken' banken ons geld? Wat doet geld met mensen en de economie? Waarom leidt geldgroei tot groeidwang? Wat houdt MMT, de nieuwe geldtheorie van degrowthers, in? Wat zijn crypto's en zijn ze gevaarlijk? Waarom is digitaal geld van centrale banken (CBDC's) in opkomst? En uiteraard ook de sleutelvraag: welke hervormingen in ons geldsysteem zijn nodig voor een postgroeisamenleving?

Bronnen:

• Het intronieuws over handhaving pesticidenwetgeving aan de grens ging over dit nieuwsbericht. 
• Toegankelijk boek over MMT: The Deficit Myth van Stephanie Kelton. 
• Kritische analyse van MMT door hoogleraar Bas Jacobs, zie hier.
• Interessant: rapport van Triodos Bank (Hans Stegeman e.a.) over een duurzame toekomst van het banksysteem.

De zomer is voor veel mensen een tijd van bezinning. Deze aflevering over een avontuurlijke zoektocht naar je diepere drijfveren en vreugdebronnen helpt jou daarbij. Deze zoektocht werpt alleen vruchten af als je durft om het persoonlijk te maken. Paul neemt daarbij in gesprek met Allard het voortouw. Recent werd hij in interviews met David Boogerd van de De Ongelooflijke Podcast en Fokke Obbema van De Volkskrant stilgezet bij zijn eigen drijfveren en vreugdebronnen. Doordat in beide gesprekken stevig doorgevraagd werd, stuitte hij op verborgen intuïties en nieuwe inzichten over zichzelf en over het goede leven. In deze podcast vatten we deze indringende vragen voor je samen en helpen we je aan de hand van persoonlijke voorbeelden om daar zelf op te reflecteren. De vijf vragen die we behandelen zijn:

1. Welke gebeurtenissen hebben jou veel geleerd over het leven?
2. Welke gevoelens brengen jou in beweging?
3. Welke diepere overtuigingen heb je daaruit opgedaan?
4. Wat zijn de verborgen vreugdebronnen die jou op de been houden?
5. Wat is het uiteindelijke ideaal waar je naar streeft? 

Bronnen:

• Lees hier het essay van Paul over de verborgen (immateriële) schat die echt geluk geeft voor De Ongelooflijke.
• Luister hier de aflevering met Tim Jackson over (o.a.) immateriële verlangens: https://share.transistor.fm/s/81837c58 
• Het interview met Paul voor De Volkskrant wordt medio augustus/september gepubliceerd.

In deze bijzondere podcast leer je kijken naar water zoals je nog niet eerder hebt gedaan. Het zal je dan ook ongetwijfeld altijd bijblijven. Li An Phoa deelt over haar missie om rivieren drinkbaar te maken. Water stroomt. Overal. Door alles, in alles. Over water kun je de hele wereld bereiken. We ademen water uit. Het stroomt onder de Sahara door. Het verdampt, bevriest of wordt vloeibaar. Het stijgt op en slaat neer. Het circuleert in de atmosfeer. Het wordt niet meer, het wordt niet minder. We bestaan voor zo’n 60% uit water. Het oudste water in ons lichaam is vier dagen oud. Daarvoor was het water ergens anders. Als je Li An hoort praten krijgt water iets sacraals. Bevlogen deelt ze over haar missie om drinkbare rivieren weer vanzelfsprekend te maken. Ze geeft een ander paradigma op water mee, waardoor je er voor altijd anders naar zult kijken. Luister deze aflevering en deel in de missie van Li An Phoa.

Rondom de baanbrekende nieuwe visie van Thomas Piketty voor 2100 - The Global Justice Report - werd een grote conferentie georganiseerd in Parijs en Paul was daarbij. Sprekers waren naast Piketty onder andere Jason Hickel, Nicholas Stern (van de Stern Review), Kim Stanley Robinson (de bekende romanschrijver van The Ministry for the Future), Gabriel Zucman (bekend van zijn voorstellen over miljonairsbelastingen), Olivier De Schutter (VN-rapporteur), Grace Blakeley, Mariana Mazzucato, Branko Milanovic en Ingrid Robeyns. In deze podcastaflevering vatten Paul en Allard de vijf belangrijkste inzichten van deze topsprekers voor je samen. Deze inzichten geven je niet alleen verdieping en inspiratie, maar zetten soms ook de discussie op scherp, over vermogensongelijkheid, over de relatie tussen het mondiale Noorden en het mondiale Zuiden, over de draagkracht van de aarde én over de vraag die velen op de lippen brandt, namelijk: hoe gaan we deze schitterende, goed onderbouwde visie op 2100 daadwerkelijk realiseren? Veel stof tot napraten, dus.

Bronnen: 

• Je vindt het Global Justice Platform en Global Justice Report hier. 
• Onze eerdere aflevering waarin we de visie van Piketty voor 2100 bespreken en samenvatten vind je hier. 
• Ons recente interview met VN-rapporteur Olivier De Schutter vind je hier of op je andere favoriete podcastplatform.
• Ons eerdere interview met Ingrid Robeyns over limitarisme vind je hier of op je andere favoriete podcastplatform.

Het is dé vraag die de meerderheid van de wereldbevolking (nl. de mensen in het mondiale Zuiden) bezighoudt: hoe helpen we armoede de wereld uit? We zijn zeer vereerd om deze cruciale vraag te stellen aan een gezaghebbende internationale gast die hierover sterke en onorthodoxe ideeën heeft: Olivier De Schutter. De Schutter is jurist en als hoogleraar verbonden aan UCLouvain en Sciences Po. Van 2004 tot 2008 was hij secretaris-generaal van de Internationale Federatie voor de Mensenrechten. Van 2008 tot 2014 was hij speciaal rapporteur van de VN over het recht op voedsel. De afgelopen zes jaar was hij speciaal VN-rapporteur extreme armoede en mensenrechten. Hij sloot deze periode af met de lancering van de Roadmap for Eradicating Poverty Beyond Growth. Waarom onorthodox? Omdat De Schutter stelt dat groei en globalisering zoals we die nu kennen niet de juiste route zijn. In plaats daarvan stelt hij voor om te zoeken naar postgroei-oplossingen voor armoedebestrijding. Bijvoorbeeld door te focussen op Universal Basic Services en Triple Dividend maatregelen. Wie onze bijzondere gast is en wat zijn ideeën inhouden horen jullie in deze aflevering. 

Bronnen:
- Roadmap for Eradicating Poverty Beyond Growth: https://www.neep-poverty.org/
- Boek dat dit alles op een toegankelijke manier uitlegt: The Poverty of Growth, open-access: https://www.jstor.org/content/oa_book_monograph/jj.14054619

Groot nieuws: Thomas Piketty kiest voor postgroei en toont in een baanbrekende nieuwe analyse hoe het jaar 2100 eruitziet als we voor postgroei kiezen. Hoe werken en leven we? Hoe ziet de economie eruit? Hoe staat het met het klimaat? Is het gelukt om armoede de wereld uit te helpen? In deze aflevering bespreken Paul en Allard de nieuwe perspectieven die Piketty ontsluit en waarom postgroei ook in deze analyse veel betere resultaten oplevert dan andere keuzes, zoals groene groei. Ook staan we stil bij het grote gewicht dat Piketty, als persoon en met zijn analyse, in de strijd werpt en wat dat betekent voor de postgroeibeweging. Kortom, een hoopvolle aflevering die je helpt om actie te (blijven) ondernemen!

Bronvermelding: je vindt de studie van Piketty en zijn team hier.
Hier vind je het artikel van Paul over industriebanen die verdwijnen door forse onderwaardering Chinese munt.

Dagelijks worden er in het economisch handelen beslissingen genomen waar veel mensen en niet-menselijk leven de negatieve gevolgen van ondervinden. Maar zij die de gevolgen voelen hebben geen stem in de besluitvormingsprocessen. De besluitvorming in economisch handelen is niet democratisch, maar geconcentreerd bij personen en organisaties met grote financiële belangen en macht. Het gevolg is een economie dat vastzit in groeidwang. Hoe zou de economie eruit zien als alle betrokkenen bij economisch handelen een stem zouden hebben in de economische beslissingen die worden genomen? Babette Porcelijn legt het uit aan de hand aan de hand van de Trias Economica naar aanleiding van haar nieuwe, gelijknamige boek. Door te leren van de Trias Politica kan een economie ontstaan dat op democratischer wijze de belangen van alle betrokkenen behartigt.

Je weet ongetwijfeld: gelijk hebben is geen gelijk krijgen. Dat geldt ook voor leven na de groei. Daarom krijgen we vaak de vraag: hoe verander je iemand van mening? Of nog ambitieuzer: hoe overtuigen we de samenleving van onze visie? In deze aflevering duiken Allard en Paul in wetenschappelijke inzichten over de kunst van het overtuigen. De focus ligt op concrete tips waar jij in de praktijk mee aan de slag kunt: in je naaste omgeving, op je werk of in de politiek. Hierbij geeft Paul veel voorbeelden uit zijn eigen jarenlange ervaring met mensen overtuigen van een postgroeisamenleving. 

Bronnen:

• David McRaney (2022), Hoe verander je een mening? De praktische wetenschap achter het vormen van overtuigingen en opinies.
• Jeffrey Friedman & Shterna Friedman (2012), The Nature of Belief Systems Reconsidered.
• Martin Luther King (1967), Where Do We Go From Here? Chaos or Community?