Những màn pháo hoa độc chiếm sân khấu “bầu trời đêm” từ hàng thập kỷ qua đang dần bị drone xâm lấn. Năm 2025 đánh dấu một cuộc cách mạng về công nghệ từ những màn trình diễn mang tính thử nghiệm, thành những tiết mục quy mô lớn ngoạn mục, phá vỡ nhiều kỷ lục thế giới. Nhiều “show diễn” của drone cũng hướng tới việc phối hợp cùng pháo hoa, tia laser và âm nhạc, đằng sau những kỹ thuật, toán học, để đưa ra những cách kể chuyện bằng ánh sáng mới mẻ trong những dịp lễ.

Những năm gần đây, những màn trình diễn drone ngày càng thu hút sự chú ý, không chỉ bởi quy mô mà cả tính sáng tạo thẩm mỹ mà những “con nhện” công nghệ có thể tạo ra, thắp sáng bầu trời đêm. Tại Trung Quốc, hôm 16/10/2025 vừa qua, hơn 16 000 drone đã vẽ ra những bức tranh khổng lồ tại Lưu Dương, Hồ Nam, tập hợp thành một cây đại thụ khổng lồ. Ngay sau đó, những tràng pháo hoa tuôn trào từ những tán cây, như những dòng thác bạc. Màn trình diễn này đã lập kỷ lục Guiness thế giới về đội hình drone có gắn pháo hoa lớn nhất thế giới (hơn 7000 drone được gắn pháo hoa).

Tại Việt Nam, hồi tháng Tư vừa qua, hơn 10 500 drone cũng đã được huy động trình diễn trên bầu trời của thành phố Hồ Chí Minh, nhân kỷ niệm 50 năm kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước. Buổi lễ tổng duyệt đã diễn ra tốt đẹp và cũng được Kỷ lục Guiness ghi nhận là “Màn trình diễn ánh sáng có số lượng máy bay không người lái nhiều nhất”. Tuy nhiên, trục trặc kỹ thuật vào đêm “biểu diễn” chính thức đã buộc ban tổ chức phải dừng tiết mục, thu hồi lại drone để bảo đảm an toàn.

Các màn trình diễn ánh sáng cũng đạt được bước tiến ngoạn mục, khi kết hợp với công nghệ thực tế ảo tăng cường. Tại triển lãm công nghệ CES (Consumer Electronics Show) ở Hoa Kỳ, khi drone tạo hình một chiếc xe bay (như của Xpeng Aeroht) trên bầu trời Las Vegas, khán giả có thể mở ứng dụng sự kiện hoặc quét mã QR. Qua màn hình điện thoại, chiếc xe do drone tạo ra, không chỉ là những đốm sáng mà hiện lên với đầy đủ chi tiết, màu sắc và hiệu ứng khói lửa kỹ thuật số. Khán giả có thể tương tác bằng điện thoại, ví dụ thay đổi màu sắc của drone hoặc xem thông tin kỹ thuật của thiết bị đang hiển thị trên trời.

Tại châu Âu, phải kể đến màn trình diễn kết hợp drone và pháo hoa nhân ngày Quốc khánh 14/07 ở Pháp. Thành phố Paris đã sử dụng hơn 1000 drone, một số được gắn trên tháp Eiffel, để tái hiện những khoảnh khắc lịch sử về Cách Mạng Pháp, những câu chuyện lịch sử mà pháo hoa khó có thể làm được.

Để hiểu rõ về tính năng và hậu trường những màn trình diễn ánh sáng này, RFI Tiếng Việt đã phỏng vấn bà Chloé LORENTZ đại diện của Alpha Drones France, một công ty tổ chức sự kiện tại Pháp, đứng sau nhiều trình diễn lễ Quốc Khánh tại một số thành phố ở miền bắc cũng như các sự kiện tại một số thành phố nơi diễn ra lễ rước đuốc Olympic trong kỳ Thế Vận Hội mùa hè 2024. Công ty ban đầu được thành lập với hoạt động chủ yếu là ghi hình bằng drone, nhưng do nhu cầu từ khách hàng gia tăng, đã nhanh chóng đã chuyển sang thiết kế, thực hiện các màn trình diễn, với số lượng 1000 drone.

Để thực hiện một màn trình diễn drone, cần trải qua những bước nào ? Những kỹ thuật nào được sử dụng ?

Chloé LORENTZ: Có nhiều bước trong quy trình này. Khi đã đạt được thỏa thuận với khách hàng, chúng tôi bắt đầu thiết kế, và giai đoạn này gồm nhiều bước nhỏ. Đầu tiên là tạo kịch bản, vở diễn và storyboard (kịch bản phân cảnh). Chúng tôi tiếp cận theo hướng nghệ thuật: một màn trình diễn drone không chỉ là những hình dáng nối tiếp nhau trên bầu trời trong 15 phút, mà phải kể được một câu chuyện cho khán giả. 

Chủ đề thường do khách hàng quyết định. Dựa trên chủ đề này, chúng tôi xây dựng cốt truyện và storyboard, mô tả chi tiết từng cảnh, màu sắc, hiệu ứng ánh sáng, chuyển cảnh… Mỗi bước đều được khách hàng duyệt. Khi storyboard được phê duyệt, chúng tôi tiến hành thiết kế trên máy tính, dựng các hình dạng dưới dạng lưới 3D, xác định vị trí và quỹ đạo của drone, giúp màn trình diễn dần hình thành.

Song song với giai đoạn này là phần hành chính. Để có giấy phép sử dụng drone, chúng tôi phải chuẩn bị hồ sơ xin phép gửi Cục An toàn Hàng không dân dụng. Đồng thời, phải xin giấy phép đặc biệt từ chính quyền địa phương để bay đêm, vì tại Pháp drone không được phép hoạt động sau khi trời tối. Tất cả đều là những thủ tục cần chuẩn bị kỹ lưỡng.

Đâu là những thách thức, khó khăn chính đối với việc thực hiện một màn trình diễn drone ?

Chloé LORENTZ: Giống như pháo hoa, trình diễn drone ngoài trời luôn phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, và đó là yếu tố duy nhất chúng tôi không thể kiểm soá được. Drone mà chúng tôi sử dụng có thể bay trong gió tối đa 40 km/h, tức là gió khá mạnh và có khả năng chịu mưa nhẹ. Tuy nhiên, mưa quá lớn sẽ ảnh hưởng đến hệ thống điện của drone. Ngay cả khi bay được, các drone vẫn cần được định vị trên không trung với độ chính xác đến từng centimet, trong khi khu vực trình diễn có thể rộng hàng trăm mét và mỗi drone chỉ nhỏ bằng 20 cm. Với số lượng lên đến 1.000 drone, việc giữ đúng vị trí trong suốt màn trình diễn là thách thức lớn.

Gió làm drone bị xô lệch, và các drone sẽ cố giữ vị trí, dẫn đến tiêu tốn nhiều pin hơn. Vì vậy, khi thiết kế một màn trình diễn, chúng tôi phải dự phòng khả năng có gió và không sử dụng tối đa năng lượng pin, đảm bảo màn diễn kéo dài từ đầu đến cuối. Đây là một trong những hạn chế kỹ thuật quan trọng nhất trong trình diễn drone.

Trong những màn trình diễn drone lập kỷ lục Guiness ở Trung Quốc và Việt Nam gần đây, những tiết mục ngoạn mục mãn nhãn người xem không thể tránh khỏi những sự cố kỹ thuật. Nhiều video loan tải cho thấy các drone “mất kiểm soát”, rơi tự do. Trong trường hợp này, đâu là những biện pháp bảo đảm an toàn, tránh rủi ro cho người xem ? 

Chloé LORENTZ: Các biện pháp an toàn cho trình diễn drone tại Pháp và châu Âu hoàn toàn khác so với Trung Quốc hay Việt Nam. Ở Trung Quốc, khâu an toàn mang tính “thủ công”, còn tại Pháp, mọi thứ rất nghiêm ngặt, gắn liền với thủ tục hành chính và cấp phép bay. Cục An toàn Hàng không dân dụng kiểm soát cực kỳ chi tiết các biện pháp an toàn trong suốt quá trình bay.

Trước hết là thiết lập vùng an toàn xung quanh khu vực bay. Vùng này hoàn toàn cấm người ngoài ra vào. Nếu drone rơi, chúng sẽ rơi xuống đất, không gây nguy hiểm cho khán giả. Kích thước vùng an toàn khoảng 90 - 98 m, tùy thuộc vào độ cao của khu vực bay.

Chúng tôi phối hợp với khách hàng, và thường là chính quyền địa phương, để bảo đảm vùng này được “khóa kín”, với lực lượng công an, cảnh sát, thậm chí tình nguyện viên triển khai xung quanh, ngăn khán giả xâm nhập. Đây là biện pháp an toàn quan trọng nhất cho một màn trình diễn drone.  

Trong những năm tới, bà đánh giá thế nào về loại công nghệ này, liệu drone có thể thay thế pháo hoa, hay là “cộng tác” cùng pháo hoa ? 24:38

Chloé LORENTZ: Hiện nay đã có sự cộng sinh giữa drone và pháo hoa. Không hiếm màn trình diễn drone kết hợp với những màn pháo hoa nhỏ, nên sự kết hợp này đã trở nên quen thuộc. Tuy nhiên, pháo hoa gặp hai vấn đề chính. Thứ nhất là tác động của thời tiết. Pháo hoa thường được bắn vào mùa hè, dịp lễ Quốc khánh 14/7 hay 15/8, nhưng các vùng như miền Nam nước Pháp đang chịu hạn hán nghiêm trọng, khiến thảm thực vật dễ cháy. Nhiều chính quyền địa phương phải ra lệnh cấm pháo hoa để tránh nguy cơ cháy rừng, dẫn đến nhiều màn trình diễn bị hủy.

Pháo hoa truyền thống đang đứng trước nguy cơ biến mất. Trừ khi công nghệ phát triển để làm pháo hoa ít gây hại, ít ô nhiễm và an toàn hơn với thiên nhiên, nếu không, tương lai của pháo hoa sẽ rất khó khăn. (…)

Màn trình diễn drone không thay thế pháo hoa, mà là một hình thức hoàn toàn khác. Drone không tạo được những vụ nổ lớn trên trời như pháo hoa, và ngược lại, pháo hoa cũng không thể kể chuyện hay tạo các hình ảnh nghệ thuật chính xác như drone. Chúng tôi không muốn pháo hoa biến mất, ngược lại, hy vọng những màn trình diễn này vẫn tiếp tục tồn tại, song song với sự phát triển của nghệ thuật drone.

Liệu bà có thể đưa ra ước tính khi xét đến chi phí giữa trình diễn drone và bắn pháo hoa ?

Chloé LORENTZ: Một màn trình diễn drone thường đắt hơn khoảng 30% so với một màn pháo hoa tương đương, vì cần so sánh các loại hình tương thích. Hiện nay có những gói pháo hoa giá rẻ, chỉ khoảng 4, 5 nghìn euro, nhưng với mức giá đó, không thể nào thực hiện được một màn trình diễn drone. 

Với 150 drone, một màn trình diễn có chi phí khoảng 18.000 euro. Ngoài chi phí thiết bị, còn có cả logistics và công việc chuẩn bị phức tạp đi kèm.

Sau 3 năm hoạt động cho đến nay, bà đánh giá thế nào về nhu cầu sử dụng drone ?

Chloé LORENTZ: Tôi đã làm một số thống kê, dựa trên dữ liệu Google, tức số lượt truy cập trang web của chúng tôi trong năm 2025 so với 2024, chỉ tính với từ khóa “spectacle de drone”. Chúng tôi ghi nhận tăng 280%.

Trên trang web của chúng tôi, riêng mục trình diễn drone đã đạt 17.000 lượt ấn vào trong năm 2025. Con số này vượt ngoài mong đợi, cho thấy mọi người quan tâm đến cách thức hoạt động của loại hình này và đồng thời cũng quan tâm đến chi phí.

Xu hướng sử dụng drone ngày càng được ưa chuộng hơn khi xét đến những áp lực môi trường. Các màn trình diễn bằng drone dù không hoàn toàn “xanh”, nhưng ít khói bụi hơn pháo hoa truyền thống, có thể tái sử dụng và kiểm soát nhờ công nghệ. Trong khi nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng pháo hoa có thể làm tăng ô nhiễm không khí lên 42%, làm tổn hại tầng ozone và làm tăng bụi mịn PM2.5 lên đến mười lần, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng.

Nghiên cứu trên tạp chí Pacific Conservation Biology nhấn mạnh đến những tác động “gây hại nghiêm trọng” của pháo hoa. Những màn trình diễn khiến chim chóc hoảng sợ bỏ tổ, và gây khó chịu cho các loài động vật khác bởi ánh sáng và tiếng ồn đột ngột, thậm chí ảnh hưởng đến việc sinh sản của động vật.

Trước tình trạng biến đổi khí hậu, thời tiết nóng lên, các mảnh vụn do pháo hoa để lại sau khi phát nổ cũng là nguy cơ tiềm tàng cho các vụ cháy rừng. Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy của Mỹ cho biết pháo hoa đã gây ra 19.500 vụ cháy và thiệt hại tài sản lên tới 105 triệu đô la ở Hoa Kỳ chỉ riêng trong năm 2018. Tại Hy Lạp, vào tháng 6/2024, 13 người đã bị bắt ở sau khi bắn pháo hoa trên du thuyền, và bị cáo buộc gây ra một vụ cháy rừng rộng hơn 120 hecta.