On Tottaama Konngol

 On Tottaama Konngol no nawra en Gine yewten ko faatii e ɗanle ɗe ɗofraaki Sariya. Fii kala leyɗeele ɗen tentinii ɗee hirnaange Afrik no jokki ñannde kala sembinnde ndenka maaje maɓɓe ngam faddaade fergu sukaaɓe himmanɓe yaadu Orop, alhaali oo no ɓeydaade ñannde kala. Sukaaɓe ɓen no ɗaɓɓa tum nokkure to ɓe immora. To Gine Poor Kamsar e nder diiwal Boke wonii nokko to ɗanniynkooɓe woni e immorde jooni ngam yaade Orop.

E nder leɓɓi ɗiɗi sakkitiiɗi ko timmi laaɗe tati immorɗe Kamsar faade Espaañ nanngaama Nouadhibou. Ko sukaaɓe worɓe e rewɓe e hay fayɓe ɓe timminaali duuɓi tati wonnoo e nder ɗee laaɗe immorɗe Kamsar. Hino tawaa e maɓɓe ɓiɓɓe Senegaal, ɓe Gambiya, ɓe Gine hay ɓiɓɓe Gana no e maɓɓe. Alhaali maapinnɗo sanne hooreeɓe nokkuree e diiwal ngal.

Ko holno taskorɗon oo alhaali

Hannde e alarba, ñannde 30, 7ɓuru, yewtere men no nawra en Koddiwaar. Sikke ala hannde kadi, laaɓii poy Alassane Ouattara tawete e ƴamooɓe lefol laamu e suɓngooji hooreyaaku happaaɗi e lewru 10ɓuru hitaande nde wonuɗen e mun. Oo ardiiɗo leydi Koddiwaar gila e hitaande 2011 anndinii hannki pellital mum wonugol kanndida ngam ardaade leydi ndii laawol gonngol. Ɗum ko ɓawto nde fedde makko dawro RHDP suɓiimo kanndidaajo maɓɓe. E bi’ol oo mawɗo leydi mo duuɓi 83 o yettii ngal pellital fii no o jokkitora golle ɗe o fokkitini Koddiwaar to ɓaŋŋe faggudu, kisal e ndeenaagu ɓiɓɓe leydi wonndude e golle goɗɗe e goɗɗe. 

Ko holno jaɓɓorɗon ngal pellital Alasaan Waatara wonugol Kanndidaajo? Yalli ɗum ko huunde juhunde on?

Ko holno taskorɗon hujjaaji ɗi Alasaan Waatara ƴettude ngal pellital?

Hannde e talaata ñannde 29, 7ɓuru kaalan fii pellital Faransi tawtugol feere nde leyɗe goɗɗe ƴettunoo ngam lannude hare ɓooyuɗe hakkunde Israyel e Palestiin.  E ndee jonnde ONU udditunde e altine e dow alhaali Palestiinn e goodal leydi ndii, Faransi anndinii wonnde kamɓe kadi ɓe njaɓii goodal dawla Palestin ngal pellital Emmanuel Makron hooreejo Faransi wonndude e ngal Arabi Saoudite, semmbinii limoore leyɗe wonanɗe goodal dawla Palestine. Ko ɓuri leyɗe 140 no daranii hannde ndee feere nde ɓe holli wonnde ko kayre tan waawi senndidirde leyɗe ɗiɗi ɗee, jam duumiiɗo wona Prohe-Orient

E miijo mon holko saabii Faransi jabi goodal Palestiin? E ko waɗi si tawii ko jooni ɓe tawti ndee feere?

Hara ko honɗum ngol jaɓugol goodal Palestine waawi battinnde e ɗee hare hakkunde Palestine e Israel?

Altine hannde, 28 lewru 7ɓuru, yeewtere men no nawa en Kamerun kaalen ko faatii e alhaali dawrugol leydi ndii. Ko kanndidaaɓe 13 inɗe mum en woni e doggol ƴamooɓe lefol laamu e suɓngooji baɗooji e lewru 10ɓuru hitaande nde ngonɗen. Hino tawaa e maɓɓe hooreejo leydi Paul Biya mo duuɓi 92, pellitɗo waɗde mannda mum 8tataɓo, wonndude e jaagorɓe ɗiɗo yaltuɓe e fedde politik laamu nguu e jonte awtuɗe ɗee ngam wonde kanndida. Kono innde oo luulndiyaŋke mawɗo Maurice Kamto tawaaka e ngol doggol ngol Elecam, ngoomu halfinaangu yuɓɓinngol woote ɗee, lollini.

Ngol waasugol Maurice Kamto taweede e doggol ƴamooɓe ɓee addii haalullaaji keewɗi. Ko holno taskorɗon ngol waasugol taweede innde Maurice Kamto e doggol kanndidaaɓe lollinaagol?

Hannde e aljuma, ñannde 31 lewru 1ɓuru ka Taskaram On Tottaama Konngol en yewtii ko yowiti e alhaali dewle ɗe kaalisi walla buuɗi buy nafketee e mum. E nguu jamaanu hannde, noone  ɗee dewle no yi’eede e nder ca’e ɗuuɗuɗe e nder Afrik. Hay yimɓe ɓe mara feere yuɓɓinngol wano majje, hino faalaa. Ɗum no wonde sabu hannde rewɓe buy alaa e dewleede, tawa hiɓe habbii heɓugol gorko waawayɗo yuɓɓinangol ɓe dewngal ngal ɓuri mum alaa, ngal kaalisi ɓuy ukketee e mum. Tawa mbodooji ɗin waɗiraa ko ko ƴeewetee e dow mejaaje renndo.

Ko holɗum woni miijo mon e ɗee ɗewle ɗe kaalisi buy nafketee e mun?

E Miijo mon ko holɗum wano ɗee dewle ɗe jawle buy huutortee e mum waawi jibinannde ngendaaji ɗin?

Ko holɗun wonata battane ɗee ɗewle ɗe ɓuuɗi buy nafketee e mum e nder renndooji? 

E oo alkamiisa, 24 lewru 7ɓuru hitaande 2025,  en kaalat e ko faati e alhaali yoɓde afriknaaɓe hakkeeji maɓɓe sabu laamu njaggu walla konaaku fawanoongu e Afrik. Sarɗiyaŋkooɓe leyɗe Afrik ina jooɗodoo ummaade ndee yontere haa ñande 1 lewru daratoondu nduu to Afrik di Sid. Ɗuum, ko ngam yeewtidde e ɓiɓɓe Afrik leptanooɓe, gollinanooɓe golle doole, mbatta maccuɓe e sahaa laamu waawnere/laamu njaggu ngu Orop fawnoo e maɓɓe, no keɓirta hakkeeji maɓɓe.

E miijo mon ko holno hakkeeji afriknaaɓe haana yoɓireede ? Holɗum ɓe haanaa totteede ngam yoɓude njaggu fawanoongu e hoore maɓɓe ?

Alarba hannde, 23 lewru 7ɓuru, yeewtere men ina nawa Kamerun. En kaalat ko faati e alhaali dawrugol leydi ndii. Wallingol/joƴƴingol ɗeeri ngam  tawtoreede suɓngooji hooreyaaaku leydi ndii, baɗooji ñande 12 lewru 10ɓuru hitaande nde ngonɗen, gasii/hommbaama ñande altine jawtuɗo oo. ELECAM, goomu halfinaagu yuɓɓingol suɓngooji kamerun anndinii wonnde heɓii ɗeeri kandidaaɓe cappanɗe njeetato e go’o. Jooni ko suudu sariya mawndu leydi ndii heddori golle taskagol ɗiin piili ngam anndude so ɗi ɗoofti sarɗiiji wonde candida. Holno teskoriɗon ngal keewal kanndidaaɓe ɓee hikka? E miijo, mbele faale maɓɓe ko wallude leydi ndii?

Hannde e talaata ñannde 22, 7ɓuru en kaalan ko faati e alhaali waawude marde piiji ɗi looweten e nder telefonji men hara maraaɗi ɗii fuutotaako jooma telefon on nde himo gollira mo maaɗum goɗɗo henndoo keɓe wonɗe e nder makko. Hino jeyaa e ɗin maraaji wiɗeyooji, nate e hitooji.

Hannde no woodi yimɓe ɓe golle mum woni ko wujjugol nate e hitooji e widiyooji yimɓe huutoraɗi fii bonnugol innde jooma widiyooji aybinaɓe, walla ƴama jooma majji kaalisi si ɓe yoɓaali weynaɗi e dow mejaaje renndo. Ɗum no yi’eede fewndo ɗoo e nokkeeli buy. Wano Senegaal gorko gooto fawaama junngo himo e juuɗe sariya sabu ɗee golle bonnɗe. El Hadji Babacar Dioum, lollirɗo “Kocch Barma” ko rewroowo e widewooji yimɓe ɗi kanko tun anndi no o henndori ɗii widewooji hersiniiɗi, o naamndooɓe kaalis, so ɓe jaɓaali o wi’a o saakitay ɗi e lowre makko Internet.

Ko holno yiiruɗon oo alhaali?

Ko holno neɗɗo wawwi marirde gunndooji makko wonuɗi e nder telefon walla kala ko o loowi e nder telefon makko hara goɗɗo huutoraali ɗum liddu makko?

Altine hannde, 21 lewru 7ɓuru, en kaalan ko faati e alhaali dawrugol Gine.  Guwernaman oo ɓannginii ñande aset yawtuɗo oo doggol wootooɓe ɓen. Ko ina baboon e miliyon jeeɗiɗi ginenaaɓe binnditiima e ngol doggol kesol ngol ardiiɓe laamu faddewu nguu henndini pelle renndiyaŋkooje ɗee e pelle dawro Gine.  Hooreeɓe pelle politik mawɗe ɗen wano UFDG, UFR, e RPG kollii wonnde ɓe tawaaka e golle ɗeen, paatuɗe e ngol binnditugol ɓiɓɓe leydi ndii e yaltingol doggol wootooɓe ɓee. Hay inɗe maɓɓe tawaaka e doggol ngol.

Ko holno njiyruɗon ngol doggol wootooɓe ɓannginaangol e aset faltiinde ?

Taskaram men On Tottaama Konngol hannde e aljuma ñannde 18 lewru 7ɓuru 2025, e nder ndee yeewtere udditiinde, on kaali ko faati e alhaali kabaaruuji jawtuɗi e ndee yontere. On ngaddii ji’anɗe mon e toɓɓe ɗe njiɗɗon heɓde fensitande e majje. Keɗoɗee jeewte baɗaaɗe ɗee.