On Tottaama Konngol

Hannde 7 lewru 7ɓuru, en kaalan ko faati e marke maa mbi’a pesooje sukaaɓe fayɓe/sukaaɓe e nder leyɗe men. Pesugol cukalon kon, ina njokki e nder adunaaru nduu. Kono e hitaande 2024, ko ɓuri miliyon 14 fayɓe dañaami marke ngam falaade ñaɓɓuuli hulɓiniiɗi baawɗi nanngudeɓe e nder booboyaagal maɓɓe, wano teko, Tetanos, ñawu noddirteengu diphterie e faransiire e wano noon. Ko ɗum anndini mojobere adunayankoore daraniinde cellal OMS, wonndude e mojobere daraniinde hakkeeji sukaaɓe, UNICEF e nder ciimtol ngol ɓe ɓayyini ñande talaata jawtuɗo oo. Ko duunde Afrik noon ɓuri heeded caggal e ngol pesugol sukaaɓe ɓee. E nder ɗii miliyonji 14 sukaaɓe ɓe pesaaka, miliyonji joyi ɗii ko e nder Afrik, teeŋti Najeriya e RD Konngo.

Ko holno faamirɗon ngal anngal pesugol sukaaɓe ɓee ngam falaade ñabbuuji keewɗi nanngooji ɓe e nderayɗiɓe e nder booboyagal maɓɓe?

E miijo mon, holko saabii si mawɓe walla jinnaaɓe ɓen alaa e jaɓude pesugol fayɓe ɓen?

E alarba, ñannde 16, 7ɓuru, yewtere men no nawre en Mali. Hooreejo jaagorɓe kiɗɗo laamu faddewu Choguel Kokalla Maïga ñiŋii ndee yontere no konunkooɓe ardiiɓe fewndo ɗoo jogori leyɗi nɗii wonndude e pellital maɓɓe ardaade Mali haa nde deeƴere tabiti e nder mayri wo. Oo mawɗo kiɗɗo jaagorɓe anndinii ɗee mette makko e nder ɓannginaago ngol o lollini e mejaaji renndo makko. E bi’ol Choguel Kokalla Maïga, hooreeɓe laamu faddewu nduu haana lammitorde rafi kisal e ndeenaagu, caɗeele wuuraaɗe Mali ngam ɓeydude happu laamu maɓɓe, waasa hunnude aadiiji ɗi ɓe ƴettani Malinaaɓe nde ɓe hewti ka ƴanngal e hitaande 2020.

Ko holno taskorɗon hollitol hooreejo jaagorɓe kiɗɗo Mali Choguel Kokalla Maïga, ko faati e hooreeɓe laamu faddewu nguu?

Ko holno yiiruɗon ngol ɓeydugol happu laamu Mali?

Hannde e talaata ñannde 15, 7ɓuru, en kaalan hannde ko faati e alhaali dawro Kamerun. Jiɓi liɓi woo alaa hannde kadi, Laaɓii poy, Paul Biya hooreejo leydi ndin tawtorte e suɓngooji hooreyaaku Kamerun happaaɗi  ñannde 12 lewru 10ɓuru hitaande nde wonɗen e mum. E alat yawtunde oo hooreejo leydi mo duuɓi 92 feññinii e kontu makko X pellital mum waɗugol mannda 8taɓo.  Kono ngal pellital Paul Biya ƴamude kadi lefol laamu Kamerun jibinii haalullaaji ɗuuɗuɗi tentinii ko faati e duuɓi makko, wonndude e waawugol mo waɗuɗe orngal suɓngooji sabu e bi’ol ɗuuɗuɓe, o wayraama yi’eede gila ñannde 20, lewru 5ɓuru.

Ko holno yiiruɗon ngal pellital Paul Biya ƴamude lefol laamu Kamerun?

Hannde, altine 14 lewru7ɓuru, yeewtere men no nawra en Senegaal. En taskiima yeewtere ndee hooreejo jaagorɓe Senegaal waɗi e alkamisa jawtuɗo oo e tummbondiral fedde maɓɓe dawro, PASTEF. Usmaan Sonko waɗii jeewte ɗuuɗuɗe ko faati e luulndo ngoo, kono kadi e jeewte paatuɗe e hooreejo leydi Bassirou Diomaye FAYE. E bi’ol Usmaan Sonko, Senegaal jogii hannde ko caɗeele gardiigu. Oo hooreejo guwerneman anndinii ko faati e anngal faamondiral hakkunde makko e Bassirou Diomaye Faye. O ñiŋii yoga e geɗe hooreejo Senegaal, hino tawaa e majje anngal daragol Bassirou Diomaye Faye darnde hooreejo leydi ko faatii e alhaaliiji keewɗi.

Ko holno faamirɗon ɗii konnguli hooreejo jaagorɓe Senegaal Usmaan Sonko?

Hara ɗii konnguli ko anndinnde caɗeele walla anngal faamondiral wonungal hakkunde ɓee hooreeɓe ɗiɗo Senegaal?

Taskaram men On Tottaama Konngol hannde e aljuma ñannde 11 lewru 7ɓuru 2025, e nder ndee yeewtere udditiinde, on kaali ko faati e alhaali kabaaruuji jawtuɗi e ndee yontere. On ngaddii ji’anɗe mon e toɓɓe ɗe njiɗɗon heɓde fensitande e majje. Keɗoɗee jeewte baɗaaɗe ɗee.

Keɗoɗen jooni ñoggannde jewte waɗaaɗe ka taskaram On Tottaama Konngol e nder nde yontere.
Ko Faatumata SI SAAWAANE waɗani en.

Hannde e alkamisa ñannde 10, 7ɓuru yewtere men no nawra en to banŋe coftal ɓanli, En kaalan ko faati e foolotiro fuku koyngal deesewal adunaaru teekode no noddiree «Coupe du monde des clubs» Foolotiro fuɗɗiingo ñannde 15 lewru faltiindu to ɗawlaaji ndentuɗi Amerik. Laaɓi gila hanki kiikiiɗe ko Paris Saint-Germain e Chelsea tiindondirta e timmal ngoo foolotiro teekoode winndere. Ɗum ko caggal nde PSG fooli hanki Real Madrid e ɗiɗaɓal timmoode loggi 4-0. E talaata Chelsea kadi pihuno Fluminense loggi 2-0.

Ko holno taskorɗon ɗee tiindondire ɗiɗaɓal timmoode ?

 Ko holno njaɓɓorɗon nguu poolgu Paris Saint-Germain e dow A Real Madrid ? Enee ko huunde nde habbinoɗon ?

Hakkunde Parisiens e Londoniens ko homɓe e ɓee ɗiɗo miijoɗon dañay deesewal ngal hikka ?

Hannde e alarba, ñannde 9, 7ɓuru, yewtere men no nawra en Gine. Mojobere laaɓiyankooɓe no wi’e baaro Gineen, fellitii jokkugol woppere golle nde ɓe fuɗɗii heɓii jonnte ɗiɗi. Ɓee awookaaɓe anndinii e altine dartinnde golle e nder jonnte ɗiɗi kadi haa laamu ngun yewta ɓe ko laaɓi e dow kisal maɓɓe e ndeenaagu maɓɓe e nder leydi ndii. Ɗum ko ɓawto nde Meeter Mohamed Tarawore, gooto e gollidiiɗo maɓɓe ciwlaa lewru faltiindu lebtaa si accitaa.

E saahi gooto oo pelle daraniiɗe hakkeeji neɗɗanke kadi no nodditii hooreeɓe laamu faddewu Gine anndinnde ko laaɓi e alhaali Mammadu Billo Bah e Umaar Silla, lollirɗo Foniké Menguè mutinaaɓe walla nanngaaɓe timmii hannde hitaande. Salndu Amnesty International wonndu to Gine e pelle daraniiɗe hakkeeji neɗɗanke lamndike ardiiɓe laamu faddewu yo teddin hakkeeji neɗɗo e kadi yo ɓe yaltintin/woppitu ɓee hooreeɓe ɗiɗo dental FNDC ɓe ɓe jokkiraa wonigol sabu mutinngol.

Ko holno taskorɗon deƴƴere ardiiɓe laamu faddewu Gine ko faatii e ngal anngal teddingool hakkeeji neɗɗanke wonndude e ciwle e mutinngol yimɓe, boneeji jaaliiɗi duuɓi sakkitiiɗi e nder  leydi ndii?

Ene no yiiruɗon ndee woppre golle awookaaɓe Gine?

Hara woppere golle oo baaro Gine aran jibinde ko ɓe habbori ɓee hooreeɓe laamu ƴanngal?

Hannde e talaata ñannde 8, 7ɓuru en kaalan ko faati e alhaali jukkuɓe/belsuɓe, no hakkee maɓɓe sifori walla fewndorii e nder leyɗe men. Wano Senegaal daraniiɓe ɓee yimɓe jukkuɓe nodditii ardiiɓe leydi ndin ko faatii e teddinngol hakkeeji wonnduɓe e oo alhaali.  Sariya lawɗinaama gila ñannde 6 7ɓuru hitaande 2010 ko fewti jukkumaaɓe ɓen. Kono haa hannde oo sariya gollitiraaka fayda.

Sabu e nder kuule 36 oo sariya, ko tati tan decret waɗa e dow mun newnuɗo yo ɗe gollitire.  Kono hay ɗen kuule tati ɗon kadi alaaka e gollitireede no haaniri, nde tawi hakkeeji maɓɓe to banŋe ya’a arta, to banŋe needi wondude e fannuji goɗɗi teddinaaka haa ni.

Ko holno taskoeɗon oo alhaali?

Altine, ñannde 7 7ɓuru hitaande 2025, en yeewtan hannde ko faati kabaruuji fenaandeeji walla ɗi wonaa goonga, caaktateeɗi saakeede e dow mejaaji renndo ɗii. Ɗe baɗe ina njaali no feewi sanne. Yimɓe ɗuuɗuɓe wontii habrooɓe kumpite pene, carateeɗi e dow mejaaji renndo walla saaketeeɗi e jaaynirɗi. Ko honno senndindirtee hakkunde kabaaru goongaajo e mo wonaa goonga e dow ɗee mejaaje renndo? Holko waawi wonnde batte ɗee kumpite pene e nder renndo ngoo walla wonndiigu nguu? Ko yaggine honɗe walla jukkere honnde saakuɗo kabaaruuji fenaandeeji haanaa faweede?