Het sacrale zit ook in alledaagse cultuur, je hoeft er geen religie voor te hebben, geen kerk, geen priester. Het zit in de manier waarop we afscheid nemen van een boom en je ziet het als hooligans vuurwerk afsteken ter nagedachtenis aan een vriend. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over afscheidsrituelen. Dat doen we met prof. dr. Irene Stengs, bijzonder hoogleraar Antropologie van ritueel en populaire cultuur aan de Vrije Universiteit, die op 30 januari afscheid nam met een rede over de "onbeheersbare dimensies in alledaagse cultuur".

We bespreken vier casestudies - Halloween, het potlood, bomen en hooligans - en dat wat hen bindt, maar ook paasvuren en genderrevealparties komen voorbij. Er zit een kracht in rituelen die maakt dat je nooit zeker weet waar het heen gaat. 

Andere afleveringen met Irene Stengs:

Afl 39: Populaire cultuur in de regio, oa over Andre Rieu; 

Afl 69: Collectieve rouw;

Afl 100: Jubilea; 

Afl 109: Aantekeningen uit het ondergrondse 5 (29 maart 2020), over hoe corona toen al verbonden was met rituelen – denk aan het applaus voor de zorg. 

Verwant:

Afl 96: Uitvaarttrends, met Yvonne van der Pijl; 

Afl 216: Levenswijsheden uit het jaar 1000, met Carine van Rhijn.

Voetbalcommentaar is niet neutraal. Vaak worden zwarte spelers geframed als ‘natuurlijk fysiek superieur’ en krijgen witte spelers als labels als 'technisch'. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over racistische stereotypen in het voetbal. Dat doen we met Arne van Lienden, Universitair Docent Media & Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. 

Er is meer diversiteit op het scherm dan onder de analisten achter de schermen. We bespreken verschillende fases van representatie: de productie van voetbaljournalistiek, de tekst, de receptie ervan én beleid erover. Hoe worden racistische frames in voetbalmedia in stand gehouden?

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 17: Sport, politiek en media; 

Afl 49: Benoemen van afkomst; 

Afl 150: Marokkanen in de media; 

Afl 175: Hoe ras niet bestaat, maar toch steeds wordt gemeten. 

Onze sponsor is Club Church.

Amerika stond lang symbool voor vrijheid en bevrijding, en dat werd volop uitgedragen in populaire cultuur. Los van hoe terecht was, is dat beeld nu niet meer te rijmen met de politieke realiteit. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over cultureel imperialisme en Trumps Amerika. Dat doen we met Jaap Kooijman, Universitair Hoofddocent Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam.

We krijgen college in Baudrillard en praten over de universaliteit waarmee Amerikaanse popcultuur zich presenteert. Is Amerika ‘uit’? Kunnen/mogen we nog plezier hebben in Amerikaanse popcultuur?

Link bij deze aflevering:

Boek Kooijman Fabricating the absolute fake.

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt, met Joke Hermes;

Afl 202: 4Chan, met Sal Hagen;

Afl 203: Muziek- en jeugdcultuur onder Trump, met Tom ter Bogt;

Afl 213: De gedachtevorming van rechts, met Merijn Oudenampsen;

Afl 215: Sinofuturisme, met Jori Snels.

Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Bij technologie is de blik altijd naar voren gericht: vernieuwing, innovatie, disruptie. Terugkijken gebeurt veel minder, terwijl dat juist inzicht geeft in hoe technologieën in het dagelijks leven worden ingebed en hoe ze de samenleving veranderden. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de blijvende impact van de fax en teletekst. Dat doen we met Jesper Verhoef, Universitair Docent Eigentijdse Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen. 

De internalisering van neoliberale ideeën zie je terug in het alledaags mediagebruik van de jaren 90. De fax en teletekst versnelden het leven waardoor werk en privé steeds meer door elkaar heen gingen lopen. Die trends zien we nu 'on steroids'. We reconstrueren het alledaags gebruik en evalueren de emancipatoire waarde van die technologieën. Waarom wordt er zo weinig gereflecteerd op de toenmalige versnelling?

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl. 125 Over hoe we het Internet moeten redden; 

Afl. 183 Over de profetische waarde van TMF; 

Afl. 189: Over technologie en de neoliberale universiteit.

Ook in de vroege middeleeuwen konden mensen niet slapen, kregen ze bloedneuzen en zaten ze in over eventuele escapes van hun partners. Nu kijken mensen naar instagramreels of TikTokfilmpjes, maar welke antwoorden vonden mensen toen? In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de Rotulus von Mülinen: een bijna zes meter lange middeleeuwse medische rol vol alledaagse levenswijsheden. Dat doen we met Carine van Rhijn, hoofd van de afdeling middeleeuwse geschiedenis van de Universiteit Utrecht.

Carine schetst de context van de vroege middeleeuwen en het belang dat toen aan kennis gehangen werd en aan de kracht van ingrediënten en woorden. Ook in de elfde eeuw wilden mannen niet kaal worden en wilden vrouwen af van haar op 'gekke' plekken. Wat betekent een herwaardering van middeleeuwse medische en praktische kennis voor het nu? En kijken we hierdoor anders naar onze eigen praktische kennispraktijken?

Links bij deze aflevering: 

Zie hoe we de Rotulus uitrollen in dr. Duits' woonkamer. 

Rotulus von Mülinen online. 

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 191: De inventieve middeleeuwen; 

Afl 200: Deskundigheid; 

Afl. 47: Religie en populaire cultuur; 

Afl 132: Moderne manieren;

Afl 195: Volksverheffing.

Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

Inmiddels heeft AI zijn weg gevonden naar grootschalige, commerciële toepassingen en popt het op in tal van apps, klantenservice en huishoudelijke apparaten. Deze industrialisatie vereist niet veel rekenkracht, grote datacenters en dus veel geld. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zicht over de platformisering van AI. Dat doen we met Fernando van der Vlist, Universitair Docent Media & Informatie aan de Universiteit van Amsterdam.

De AI-wedloop gaat om platformen waar gebruikers, makers, adverteerders en andere partijen samenkomen en waar nieuwe afhankelijkheden ontstaan. We praten onder andere over machtsconcentratie, alternatieve infrastructuren en maatschappelijke gevolgen. Wie is de baas van AI?

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl. 130: AI in het journalistieke proces;

Afl. 169: Waarom transparantie niet helpt tegen de macht van platformen;

Afl. 182: Hoe we dankzij AI betere docenten worden;

Afl. 189: Technologie en de neoliberale universiteit.

Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl

In het Westen zorgt de snelle groei van China voor angst over de toenemende geopolitieke macht van het land. 'China is de toekomst', krijgen we vaak te horen, een uitspraak die wordt onderschreven door de Chinese regering. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over Sinofuturisme, met Jori Snels, docent aan de Universiteit Leiden en University College Utrecht en onlangs gepromoveerd op het proefschrift Sinofuturism as worlding: Imagining futures in sinophone digital art. 

Sinofuturisme is geen kunststroming maar een concept. We hebben het over techno-orientalisme, belichaming en hegemonie. Op welke manier geeft sinophone digitale kunst vorm aan de wereld?

Link bij deze aflevering:

Proefschrift Snels. 

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 157: Het einde van de mens;

Afl 139: Oost/west-denken;

Afl 67: Seksrobots.

Onze sponsor is Club Church www.clubchurch.nl.

Het is dit jaar veertig jaar geleden dat Watching Dallas werd gepubliceerd, een standaardwerk over publieksonderzoek waarin betekenisgeving aan de Amerikaanse soap Dallas wordt onderzocht. Het boek luidde de opkomst van televisiestudies in en wordt wereldwijd nog steeds veel gelezen. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over dat bepalende moment in mediastudies, samen met niemand minder dan Ien Ang, de auteur zelve en recent emeritus hoogleraar Cultural Studies aan de Western Sydney University.

Watching Dallas is een bewerking en verdieping van Angs doctoraalscriptie Het Geval Dallas, in 1982 geschreven aan de Universiteit van Amsterdam en gepubliceerd bij SUA. Ang was een van de eersten die populaire cultuur als object van serieuze studie nam. We bevragen haar over de context van het onderzoek, de inzichten en de ontvangst. Wat is de waarde geweest van Watching Dallas?

Links bij deze aflevering:

Boek Het Geval Dallas;

Boek Watching Dallas.

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 200: Deskundigheid, met Liesbet van Zoonen;

Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt, met Joke Hermes;

Afl 151: Productiestudies, met Judith Keilbach;

Afl 133: Mediageschiedenis en de De Mol-dynastie, met Jaap Kooijman.

Onze sponsor is Club Church.

Hoewel Nederland nog nooit een links kabinet heeft gehad, associëren veel Nederlanders links met de zittende macht. Er bestaat een opvallend felle afkeer van links onder een deel van de bevolking, zo disproportioneel fel dat je je wel moet afvragen waar dat vijandbeeld vandaan komt. In deze afleveringen verwonderen de Mediadoctoren zich over de gedachtevorming van cultureel rechts. Dat doen we met Merijn Oudenampsen, docent Politicologie aan de UvA.

Aanleiding is zijn essay in De Groene Amsterdammer over 'de aanval op de ‘linkse elite’. We praten over wie wat met die term bedoeld. We gaan in op 'woke' en haar voorganger 'politiek-correct', en bespreken de Amerikaanse wortels van dit gedachtegoed. Waarom is de aanval op links zo aansprekend?

Links bij deze aflevering:

Essay De Groene Amsterdammer De aanval op de ‘linkse elite’;  

Boek De aanval op links.

Verwante afleveringen uit het archief:

Afl 211: Mediamythes over kiesgedrag, met Armen Hakhverdian;

Afl 204: De statusval-angst van hogeropgeleiden, met Dylan van Rijsbergen;

Afl 126: Dissonante stemmen, met wijlen Meindert Fennema;

Afl 103: Uiterst rechts, met Sarah de Lange. 

Onze sponsor is Club Chuch www.clubchurch.nl

Gezichtsloze seks is een historisch onderdeel van een specifieke, seksuele subcultuur. Toen homoseksualiteit meer open beleefd kon worden, gingen gay bars en clubs deze praktijk faciliteren met donkere ruimtes waar bezoekers anonieme seks kunnen hebben. Zulke plekken bestonden in Amsterdam ooit in overvloed, tegenwoordig zijn ze schaars. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over darkrooms. Dat doen we met ondernemer en activist Richard Keldoulis, ook bekend als Jennifer Hopelezz. Hij is mede-oprichter van (onze sponsor) Club Church en Sauna NZ, en eigenaar van café Free Willie.  

We praten onder andere over de mate van obscuriteit en over regelgeving, maar ook over de romantiek van de darkroom. Uiteraard gaan we in op de concurrentie van apps. Wat is de culturele betekenis van darkrooms voor een stad als Amsterdam?

Verwante afleveringen uit het archief: 

Afl 44: Datecultuur; 

Afl 53: Uit de kast;

Afl 128: Eindelijk weten wat seks is; 

Afl 170: Fetisj; 

Afl 205: Ongelijkheid in de nacht.