OVT Doc

Helikopters, hoogwerkers en zakken met geld. In de jaren ’70 en ’80 kon alles bij de VPRO Radio. Tenminste: dat is wat makers Tom Hofland en Pascal van Hulst in de wandelgangen hoorden. Als kinderen van de jaren ’90, en makers van nu, werden ze stikjaloers op die zogenaamde gouden jaren. Maar was het toen echt alle dagen feest? 
Naar aanleiding van het 100-jarig bestaan van de VPRO maakten Tom en Pascal een documentaire over de roemruchte VPRO-radiogeschiedenis. Over de creativiteit, de gekte én de grenzen die daarbij werden overschreden. 

Ze was vrijgevochten, gedreven, getalenteerd en van grote betekenis voor de dans: Darja Collin, de eerste Nederlandse danseres die internationaal doorbrak. Programmamaker Katinka Baehr maakte samen met Arend Hulshof, die een boek over Darja Collin schreef een tweedelige documentaire. Over haar avontuurlijke leven, haar dans en haar (korte en ongelukkige) huwelijk met schrijver, dichter en scheepsarts Slauerhoff. Vandaag deel twee.  
  
Het boek van Arend Hulshof heet: Alleen in dans kon zij wonen.

De teksten in de documentaire zijn ingesproken door: Christianne Alvarado en Eric Arends.
 

Ze was vrijgevochten, gedreven, getalenteerd en van grote betekenis voor de dans: Darja Collin, de eerste Nederlandse danseres die internationaal doorbrak. Programmamaker Katinka Baehr maakte samen met Arend Hulshof, die een boek over Darja Collin schreef een tweedelige documentaire. Over haar avontuurlijke leven, haar dans en haar (korte en ongelukkige) huwelijk met schrijver, dichter en scheepsarts Slauerhoff. Vandaag deel één.  
  
Het boek van Arend Hulshof heet: Alleen in dans kon zij wonen.

De teksten in de documentaire zijn ingesproken door: Rémi Sapin, Ella Meng en Bram Vermeulen. 
 

Geen parfum is zo beroemd als Chanel Nº 5 dat deze week 105 jaar bestaat. Sinds het ontstaan in 1921 doen er veel verhalen de ronde over het parfum. Dat Marilyn Monroe 's nachts een paar druppels droeg bij wijze van onzichtbare nachtjapon, dat er wereldwijd iedere dertig seconden een fles wordt verkocht, dat Coco Chanel de geur liet maken om het verdriet over haar verongelukte minnaar te verwerken. 

Samen met vier kenners probeert documentairemaker Laura Stek de ontstaansgeschiedenis te achterhalen en feit van fictie te scheiden. Zo stuit ze op verhalen over de positie van de vrouw aan het begin van de twintigste eeuw, over modernisering in de parfumindustrie, maar ook op de zwarte bladzijden van Chanels biografie. Met kunsthistoricus en geurwetenschapper Caro Verbeek, geurontwerper Frank Bloem, 'Perfume Professor' Jessica Murphy en boekontwerper en Chanel Nº 5-drager Irma Boom.

In de moerasjungle van de zuidkust van West Papoea leven stammen als de Asmat en de Marind. Zij waren in de koloniale tijd, toen het gebied nog Nederlands Nieuw Guinea heette, vooral bekend om hun koppensnelpraktijken en kannibalisme. En juist daar streken na de oorlog verschillende katholieke bedelordes neer. Vooral Franciscaner missionarissen waren goed vertegenwoordigd. Zij gingen een dans aan met de lokale stammen die verrassend uitpakte.

Programmamaker Jan Maarten Deurvorst ging naar West Papoea en sprak onder andere met de laatste nog overgebleven Nederlandse pater in het gebied. 

Post uit Parijs: Het kunstenaarsleven van Sanne Bruinier 

Sanne Bruinier was een eigengereide kunstenares uit Den Haag die eind 19e eeuw tegen alle conventies in alleen naar Parijs reisde om daar schilderlessen te nemen. Bruinier bewoog zich in artistieke kringen waar het allemaal gebeurde. Dat ze het als vrouw in heel veel opzichten moeilijker had dan de mannen vond ze onaanvaardbaar. Waarom mocht ze niet naar naaktmodel tekenen? En waarom moesten vrouwen twee keer zoveel betalen op de kunstacademie? 

Er was niet veel bekend over Sanne Bruinier, tot er recent twee intrigerende vondsten werden gedaan, een koffer vol brieven én een verzameling dagboeken. 

Programmamaker Renate van der Zee maakte deze documentaire op basis van de vondsten en in gesprek met de vinders. 

Montage: Jon Hille 
Muzieksamenstelling: Ko Markovsky 
Stem Sanne Bruinier: Beaudil Elzenga  
 
Met dank aan Klara Laboux voor het ter beschikking stellen van haar onderzoek. 
 

In de historische bibliotheek van Teylers Museum staan verschillende wetenschappelijke boeken die door de eeuwen heen verboden zijn door de Kerk of de Staat. Maar de laatste jaren worden weer steeds meer boeken verboden – en niet alleen in het Amerika van Donald Trump. Wat zijn de gevolgen van het uitwissen van informatie? En welke boeken liggen onder vuur? 
De tentoonstelling Gevaarlijke boeken – 500 jaar Wetenschap onder vuur in Teylers Museum gaat over de geschiedenis van censuur in Amerika en Europa.  

In OVT Doc daarom de documentaire ‘Gevaarlijke boeken!’ die programmamaker Dide Vonk maakte voor het Museum. 

Dat er kolenmijnen in Limburg waren en dat er gas in de grond in Groningen zit, dat weten we. Maar dat er in Nederland ook zout wordt gewonnen, is veel minder bekend. Toch gebeurt dat al sinds vlak na de Eerste Wereldoorlog in Twente en sinds de jaren vijftig ook in Oost-Groningen.  

En daar, in Oost-Groningen, ligt die zoutwinning nu onder vuur. De provincie voert een rechtszaak en bewoners komen in verzet. En dat terwijl de vondst van zout in de jaren ‘50 werd gezien als de oplossing voor de armoede en achterstand van het gebied. Zout was namelijk het witte goud. 

Katinka Baehr en Jille Smilda maakten een documentaire over de zoutgeschiedenis van Oost-Groningen. 

Correctie: In de documentaire wordt Jakoba Gräper Niemeijer genoemd als lid van de actiegroep ‘Stop Zoutwinning’. Dat klopt niet. Jakoba is betrokken namens de Bewonersgroep Borgercompagnie.

Waren handmixers, stofzuigers en radio's vroeger beter dan nu? Iedereen heeft daar wel anekdotisch bewijs voor in huis; de elektrische boor die nog van opa was, of een cassetterecorder die al vijftig jaar rondjes draait. Maar wat zeggen de experts die heden en verleden met elkaar kunnen vergelijken? Luister naar 'Over oude apparaten die niet sterven’, een documentaire van Marten Minkema, met een glansrol voor de bijna antieke stofzuiger van Simon Vestdijk. 
 
Het boek dat in de documentaire ter sprake komt heet: 'Waarom je nieuwe mixer kapotgaat en die van je oma het nog steeds doet' van Gabriel Yoran. En ga ook eens naar een Repair Cafe bij jou in de buurt op die oude broodrooster nog eens tot leven te wekken. 

Deze week debatteerde de Tweede Kamer over oplossingen voor de energiecrisis die is ontstaan door de oorlog met Iran. In dat debat werd ook de link gelegd met de oliecrisis in de jaren ’70 en er werd door de SGP zelfs geopperd opnieuw autoloze zondagen in te voeren. Dat voorstel werd niet erg serieus genomen of zelfs als schrikbeeld afgeschilderd. Maar hoe ging dat in 1973 toen autoloze zondagen wel werden ingevoerd?  
Hoe reageerden de Nederlanders?  En was het achteraf eigenlijk wel nodig?

Michal Citroen maakte in 2013 een tweedelige documentaire waarin ze onder andere sprak met Ruud Lubbers, in 1973 minister van Economische Zaken. Programmamaker Katinka Baehr maakte deze hermontage.