Podcast Filosofie

“Als wij God liefhebben, overwegende dat hij niet bestaat, dan zal hij zijn bestaan openbaren.” Zo ging de Franse filosofe Simone Weil in op de plek van God, religie en het ik in de moderne tijd. Hoe bracht zij haar politiek-maatschappij engagement in praktijk? Hoe verbond zij de socialistische arbeidersbeweging en het christendom? Welke rol speelde mystiek in haar denken? Te gast is Marc de Kesel De denker die centraal staat is Weil

“Net zoals we zeggen dat een lichaam in beweging is en niet beweging in een lichaam, zo moeten we zeggen dat wij in denken zijn en niet dat denken in ons is.” Met deze woorden geeft Charles Peirce aan dat denken en materie niet gescheiden kunnen worden. Hoe wordt dit uitgedrukt in zijn pragmatisme, categorieënleer en semiotiek? Waarom introduceert hij tegenover inductie en deductie, abductie? En welke rol speelt de ‘educated guess’ in zijn werk? Te gast is Ciano Aydin De denker die centraal staat is Peirce

In 1947 verscheen De Pest van Albert Camus. Het werd direct een bestseller en ook nu staat het boek wereldwijd weer hoog op de boekenlijstjes door het Coronavirus. We gaan in deze speciale aflevering van de Podcast Filosofie in gesprek met Ruud Welten over deze nog altijd actuele klassieker.

“Bomen kunnen wellicht opschieten als bomen, ook al blijken ze onvruchtbaar of dragen ze wilde vruchten; paarden worden als paard geboren, ook al kun je er niets mee aanvangen. Mensen echter, neem dat van mij aan, worden niet geboren, maar gevormd.” Hiermee drukt Desiderius Erasmus het belang van opvoeding en geestelijke inspanning uit. Hoe verbindt Erasmus de klassieke filosofie en de christelijke traditie? Op welke manier was hij van zijn invloed op het denken over kerk, politiek en samenleving in zijn tijd? En wat maakt hem tot een van meest prominente Nederlanders aller tijden? Te gast is Han van Ruler De denker die centraal staat is Erasmus

“Aan mijn gymleraren, aan mijn trainers, aan mijn berggidsen, die mij hebben leren denken."

Zo drukt Michel Serres uit dat we voelen, waarnemen en denken met ons lichaam.

Wat bedoelt hij met “denken op alle plaatsen”?
Wat is de waarde van ruis voor onze communicatie?
En wat heeft zijn filosofie te maken met sport?

Te gast is Aldo Houterman
De denker die centraal staat is Serres

Tips van de hoofdgast
Wil je meer weten van Michel Serres? Aldo Houterman raad je de volgende artikelen en boeken aan:

• Les cinq sens / The Five Senses van Michel Serres. Prachtig boek over de van het lichaam voor het menselijk bestaan en de gedachte dat ons lichaam door en door zintuiglijk is.
• Le parasite/The parasite van Michel Serres. Over communicatie tussen twee objecten die altijd een derde object veronderstelt: de parasiet die relaties langzaam transformeert. En over de bal die van de rugbyspelers een team maakt.
• La naissance de la physique/ The Birth of Physics van Michel Serres: over waarom de wereld niet uit solide objecten bestaat, maar uit turbulente golven.
• Michel Serres: Figures of Thought van Christopher Watkin. Een heel goed en duidelijk overzichtswerk.

“Reeds de mythe is Verlichting, en; Verlichting slaat om in mythologie.” Zo drukte de Duitse filosoof Theodor Adorno uit dat de Verlichting zelf kan uitmonden in een totalitair systeem. Wat bedoelde Adorno met het niet-identiteit? Waarom was hij kritisch op de cultuurindustrie? En waarom is hij ook nu weer buitengewoon actueel? Te gast is Thijs Lijster De denker die centraal staat is Adorno

"De geschiedenis in een notendop. De meest serieuze parodie die ik ooit hoorde is deze: 'In den beginne was de onzin. En de onzin was, bij God. En God (goddelijk) was de onzin.'" Met deze woorden drukte Friedrich Nietzsche uit dat onzin het eerste of het laatste woord is over de werkelijkheid. Wat bedoelde Nietzsche hiermee en wat kunnen we zeggen over de meeste bekende begrippen uit zijn denken: - God is dood - Eeuwige wederkeer van hetzelfde - Übermensch - Wil tot macht? Te gast is Paul van Tongeren De denker die centraal staat is Nietzsche

“In het bijzonder wil ik onderstrepen dat noch het pad dat de uitgesproken fans aanbevelen, noch hetgeen de regelrechte criticasters voorstaan, juist is.” Zo houdt de hedendaagse Canadese filosoof Charles Taylor een pleidooi voor openheid en een blijvende kritische beschouwing van uitersten. Wat bedoelt Taylor met sterke evaluaties? Hoe keek hij aan tegen het zelf en secularisatie? En op welke manier werkt de dialectiek van Hegel door in zijn denken? Te gast is Guido Vanheeswijck De denker die centraal staat is Taylor

“Hebben we tegenwoordig een antwoord op de vraag wat we eigenlijk bedoelen met het woord ‘zijnd’? Allerminst. En dus is het zaak de vraag naar de zin van zijn opnieuw te stellen.” Zo drukte de Duitse filosoof Martin Heidegger uit dat in de filosofie de vraag naar het zijn vergeten is. Wat leert het hanteren van een hamer ons over hoe we met het zijn moeten omgaan? Wat is de keerzijde van onze focus op kijken, in plaats van de andere zintuigen? En wat is het belang van eindigheid? Te gast: Dirk de Schutter De denker die centraal staat: Heidegger

“Niettemin bestaat de moeilijkheid hierin: blijk te geven van de positieve kracht van de schizofrenie en op haar, als positiviteit, niet het brandmerk te drukken van tekortkoming of van vernieling die zij in de persoon aanricht” Zo drukte filosoof Gilles Deleuze uit dat we waanzin en verlangen niet moeten begrijpen als een negatieve kracht, maar als een positieve kracht. Waarom noemde Deleuze zijn hoofdwerk anti-Oepidus? Wat bedoelt hij met de soepelheid van het leven? En welke invloed heeft zijn denken gehad op gender studies? Te gast: Paul Moyaert De denker die centraal staat: Deleuze