Kijk ons nu ook op YouTube: https://youtu.be/6nzosp1wKrI?si=usdJC_l8HNlauvgW

Fascist was lange enkel een scheldwoord. Het fascisme van de jaren 30 en 40 lag ver achter ons en dus was de term alleen nog in gebruik om een tegenstander zwart te maken. De laatste tijd echter neemt de serieuze aandacht voor fascisme weer toe. Zo waarschuwt Timothy Snyder, hoogleraar geschiedenis in Toronto en eerder aan Yale en een van de meest toonaangevende auteurs over Europa in de 20ste eeuw, voor hedendaags fascisme. Hij ziet het in Rusland, Hongarije, en ook in Amerika. Maar wat is fascisme? Een politieke stroming? Of meer dan dat? Hoe vatbaar zijn wij zelf voor fascistisch denken? En wat is het beste tegengif?

“Achter elk fascisme schuilt een authentieke revolutie” schreef filosoof Walter Benjamin. Hij werd geboren in 1892 en stierf in 1940. Hij was toen als Jood op de vlucht voor de nazi’s en dreigde door Frankrijk uitgeleverd te worden aan de Duitsers. Daarop bracht hij zichzelf om het leven. Walter Benjamin heeft dus van dichtbij gezien wat fascisme is en kan doen in mensenlevens. In deze aflevering van de Podcast Filosofie kijken we naar fascisme, door de bril van Walter Benjamin.

Negen weken lang kijken we door de ogen van mystieke denkers naar de wereld van nu. De terugkeer van de sterke man, ecologisch bewustzijn, persoonlijke groei in chaotische tijden. We kijken naar wat denkers uit de afgelopen eeuwen ons hierover te vertellen hebben. 

Dat doen we in samenwerking met het Titus Brandsma Instituut en stichting Socires. 

In deze aflevering ontvangen Allard Amelink en Inigo Bocken, Willem de Witte. Willem studeerde filosofie in Amsterdam en Turijn. Hij is onderzoeker Integrale Ecologie bij denktank Socires, en schrijft een PhD over Walter Benjamin en Bruno Latour. 

Walter Benjamin kun je kennen van de eerdere aflevering die wij over hem maakten, met Thijs Lijster. Een linkje naar deze aflevering vind je hier.

Let op: Kijkwijzer 16+. Je kunt bijna geen serie kijken of je krijgt deze waarschuwing. Los van soms wat seks, drugs en grof taalgebruik – is het steevast omdat er veel geweld te zien. Geweld is alom vertegenwoordigd in onze beeldcultuur. En dan heb ik het nog over een vrij onschuldige misdaadserie of thriller op de Publieke Omroep. Tel daar dan nog alle horror en gore als genres bij op, en dan nog een nog veel duisterder illegaal circuit. Waar komt onze fascinatie met geweld vandaan? Dat de Romeinen graag naar gevechten gingen kijken vinden we bizar, maar wij zijn ook niet afkerig van een goeie slachtpartij. Wat sijpelt door van de beeldcultuur in ons alledaagse leven? Hoe verhoudt het zich tot hooliganisme, huiselijk geweld en oorlog?

“In diepste wezen is erotiek geweld”, stelde de Franse filosoof Georges Bataille. Geweld is volgens hem niet zomaar een bijverschijnsel, maar wezenlijk kenmerk van onze cultuur. In deze aflevering van de Podcast Filosofie kijken we naar geweld, door de bril van Georges Bataille.

Negen weken lang kijken we door de ogen van mystieke denkers naar de wereld van nu. De terugkeer van de sterke man, ecologisch bewustzijn, persoonlijke groei in chaotische tijden. We kijken naar wat denkers uit de afgelopen eeuwen ons hierover te vertellen hebben. Dat doen we in samenwerking met het Titus Brandsma Instituut en stichting Socires. In deze aflevering ontvang Allard Amelink en Willem de Witte, Marc de Kesel. essayist, filosoof en emeritus hoogleraar in de filosofie aan de Radboud Universiteit. En voor trouwe luisteraars een goede bekende – inmiddels een te lange reeks op om te sommen. Georges Bataille kun je kennen van de eerdere aflevering die wij over hem maakten, met Henk Oosterling. Een linkje naar deze aflevering vind je hier.

Veel plezier met deze aflevering.

Bekijk deze aflevering ook op Youtube: https://studio.youtube.com/video/B2x-7nUYsl8/edit

De sterke man heeft de wind in de rug: Poetin, Trump, Orban, Erdogan. Maar ook in Nederland. Steeds meer Nederlanders verlangen naar een sterke, autoritaire leider. Uit recent onderzoek van HCSS blijkt dat de helft van Nederlanders het eens of deels eens is met de stelling dat we in Nederland behoefte hebben aan zo’n soort leider. 

"Het gaat er niet om grote dingen te doen, maar om kleine dingen groots te doen." Op deze manier reageerde Titus Brandsma op de verering van de sterke man in zijn tijd – de jaren dertig van de vorige eeuw. Hij pleitte tegenover het heldendom van de sterke man, voor een ‘onbekend heldendom’. 

Titus Brandsma was mysticus, priester en hoogleraar in Nijmegen. Hij stichtte scholen, was journalist en werd vanwege zijn felle kritiek op het nationaalsocialisme uiteindelijk vermoord in Dachau, 1942. 

Waarom hebben we tegenover de mannelijke kracht, vrouwelijke nodig? Wat is contemplatie in de actie? En wat is de waarde van mystiek in de strijd tegen extremisme? 

In deze aflevering van de Podcast Filosofie kijken we naar de sterke man, door de bril van Titus Brandsma. 

De zomer ligt nu echt achter ons en dat betekent dat we weer de draad oppakken met de Podcast Filosofie.

We starten dit seizoen met een speciale reeks. Negen weken lang kijken we door de ogen van mystieke denkers naar de wereld van nu. 

De terugkeer van de sterke man, ecologisch bewustzijn, fascisme, persoonlijke groei in chaotische tijden. We kijken naar wat denkers uit de afgelopen eeuwen ons hierover te vertellen hebben. Daarbij hoor je over filosofen die we al eerder bespraken, zoals George Bataille en Walter Benjamin. Maar ook nieuwe namen als Etty Hillesum en Hildegard von Bingen.

Deze speciale reeks maken we in samenwerking met het Titus Brandsma Instituut en stichting Socires. 

En het leukste nieuws is: deze 9 speciale afleveringen verschijnen niet om de week, zoals je van ons gewend bent, maar elke week. Dus vanaf volgende week donderdag 9 keer op rij de Podcast Filosofie

Daar gaan we verder zoals je van ons gewend bent. En ook dit keer hebben we weer een live event. Noteer ‘m vast in je agenda: vrijdag 21/11 in Utrecht. Meer informatie volgt nog.

Tot volgende week!

“Wetenschap werd pas mogelijk nadat het oog van de ziel verblind raakte voor het leven.” 

Op deze manier drukte de Duitse filosoof Ludwig Klages uit dat de rede en de wil uiteindelijk vijandig staan ten opzichte van het leven. 

Waarom leidt de rede tot een vernietiging van het leven? 

Waarom hield hij al in 1912 een pleidooi voor ecologisch bewustzijn? 

Hoe kunnen we leven vanuit het bewustloze onbewuste? 

Te gast is Rico Sneller 

De denker die centraal staat is Klages

Volgende week kun je luisteren naar een aflevering over een van de grootste schrijvers aller tijden: Dante Alighieri. Nu alvast een winactie. Je kunt Objectgeoriënteerde Ontologie van Graham Harman winnen. Stuur daarvoor een mailtje naar [email protected].

“De voornaamste vijand van de platte ontologie is het taxonomische vooroordeel dat er bij voorbaat van uitgaat dat de wereld moet worden opgedeeld in een klein aantal radicaal verschillende soorten entiteiten”

Op deze manier drukt de hedendaagse Amerikaanse filosoof Graham Harman uit dat de werkelijkheid uit objecten bestaat en dat de mens hierop geen uitzondering is en dus geen verheven status geniet.

Wat houdt de object-georiënteerde ontologie van Harman in?

In welke zin is het speculatief-realisme wel en niet een breuk met het denken van Kant?

En waarom beweert Harman dat zijn denken een nieuwe theorie van alles is?

Te gast is Michiel Poorthuis

De denker die centraal staat: Harman

“Uiteindelijk wordt het kwade niet zozeer gedaan door slechte mensen, maar door goede mensen, die zichzelf niet kennen en zich onvoldoende verdiepen” 

Op deze manier drukte Reinhold Niebuhr uit dat we bescheiden moeten zijn met onze pretenties, ook als we het goede voor ogen hebben. 

Hoe voorkomt een onrustig geweten volgens Niebuhr dat we doorslaan in cynisme of utopisme? 

Waarom moeten we lachen om ons falen? 

En waarom zagen Martin Luther King, Jimmy Carter, John McCain en Barack Obama Niebuhr als hun grote inspiratiebron? 

Te gast is Simon Polinder 

De denker die centraal staat is Niebuhr 

“Wee! Er komt een tijd dat de mens de pijl van zijn verlangen niet meer over de mens heen schiet en dat de pees van zijn boog verleerd zal hebben te snorren! Ik zeg jullie: men moet nog chaos in zich dragen om een dansende ster te kunnen baren.” 

Op deze manier drukte Friedrich Nietzsche uit dat een leven van alleen maar comfort een dood leven is. 

Hoe moeten we omgaan met spanning en frictie in ons leven? 

Wat voor gevolgen heeft ons streven naar een zorgeloos leven op geopolitiek en economie? 

En wat moeten we met mensen die ons tegen de haren in strijken? 

Te gast is Arthur Kok

Het thema dat centraal staat is zorgeloosheid

Hier vind je de inaugurele rede van Arthur: https://fontys.gxcloud.net/web/file?uuid=83e14a41-c842-4d1e-9093-cd765a9537f6&owner=458011ba-35e2-4ec8-bae3-ef97620e85c6&contentid=286056&mode=incontext

Of kijk en luister de rede: https://fontys.mediamission.nl/Mediasite/Play/6842df24e47b407696faa176a8f0c71e1d

Update: Spotify zegt dat binnen een week alle afleveringen weer terug zijn!

Je kunt alles van de Podcast Filosofie nog steeds beluisteren via o.a. Podimo, Apple Podcasts, Podbean en via podcastfilosofie.transistor.fm.