Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Od kilku miesięcy na Litwie działa Instytut Polskiego Dziedzictwa Narodowego. Miejsce to zostało stworzone przez ojców z zakonu franciszkanów. Ich obecność w litewskiej stolicy jest tak samo długa jak historia samego miasta. Korespondent Polskiego Radia na Litwie, Kamil Zalewski, odwiedził klasztor franciszkanów, aby dowiedzieć się więcej o obecnej działalności tego zakonu w Wilnie.

Miał zaledwie dziewięć lat gdy został studentem Politechniki Lubelskiej, a piętnaście, gdy sąd pozwolił mu założyć firmę. W jego pokoju najmniej miejsca zajmuje łóżko. Musi być przecież miejsce na ogromny ekran komputera i dwa stanowiska - stoły warsztatowe do pracy nad jego urządzeniami. Na ścianach nie ma żadnego plakatu zespołu muzycznego jak u niemal każdego nastolatka. Kocha za to muzykę elektroniczną oraz... Alizee i Abbę. Kamil Wroński - młodociany geniusz, z zamiłowania mechatronik, twórca m.in. sterowników do silnika samochodu elektrycznego i paneli słonecznych. Odrzuca oszałamiające oferty koncernów międzynarodowych, bo na talencie chce zarobić sam. Otrzymywał bardzo intratne propozycje finansowe, ale odmawiał. Woli być na swoim i tego nie ukrywa. Chce odnieść sukces na rozwiązaniach swojego autorstwa. Już wymyślił wiele rozwiązań, które mają zastosowanie w przemyśle, ale mówi o nich niechętnie. Obowiązuje go tajemnica handlowa. Obecnie testuje sterownik do ustawienia paneli w farmach fotowoltaicznych, tak by czerpały optymalną ilość energii słonecznej.

W listopadzie minęła 40. rocznica powstania Wojskowych Obozów Internowania. Miały one służyć do izolowania i poddawania represjom działaczy antykomunistycznej opozycji w czasach stanu wojennego. Audycja dokumentalna "Inteligentna forma internowania" opowiada historię obozu w Chełmnie oraz pomocy, jakiej internowanym w nim opozycjonistom udzielili mieszkańcy tej miejscowości. Wystąpili w niej: Tadeusz Antkowiak, przewodniczący stowarzyszenia "Chełminiacy 1982", Andrzej Adamczyk i Tadeusz Pietkiewicz, internowani w Chełmnie, Barbara Konieczna i Jan Kuligowski, pomagający internowanym mieszkańcy Chełmna i prokuratur IPN w Bydgoszczy Mieczysław Góra. Usłyszeliśmy także materiały archiwalne, rozkazy i tajne dokumenty Służby Bezpieczeństwa i Wojskowej Służby Wewnętrznej.

Julita Ilczyszyn jest nauczycielką, wielokrotnie startowała w maratonach. Została pierwszą Polką, która przebiegła cztery pustynie: Namibia, Kaukaz, Atakama, Antarktyda, każda na dystansie 250 km. Na pustyni Namib biegła w ekstremalnej temperaturze 57 stopni. Na Antarktydzie w trudnych warunkach pogodowych. W przygotowaniach do biegu pomagał jej Marek Rybiec, który przebiegł już cztery pustynie. Pokazał jej jak dobrze się przygotować i z czym będzie musiała się zmierzyć. Julita mówi, że bieganie po pustyni jest dla ludzi, którzy nie tylko są świetnie przygotowani kondycyjnie, ale i mają bardzo silny charakter. Bieg po Antarktydzie dedykowała fundacji Marka Kamińskiego, która organizuje marsze mocy, dla dzieci i nastolatków by zadbać o ich kondycje psychiczną.

14 grudnia 1970 roku w Gdańsku rozpoczął się strajk pracowników Stoczni Gdańskiej im. Lenina. Sprzeciwiali się oni podwyżkom cen żywności, którą krótko przed tym ogłosił rząd PRL. Już we wtorek 15 grudnia do protestu dołączyła Stocznia im. Komuny Paryskiej w Gdyni. W jej pobliżu doszło do najpoważniejszych starć z wojskiem oraz milicją. Gerard Andrzej Thrun miał w trakcie wydarzeń grudniowych zaledwie 17 lat. Był uczniem Zasadniczej Szkoły Budowy Okrętów w Gdańsku, a mieszkał w internacie w Gdyni. Mimo upływu 52 lat, wspomnienia z 1970 roku nie tracą na sile. Udział w strajku Gerard Thrun o mało nie przypłacił życiem. W reportażu wykorzystano nagrania archiwalne Polskiego Radia oraz Instytutu Pamięci Narodowej.

Polski klub sportowy zbiera środki na turniej z okazji 100-lecia zdobycia Mistrzostwa Polski przez Pogoń Lwów. Reaktywowana w 2009 roku Pogoń Lwów marzy o nawiązaniu do dawnych tradycji i szkolenia piłkarzy dla reprezentacji Dumy Lwowa. Przede wszystkim jednak chce pomóc dzieciom, w tym uchodźcom z terenów dotkniętych rosyjską napaścią, w spełnianiu sportowych marzeń. 120 tysięcy potrzeba na sprzęt sportowy i organizację turnieju w Polsce. Rozpoczęto zbiórkę na portalu zrzutka.pl pod hasłem: #Pogoń za Przyszłością - spełnij sportowe marzenia dzieci z Ukrainy. W reportażu wykorzystano fragmenty materiałów przygotowanych przez Eugeniusza Sało - dziennikarza "Kuriera galicyjskiego" i piłkarza Pogoni Lwów.

W wieku 78 lat zmarł Jan Marek Owsiński, pierwszy prezes Polskiego Radia po likwidacji w 1992 roku Komitetu ds. Radia i Telewizji, był działaczem "Solidarności". W latach 1974-1982 był pracownikiem Komitetu ds. Radia i Telewizji, redaktorem Naczelnej Redakcji Programów Oświatowych i Popularnonaukowych Polskiego Radia. W 1989 roku Marek Owsiński był zaangażowany w prace sekretariatu strony solidarnościowo-opozycyjnej okrągłego stołu. Był pracownikiem i redaktorem zespołu telewizyjno-radiowego Komitetu Obywatelskiego podczas wyborów 1989, w 1990 był dyrektorem w Programie IV Polskiego Radia, w latach 1991-1993 pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji i kierownika Polskiego Radia. Po oddzieleniu Radia od telewizji, od 1992 roku był pierwszym prezesem Polskiego Radia.

Przyjechały do Beskidu Niskiego z dużych miast i odkrywają uroki życia na wsi, a przy okazji pieśni dawnej Łemkowszczyzny. Mowa o kobietach z grupy śpiewaczej RUTY UWITE. Większość to Polki. Prowadzi je łemkowska pieśniarka Julia Doszna, która przybliża im stare tradycje wokalne. Panie osiedliły się w regionie aby rozpocząć życie na nowo, z dala od cywilizacji. Są m.in. z Krakowa, Warszawy, Wrocławia czy ze Śląska. Jak mówią, to jedna z największych przygód w ich życiu. "Jest inne tempo życia niż w mieście, tutaj czujemy mniej samotnie, relacje między ludźmi są bliższe" - komentują. Łemkini Julia Doszna przez wiele lat związana była z zespołem Łemkowyna, w którym występowała na scenie w Polsce, Stanach Zjednoczonych czy Kanadzie. Jej przejmujący głos można usłyszeć między innymi w filmie Pawła Pawlikowskiego "Zimna Wojna".

Na Przewodów, w powiecie hrubieszowskim, 15 listopada 2022 roku spadła rakieta i zabiła dwie osoby. Gdy świat wstrzymał oddech, zastanawiając się, kto jest za to odpowiedzialny i co będzie dalej, spokojne wiejskie życie zostało wywrócone do góry nogami. Mieszkańcy musieli zmierzyć się ze strachem i traumą. Do wybuchu we wsi Przewodów, w woj. lubelskim, leżącej blisko granicy polsko-ukraińskiej, doszło w dniu, w którym siły rosyjskie przeprowadziły zakrojony na szeroką skalę atak rakietowy na Ukrainę.

Murowanka to niewielki parterowy budynek zbudowany z czerwonej cegły licówki tzw. grancówki, w którym do roku 1948 odbywały się zajęcia szkolne. Przez wiele lat Murowanka była w bardzo złym stanie. W 2008 przygotowano projekt rewitalizacji budynku zabytkowego przy ulicy Płowieckiej 77 i adaptacji na potrzeby Wawerskiego Towarzystwa Uniwersytetu Trzeciego Wieku i Galerii Sztuki. Ostatecznie remont budynku, wraz z przywróceniem przedwojennego wyglądu, zakończył się w 2017 roku. Przez kolejne dwa lata budynek stał jednak pusty. W 2019 r. został on przekazany do użytku Fundacji na rzecz Wielkich Historii, zajmującej się popularyzacją historii i edukacją historyczną.