Reportaże i dokumenty Polskiego Radia

Lata 80. rozpoczęły się Karnawałem "Solidarności", potem był dramatyczny grudzień 1981 roku, kiedy generał Wojciech Jaruzelski ogłosił stan wojenny. Pozostałe lata dekady to głęboki kryzys gospodarczy i polityczny. Bezbarwne ulice, a na nich ludzie w szarych bezwymiarowych ubraniach i w topornych zimowych butach na tęgie mrozy lat 80. Na tym tle zdarzały się kolorowe ptaki. Najczęściej kobiety, bo to one potrafiły wyczarować niezwykłe ubrania. Szyły, farbowały, dziergały. Wystawa "Moda stanu wojennego" w Muzeum Narodowym we Wrocławiu prowadzi nas przez lata 80. Kuratorki – Małgorzata Możdżyńska-Nawotka i Maria Duffek-Bartoszewska skonstruowały ją tak, aby pokazać, jak wielka historia, poprzez ubrania, akcesoria mody, odbijała się w indywidualnych losach, w życiu pojedynczych ludzi.

Śpiewać może każdy, ale oni robią to wyjątkowo dobrze i to mimo, że nie są chórem zawodowym. Co łączy ich z Japonią? Chór Akademicki Politechniki Warszawskiej jest prowadzony przez dyrygenta Dariusza Zimnickiego, absolwenta Konserwatorium Wileńskiego oraz Akademii Muzycznej w Warszawie w specjalności dyrygentura chóralna. Chór wyróżnia się licznymi inicjatywami w wykonywaniu utworów najnowszych i nowo odkrytych w literaturze chóralnej. Dotychczas przygotował i poprowadził ponad 40 prawykonań muzyki wokalnej i wokalno- instrumentalnej. Tworzą go w większości studenci i absolwenci Politechniki Warszawskiej. W ciągu 11 lat swojej działalności Chór miał okazję wielokrotnie występować na krajowych i zagranicznych międzynarodowych festiwalach oraz konkursach chóralnych, nierzadko zdobywając chlubne nagrody (ponad 30). Jak zmieniał się chór i jak łączy pokolenia? O tym w reportażu.

W Starym Sączu zachował się jedyny w Polsce Ołtarz Polowy w góralskim stylu, na którym Jan Paweł II kanonizował patronkę miasta św. Kingę. Papież Polak, już bliski kresu swego życia, wyniósł ją do godności świętej podczas swojej pielgrzymki do Polski w 1999 roku. Podczas mszy Jan Paweł II zaapelował o ducha służby, uczciwości i prawdy w dziedzinie polityki, działalności gospodarczej, społecznej i prawodawczej. Ołtarz Papieski nie został finalne rozebrany po jego wizycie. Poniżej budowli powstało Muzeum jemu poświęcone, w którym zachowało się wiele pamiątek, m.in. piuska. Jest na niej podpis z dnia inauguracji pontyfikatu 22 października 1978. Obok Ołtarza ponad 20 lat temu zostało wybudowane Diecezjalne Centrum Pielgrzymowania im. św. Jana Pawła II, w którym odbywają się rekolekcje i spotkania nawiązujące do postaci i spuścizny Ojca Świętego.

Reportaż "Dwunasty krok" Antoniego Rokickiego to historia niezwykłej przemiany człowieka, który mimo wielu życiowych zakrętów, wyszedł na prostą. Od kilkunastu lat Janusz jest terapeutą uzależnień. Mieszka i pracuje w Warszawie. Do jego gabinetu przychodzą ludzie z różnych środowisk, z różnymi problemami. Niektórym swoim podopiecznym Janusz opowiada o własnej drodze wyjścia z uzależnienia. Pomaga im w walce z własnymi demonami, daje szansę na wolność... Autor reportażu - Antoni Rokicki ze Studia Reportażu i Dokumentu PR - jest laureatem XXV edycji Konkursu Stypendialnego im. Jacka Stwory. To konkurs z wieloletnią tradycją, który ma na celu stworzenie warunków rozwoju młodym twórcom, poszukującym nowych, oryginalnych środków wyrazu w dziedzinie dokumentu artystycznego.

"Ponad nocą" to tytuł wyjątkowego koncertu, który odbył się w Wolskim Centrum Kultury w Warszawie 11 maja, czyli dzień przed 15. rocznicą śmierci Ireny Sendlerowej oraz kilka dni przed 80. rocznicą upadku powstania w getcie warszawskim. Upamiętnia on bohaterstwo Ireny Sendlerowej, która w czasie wojny uratowała ok. 2,5 tys. dzieci. Widowisko "Ponad nocą" składa się z dwóch części: pierwsza z nich to część muzyczna - w tym piosenki do wierszy wojennych poetów, do których muzykę stworzył Artur Gotz. Na scenie wystąpili: Michał Jasnos (klawisze), Łukasz Jerzykowski (gitara basowa), Kuba Mikulski (instrumenty perkusyjne). Drugą część projektu stanowiły aktorskie interpretacje tekstów, wspomnień i listów Ireny Sendlerowej w wykonaniu aktorki Kariny Seweryn. W reportażu Antoniego Rokickiego zostaną wykorzystane fragmenty rozmów z Ireną Sendlerową; nagrania pochodzące z archiwum Polskiego Radia (reportaże: Ewy Michałowskiej, Cezarego Galka).

Powstały nawet kilka tysięcy lat przed naszą erą, a ich ślady do dziś znaleźć można na całym świecie. Chodzi o potężne kamienne konstrukcje, zwane megalitami. Są także w Polsce. Mimo, że starsze od egipskich piramid czy słynnego kręgu głazów Stonehenge w Wielkiej Brytanii, mało kto o nich wie... Polskie prehistoryczne budowle, tworzą miejsca niezwykłe, magiczne. Należy do nich Bukowa Góra, jedno ze Wzgórz Trzebiesławickich w granicach Dąbrowy Górniczej na terenie województwa śląskiego. Odkryte tam dwa lata temu dolomitowe megality oceniane są jako unikatowe w skali Europy, a może nie tylko... Pokazuje to m.in., że życie tu trwa już tysiące lat, a ówcześni ludzie nie byli tak prymitywnymi plemionami, jak się zwykło przyjmować...

Aż 43 proc. ankietowanych przyznaje, że nadużywanie alkoholu jest bardzo dużym problemem w naszym kraju – tak wynika z badań Centrum Badania Opinii Społecznych, opublikowanych w grudniu 2019 roku. Wystarczy latem pospacerować po nadwiślańskich bulwarach czy sopockim Monciaku, aby przekonać się, że w barach i restauracjach sprzedających alkohol nigdy nie brakuje gości. Bohaterem reportażu jest trzydziestoletni mieszkaniec Warszawy, który bardzo często musi tłumaczyć nowo poznanym osobom na imprezie, dlaczego wybiera zabawę na trzeźwo. Jak mężczyzna odnajduje się wśród tych, którzy nie wyobrażają sobie spotkania z przyjaciółmi bez kieliszka…? Gdzie znajduje się granica między umiarkowanym spożywaniem alkoholu, a jego nadużywaniem…?

Mieli jedno zdjęcie domu z gazety i informację, że znajduje się on pod lasem, w odległości około 30 kilometrów od centrum Poznania. Z mapą w ręku wsiedli do samochodu i ruszyli na poszukiwanie. I znaleźli, znaleźli dom i coś jeszcze... - Dziś wiem, że nie dom był celem, nasza przeprowadzka tu, przeróbka i zmiana tego wnętrza, ale zmiana nas. Ten dom nas zmienił, ale on był środkiem. Dokonała się w nas niesamowita transformacja. Ten dom, to miejsce i ten, który nas tu sprowadził... sprowadził nas po to, żeby nas zmienić  - mówi bohater reportażu.

Zamach na papieża Jana Pawła II miał miejsce 42 lata temu - 13 maja 1981 roku. Wstrząsnął on całym światem. Niezależnie od wyznania, każdy modlił się o rychły powrót papieża do zdrowia. W kościołach biły dzwony, zabrzmiał nawet dzwon Zygmunt na Wawelu. Zamachu dokonał turecki terrorysta. Był on jednak jedynie wykonawcą zlecenia władz sowieckich. Mimo poważnej choroby i osłabienia już 17 maja 1981 roku papież skierował pierwsze posłanie do wiernych na Anioł Pański, dziękując im za modlitwę, a także wybaczył swojemu oprawcy. Wielu Polakom, papież Jan Paweł II dawał nadzieję, że możemy wyzwolić się spod okupacji sowieckiej, dlatego też był to wielki wstrząs dla rodaków. Zamach miał miejsce w święto Maryjne - w pamiątkę objawień w Fatimie. Ojciec Święty wielokrotnie potwierdzał, że to właśnie Maryja uchroniła go od śmierci. Rok po zamachu Jan Paweł II odwiedził Fatimę. W reportażu cofniemy się do tamtych dni majowych roku 1981 poprzez archiwalny kolaż dźwiękowy.

Jak wrócić do normalnego życia po odsiadce w więzieniu? Mieszkańcom Małopolski pomaga w tym Stowarzyszenie Sursum Corda. Działające w Nowym Sączu Stowarzyszenie Sursum Corda pomaga byłym więźniom odnaleźć się na wolności. Przy organizacji pożytku publicznego działa Ośrodek Pomocy Postpenitencjarnej. Jest to miejsce, w którym przez trzy miesiące od zwolnienia z zakładu karnego lub aresztu śledczego można korzystać z różnych form wsparcia materialnego i specjalistycznego. Z pomocy mogą też korzystać rodziny osadzonych.