Seachtain

Chaith Eoghan Mac Cormaic 15 bliana sa phríosún. Fuarthas ciontach é as bean óg RUC a dhúnmharú. Le linn na tréimhse a chaith sé i Long Kesh, ghlac sé páirt in agóidí ar son aitheantas mar chimí polaitiúla - The Blanket Protest agus The Dirty Protest. Agus i measc na príosúnaigh eile ar nós Bobby Sands a bhí in éineacht leis, d’fhás an Ghaeilge as "a tool of resistance". Labhraíonn Eoghan le Seachtain faoin saothar úr seo agus labhraíonn sé go hoscailte faoin tréimhse i bpríosún.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

What next for RTÉ as the ‘New Direction’ is revealed. 400 jobs for the chop – is that a threat to Nuacht TG4 agus do Raidió na Gaeltachta. Tá RTÉ féin sa nuacht go minic le bliain anuas, scannal i ndiaidh scannail, an bhfuil réiteach faighte acu anois? Labhraíonn Ciarán Dunbar le Conchúr Ó Faoláin agus le Róisín Ní Mhaoláin. Foclóir: Neamhspleách - independent Féiniúlacht - identity Pacáiste - package Rialtas - government Aibí - mature Seirbhís - service Brabús - profit Tithíocht - housing Tuarastal - salary Ualach oibre - work load Maslach - derogatory

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ní gnáth rud é go mbeadh club CLG nuabhunaithe sa lá atá inniu ann ach ní gnáth club atá i gceist le East Belfast GAA – club chumann lúthchleas Gael in Oirthear Bhéal Feirste. Bunaithe sa bhliain 2020, tá an-rath ar an gclub – d'ainneoin dúshláin ar leith nach mbeadh ag gnáth club - bagairtí, buama bréige agus bolscaireacht. Ar phodchraoladh Seachtain, labhair Ciarán Dunbar le Rúnaí an chlub Irial Ó Ceallaigh agus iriseoir leis an BelTel, Liam Tunney. Láithreoir: Ciarán Dunbar Léiritheoir: Róisín Ní Mhaoláin Foclóir: Suntasach - considerable Oirthear Bhéal Feirste - East Belfast Paróiste - parish Uair dá raibh – back in the day Saor in aisce - free Béal dorais - béal dorais Go stairiúil - historically Dílseacht - loyalty Teannas - tension Daonra - population Dianghlásáil - lockdown

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Thall sa Bhreatain, tá na Tóraithe go mór ar chúl, agus tá Labour go mór chun tosaigh sna pobalbhreitheanna. Mar sin féin, is é Nigel Farage ó Reform UK, atá chun tosaigh sna ceannlínte - cén tionchar a bheas aige ar an olltoghchán thall i ndeireadh na dála? Labhair Ciarán Dunbar le Ciarán Ó Pronntaigh agus le hUrsula Ní Ní Shabhaois Láithreoir: Ciarán Dunbar Léiritheoir: Róisín Ní Mhaoláin Foclóir: Toghcheantar - constituency Cosúlacht - expectation Seasmhach - consistent Leadránach - boring Tionchar - impact Aird - attention Claonadh - bias Eite clé - left wing Cruálach - cruel Muinín - confidence Ceannann céanna - same

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Chaith Eamonn Mallie breis agus caoga bliain ag obair mar iriseoir. Ina leabhar úr, ‘Eyewitness to War and Peace’, pléann sé na heachtraí a d’athraigh an pholaitíocht ó thuaidh. Labhraíonn sé le Ciarán Dunbar faoin tréimhse fhoréigneach sin agus faoi na mórscéalta a bhris sé.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Scaoileadh Molly Martens agus Tom Martens saor ón bpríosún sna Stáit Aontaithe le déanaí. Ciontaíodh iad as dúnorgain Jason Corbett, fear as Luimneach. Labhraíonn Ciarán Dunbar leis an iriseoir Áine Ní Bhreisleáin leis an scéal seo a thabhairt chun solais. Láithreoir: Ciarán Dunbar Léiritheoir: Róisín Ní Mhaoláin Foclóir: seirbhísí éigeandála - emergency services na cúisithe - the accused triail - trial príosún - prison atriail - retrial dúnorgain - manslaughter admhaigh - admit féinchosaint - self-defence torann - noise tacht - strangle fianaise - evidence feighlí - caretaker geallta - engaged cumhach - homesick de ghlanmheabhair - off by heart

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tá an comhaireamh fós ag leanúint ar aghaidh. Cinneadh mór le déanamh ag Simon Harris théis teip Shinn Féin. Labhair Ciarán Dunbar leis na hiriseoirí John Downing agus Conchúr Ó Faoláin faoin scéal is déanaí óna hionaid chomhairimh. Láithreoir: Ciarán Dunbar Léiritheoir: Róisín Ní Mhaoláin Foclóir: Comhaireamh - counting Toghchán - election Leigheas – heal Dul chun cinn - advancement Cáineadh - criticism Easpa - lack Todhchaí - future Baol - risk Seasamh - standing Tacaíocht - support Neamhspleách - independent Feachtas - campaign Ginmhilleadh - abortion Olltoghchán - general election

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rinne an Dr Fangzhe Qiu, agus a bhean chéile, iarracht a shaoránacht a bhaint amach sa tír seo trí Ghaeilge – ach bhí an-deacrachtaí acu. Thuig an Dr Qiu agus a bhean chéile go láithreach go mbeadh sé dúshlánach an sprioc seo a bhaint amach. Céard go díreach a tharla? Labhraíonn an Dr Qiu le Ciarán Dunbar faoina haistear teanga agus faoin saol atá aige in Éirinn le fiche bliain anuas. Láithreoir: Ciarán Dunbar Léiritheoir: Róisín Ní Mhaoláin Foclóir: Dícheall - Best endeavour. Mionlach - minority an Ísiltír - the Netherlands Dochtúireacht - Doctorate an Pholainn - Poland Dúchais - Native Éagsúlacht - Diversity Saoránacht - Citizenship Conspóid - Controversy Intinn oscailte – open-minded Imirce - Migration Spaisteoireacht - Meandering Caipitlíoch - Capitalist Léargas - Insight Saineolaí- Expert Faoin tuath - Countryside

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Cá mbeimis gan CLG agus cluichí Gaelacha? An CLG ar an bhfód le 150 bliain agus in éineacht leis tá an LGFA – peil na mban - atá 50 bliain ar an saol anois. On this episode of Seachtain - le Ciarán Dunbar tá Paul Rouse, Ollamh in UCD a dhíríonn isteach ar an stair spóirt - agus Hayley Kilgallon, mic léinn PhD ar an LGFA. Foclóir: Foinse - source Iomáint - hurling Deighilt – split Caid: Another name for Gaelic football, usually referring to pre-codified varieties in the south west of Ireland Bunchloch – foundation Nua-aoiseach - modern Oidhreacht – heritage Rogha – choice Ionannas - equality

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gráinne Ní Aodha and Conchúr Ó Faoláin join Ciarán Dunbar with their take on the European Election in Dublin. Tá 23 iarrthóir ag seasamh i dtoghcheantar na hEorpa i mBaile Átha Cliath. Tá ceithre shuíochán le líonadh agus tá triúr den cheathrar atá ann anois ag seasamh arís. Cé hiad na hiarrthóirí seo, cad é na hábhair is mó atá tábhachtach do vótálaithe na príomhchathrach agus cad atá na pobalbhreitheanna ag cur in iúl dúinn? Léirithe ag Róisín Ní Mhaoláin agus Tessa Fleming Some words you may find useful: Feachtasaíocht - campaigning Ag filleadh - returning Ardnósach - snobby Suntasach - considerable Tithíocht - housing Daonlathach - democratic Díospóireachtaí - debates Reachtaíocht - legislation Toghcheantar - constituency Míchruinn - inaccurate Smaointeoireacht - thinking an Úcráin - Ukraine Liobrálach - liberal Eite dheas – right wing

See omnystudio.com/listener for privacy information.