صفحه ۲

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری پیشین ایران، در نامه ای سرگشاده به آیت الله خامنه ای، خواهان برگزاری فوری انتخابات ریاست جمهوری و مجلس بدون (به گفته او) مهندسی شورای نگهبان و دخالت نیروهای امنیتی-نظامی شد. او همچنین از رهبر ایران خواسته در دفتر خود تغییرات اساسی ایجاد کند. آقای احمدی نژاد، از سخنان آیت‌الله علی خامنه‌ای که چند روز پیش در آن گفته بود باید به خاطر کم کاری در زمینه برقراری عدالت اجتماعی از مردم و خدواند عذرخواهی کنیم، استقبال کرده و آن را به فال نیک گرفته است. محمود احمدی نژاد گفته باید اقدامات عملی و فوری برای اصلاح وضع کشور در جهت خواست و رضایت مردم انجام بگیرد.

برخورد امنیتی با دراویش گنابادی سال هاست که ادامه دارد. در سال های اخیر چند حسینیه آن ها در شهرهای قم، کرج، اصفهان و بروجرد تخریب شده اند و صد ها نفر از آنان مدت های طولانی را در زندان گذرانده اند. اما آن چه در شب های گذشته در تهران شاهدش بوده ایم، از بسیاری جهات بی سابقه است. حمله به دراویش در مقابل خانه نورعلی تابنده، رهبر آنان که به درگیری متقابل و در نهایت کشته شدن ۳ مامور پلیس و دو نیروی بسیج انجامید، تشدید بی سابقه تنشی است که دست کم دو دهه از عمر آن می گذرد.در این برنامه درباره دلایل تشدید این درگیری تاریخی صحبت کرده ایم.

در هفته‌ای که گذشت، پانزده فعال فرهنگی سیاسی در ایران و خارج از کشور با صدور بیانیه‌ای اعلام کردند کارنامه چهاردهه حاکمیت جمهوری اسلامی، حاکی از اصلاح‌ناپذیری این نظام سیاسی است. به اعتقاد آنان، جمهوری اسلامی با انسداد کلیه طرق نظارت قانونی و اصلاح مسالمت‌آمیز امور، به مانع اصلی پیشرفت و رهایی ملت ایران تبدیل شده‌ است. امضاکنندگان این بیانیه گفته‌اند با تکیه بر حق تعیین سرنوشت ملت‌ها، خواهان برگزاری رفراندومی تحت نظارت سازمان ملل متحد هستند برای تعیین نوع حکومت آینده. بیش از نیمی از امضاکنندگان این بیانیه در ایران زندگی می‌کنند: نسرین ستوده، جعفر پناهی، ابوالفضل قدیانی، محمد سیف‌زاده، حشمت‌الله طبرزدی، محمد ملکی و محمد نوری‌زاد بارها در گذشته بازداشت شده‌اند و سال ها در زندان بوده‌اند و نرگس محمدی، دیگر امضاکننده این بیانیه هم کانون در زندان به سر می‌برد. در خارج از کشور نیز شیرین عبادی، پیام اخوان، محسن سازگارا، حسن شریعتمداری، محسن کدیور، کاظم کردوانی و محسن مخملباف این بیانیه را امضا کرده‌اند. در این برنامه به بررسی دلایل خواست رفراندم و بحث درباره چند و چون آن پرداخته و پرسیده‌ایم آیا نظام جمهوری اسلامی اصلاح‌ناپذیر است و برگزاری رفراندم آزاد، ضروری و ممکن؟

مهمانان برنامه:

خبر بازداشت گروهی از فعالان حوزه محیط زیست و همینطور بازداشت کاوه مدنی، معاون بین الملل سازمان محیط زیست ایران، در دو هفته گذشته حیرت بسیاری را برانگیخت. این بهت و ناباوری با اعلام خبر مرگ یکی از بازداشتی ها، جای خود را به اعتراض و خشم داد. مقام های سپاه پاسداران که بازداشت های اخیر را انجام داده اند، به گروهی از نمایندگاه مجلس ایران گفته اند کاووس سید امامی، استاد دانشگاه امام صادق و مدیر عامل موسسه حیات وحش میراث پارسیان بعد از اعتراف به جاسوسی، خودکشی کرده است. ابهامات این پرونده بسیار بیش از معلومات ماست. در این برنامه نگاهی کرده ایم به سابقه فعالیت های افراد بازداشت شده و خصوصا کاووس سیدامامی که تحت بازداشت جان باخت. آیا اتهام جاسوسی به فعالان محیط زیست تازگی دارد؟ پیامدهای نگاه امنیتی به فعالیت های زیست محیطی ایران چه خواهد بود؟

مجلس ایران هفته گذشته بالاخره کلیات بودجه پیشنهادی دولت حسن روحانی برای سال آینده شمسی را تصویب کرد. البته مجلس پیش‌تر برای اولین بار در تاریخ جمهوری اسلامی، کلیات بودجه را رد کرده بود که بعد از اعمال تغییرات اساسی در کمیسیون تلفیق مجلس، رضایت نمایندگان فراهم شد. سخنگوی کمیسیون تلفیق مجلس گفته تغییرات در لایحه بودجه با در نظر گرفتن شرایط اجتماعی بوده است: اشاره‌ای روشن به نارضایتی‌هایی که ابتدا در مطبوعات و رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مطرح شد و بعدتر خود را به شکل ناآرامی در بیش از ۷۵ شهر بزرگ و کوچک کشور نشان داد. در این برنامه درباره تغییرات لایحه بودجه صحبت کرد‌ه‌ایم و پرسیده‌ایم: دلیل این تغییرات چه بود و آیا هدفی که به دنبالش هستند را تامین خواهد کرد؟

قیمت دلار که در چهار سال نخست ریاستجمهوری حسن روحانی، تنها ۱۵۰ تومان افزایش یافته بود، در یک ماه گذشته افزایشی ۵۰۰ تومانی را تجربه کرد. پیشتر، مقامهای اقتصادی دولت با اعتماد به نفس از ثابت ماندن نرخ ارز در سال جاری خبر داده بودند. در هفتههای گذشته هم بارها گفتهاند که جهش نرخ ارز موقتی است و در انتهای سال به حالت عادی باز خواهد گشت. این سخنان اطمینانبخش اما دست کم تا امروز، تاثیری در مهار بازار نداشته. در این برنامه، درباره دلایل افزایش نرخ ارز و اثرات آن صحبت کرده یم.

اعتراض به حجاب اجباری، موضوع تازه ای نیست. اما نوع اعتراضی که در چند روز گذشته در تهران و برخی شهرهای دیگر شاهدش بودیم دست کم در سه دهه گذشته بی سابقه است. رفتن زنان پیر و جوان به بالای یک بلندی و تکان دادن نماد حجاب اجباری روی تکه ای چوب، معنایی جز نافرمانی مدنی ندارد. این نافرمانی مدنی، به عنوان یک کنش سیاسی بدون خشونت و مسالمت آمیز، بنا به تعریف، واجد همان خصوصیاتی است که در ادبیات سیاسی به آن، حرکت رفرمیستی یا اصلاح طلبانه گفته می شود. در این برنامه، کنش سیاسی افرادی که تحت عنوان «دختران خیابان انقلاب» نامیده شده اند را از این نظرگاه بررسی کرده ایم. بخش بزرگی از بدنه سیاسی ایران که خود را رفرمیست می خواند در قبال حرکت هایی از این دست، چه موضعی دارد و این موضعگیری به ما چه می گوید؟ این مطالبه، یعنی آزادی در انتخاب پوشش و الغای قانون حجاب اجباری، در چهارچوب جمهوری اسلامی چقدر عملی است؟

کابل روزهای دشواری را پشت سر می گذارد. در سال های گذشته به مدد حضور نیروهای خارجی و بعدتر با تقویت نیروهای نظامی و امنیتی افغانستان، علیرغم حملات مختلف طالبان در گوشه و کنار کشور، کابل از امنیت نسبی برخوردار بود. اما در هفته های گذشته و بعد ازانجام عملیات متعدد طالبان در قلب افغانستان، احساس ناامنی افزایش یافته و پرسش هایی درباره چرایی وقوع این حملات و کفایت نیروهای امنیتی در جلوگیری از آن در اذهان عمومی مطرح شده است. مقام های افغانستان از تغییر ماهیت و استراتژی جنگی این گروه ها سخن می گویند. در برنامه امروز پرسیده ایم که راه کار دولت برای مقابله چیست؟

هنوز جزئیات روشنی درباره دستور رهبر ایران و کم و کیف خروج نیروهای مسلح از کارهای اقتصادی منتشر نشده است با این حال، غالب ناظران معتقدند اگر این کار انجام شود، تحول بزرگی در عرصه سیاسی و اقتصادی کشور رخ خواهد داد. خروج نیروهای نظامی از بنگاه‌های اقتصادی چقدر جدی است؟ و مشکلات عملی این کار کدام است؟ در این برنامه این پرسش‌ها را مطرح کرده‌ایم با مهمانان برنامه:

پرچم کردن روسری، در شلوغ‌ترین ساعات یکی از پرازدحام‌ترین معابر تهران، واجد چه معنایی است؟ این حرکت را باید تصمیمی آنی و فردی دانست یا آن را باید در روند و بستر واکنش بخش بزرگی از جامعه زنان به قانون مبارزه با حجاب اجباری تعبیر و تفسیر کرد؟ این پرسش را با ویکتوریا طهماسبی، استاد مطالعات زنان و جنسیت در دانشگاه تورنتو و لیلی نیکونظر، روزنامه‌نگار و پژوهشگر مطالعات فرهنگی در میان گذاشته‌ایم.