Studio Energie

Nog een kleine week ligt een wetsvoorstel van JA21 ter consultatie. Met die wet wil de partij ervoor zorgen dat het Groningen-gasveld beschikbaar blijft als noodreserve en dús dat de ontmanteling – die in volle gang is – zo snel mogelijk stopt.

Waarom moet Groningen beschikbaar blijven? En hoe past het gasveld in de bredere energievisie van JA21? Ik praat erover met Daniël van den Berg, energiewoordvoerder voor de partij in de Tweede Kamer.

In 2022 presenteerde het toenmalige kabinet de Nationale Grondstoffenstrategie. Want terwijl we onze fossiele afhankelijkheid proberen af te bouwen, dreigt een nieuwe afhankelijkheid: die van kritieke grondstoffen, en dan vooral uit China.

Hoe gaat het met die strategie? Maakt Nederland al meters? En wat kunnen we eigenlijk, in de mondiale strijd om grondstoffen? Ik vraag het Allard Castelein, de Speciaal Vertegenwoordiger Grondstoffenstrategie van Nederland.

Volgende week is Den Haag met een driedaags, internationaal congres, het kloppend hart van de Ocean Renewable Energy-wereld. Onderzoekers, beleidsmakers, investeerders en de top van het bedrijfsleven bespreken de toekomst van energie uit water.

Over de potentie van deze energiebron, de nieuwste ontwikkelingen en de haalbaarheid praat ik met Peter Scheijgrond, een van de organisatoren, voorzitter van de Dutch Energy from Water Association en CEO van Bluespring.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over het strategisch gasbeleid van Nederland. Vlak voordat ze deze podcast op vrijdagochtend 25 september opnamen, verscheen eindelijk de langverwachte strategie van het kabinet. Wat staat erin? En welke lessen trekt Nederland uit de energiecrises van de afgelopen jaren?

Ook gaat het uitgebreid over diesel. De prijs is hoog door verstoringen op de wereldmarkt, maar er speelt een fundamenteler probleem: Europa wordt steeds afhankelijker van de import van olieproducten. Wat betekent dat voor onze leveringszekerheid? Hoe kwetsbaar zijn we? En wat gebeurt er als president Trump besluiten de export van diesel aan banden te leggen?

Tot slot kort nieuws. De Franse president Macron vraagt Ursula von der Leyen om uitstel van de nieuwe Europese methaanregels die op 1 januari ingaan – iets waar de olie- en gassector al langer op aandringt. En Chevron heeft het succesvolle hoofd exploratie van TotalEnergies weggekaapt.

De Europese vraag naar olieproducten daalt, maar de Europese raffinagecapaciteit daalt harder. En die krimp versnelt, zo blijkt uit een nieuwe studie voor de Nederlandse raffinagesector. Europa wordt nóg afhankelijker van import.

Waarom sluiten Europese raffinaderijen? Hoe kwetsbaar maakt dat ons continent? En wat kunnen we daaraan doen? Ik vraag het Jan-Willem van den Beukel, directeur van brancheorganisatie VEMOBIN.

De Europese chemische industrie is in crisis. Hoge energie- en klimaatkosten, regeldruk, een zwakke vraag en steeds meer goedkope import, vooral uit China, maken het bedrijven moeilijk. Enkele EU-lidstaten willen inmiddels harde actie van Brussel.

Hoe is de chemie zo diep in de problemen gekomen? Is het tij te keren? En zo ja, hoe? Ik vraag het Ronald van Klaveren, voorzitter van de VNCI, de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie, en in het dagelijks leven Vice President Global Chemical Sales & Sustainability bij chemiebedrijf LyondellBasell.

In Sluiskil is maandag 7 september het eerste grensoverschrijdende CCS-project ter wereld feestelijk geopend. Vijftien jaar lang gaat het Noorse kunstmestbedrijf Yara jaarlijks maximaal 800.000 ton CO2 opslaan. Niet in Nederland maar ... in Noorwegen.

Wat waren de grootste uitdagingen? En kan CO2-opslag financieel wel uit? Oftewel: is er toekomst van CCS in Europa? Ik vraag het Gijsbrecht Gunter, een van de directieleden van Yara Sluiskil. Hij was eerder te gast bij de aankondiging van het project, in 2023: https://soundcloud.com/studio-energie/gijsbrecht-gunter-yara-over-het-eerste-grensoverschrijdende-co2-opslag-project-ter-wereld

De oorlog in het Midden-Oosten laaide afgelopen week opnieuw op en Iran komt steeds verder onder druk te staan. Toch blijft de olieprijs vooralsnog onder de 100 dollar per vat – relatief laag, gezien de geopolitieke spanningen.

Dat geldt niet voor olieproducten. Benzine en diesel zijn fors duurder geworden en zelfs een prijs van 3 euro voor een liter Euro 95 lijkt niet langer uitgesloten. President Trump ontbood afgelopen week vertegenwoordigers van de raffinagesector op het Witte Huis, in een poging de prijzen aan de pomp te drukken. Met de Amerikaanse midterms in aantocht: dreigen er exportbeperkingen?

Ook bespreken we de opmerkelijke oliedeal die Trump ruim een week geleden in Venezuela aankondigde: 65 miljard vaten olie en volgens hemzelf “the biggest oil deal in world history”. Maar hoe groot en bijzonder is die deal werkelijk?

Tot slot aardgas. De Europese gasprijs is sterk opgelopen, terwijl Nederland met relatief lage voorraden de winter ingaat. Minister Stientje van Veldhoven blijft geruststellende woorden spreken, maar hoe groot zijn de risico’s voor de gasprijs deze winter? En hoe reëel is de kans op fysieke tekorten? Dat en nog veel meer in deze aflevering met Hans van Cleef!

Met de Tweede Kamer terug van reces, het nieuwe parlementaire jaar dat bijna begint en de energietransitie die piept en kraakt, is het hoog tijd voor een aantal welgemeende adviezen aan het kabinet. Daarvoor schuiven in café Luden drie gasten aan: Paul Nillesen, energie-econoom en partner bij PwC, Chris de Ruyter van Steveninck, CEO van ONE-Dyas en Marinus Tabak, COO van RWE Generation en country chair RWE Nederland.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over de veranderende machtsverhoudingen op de oliemarkt. Hadden de olieproducerende OPEC-landen lange tijd de touwtjes in handen, sinds het begin van de Straat van Hormuz-crisis blijkt hoe groot de macht van China als ’s werelds belangrijkste olie-importeur inmiddels is.

En over die crisis gesproken: volgens Jilles is het niet zozeer een oliecrisis, maar vooral een olieproductencrisis. En dus duiken ze in de wereld van raffinaderijen en de crack spread: het verschil tussen de prijs van ruwe olie en die van geraffineerde producten. Wat zegt die over de huidige markt? En hoe kwetsbaar is Europa nu zijn eigen raffinagecapaciteit afneemt en de afhankelijkheid van import groeit? Ook kijken ze naar Rusland, waar Oekraïense aanvallen de ene na de andere raffinaderij treffen en inmiddels lange rijen bij tankstations ontstaan.

Verder bespreken ze waarom het de Verenigde Staten wél lijkt te lukken hun afhankelijkheid van China voor kritieke grondstoffen te verkleinen, terwijl Europa daar veel minder in slaagt. Wat doen de Amerikanen anders? Tot slot is er kort nieuws over een miljardeninvestering in Argentijnse schalieolie door de illustere Harold Hamm en over Iraanse hackers die naar verluid vier dagen lang een Britse energiecentrale hebben platgelegd.