Studio Energie

De Europese chemische industrie is in crisis. Hoge energie- en klimaatkosten, regeldruk, een zwakke vraag en steeds meer goedkope import, vooral uit China, maken het bedrijven moeilijk. Enkele EU-lidstaten willen inmiddels harde actie van Brussel.

Hoe is de chemie zo diep in de problemen gekomen? Is het tij te keren? En zo ja, hoe? Ik vraag het Ronald van Klaveren, voorzitter van de VNCI, de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie, en in het dagelijks leven Vice President Global Chemical Sales & Sustainability bij chemiebedrijf LyondellBasell.

In Sluiskil is maandag 7 september het eerste grensoverschrijdende CCS-project ter wereld feestelijk geopend. Vijftien jaar lang gaat het Noorse kunstmestbedrijf Yara jaarlijks maximaal 800.000 ton CO2 opslaan. Niet in Nederland maar ... in Noorwegen.

Wat waren de grootste uitdagingen? En kan CO2-opslag financieel wel uit? Oftewel: is er toekomst van CCS in Europa? Ik vraag het Gijsbrecht Gunter, een van de directieleden van Yara Sluiskil. Hij was eerder te gast bij de aankondiging van het project, in 2023: https://soundcloud.com/studio-energie/gijsbrecht-gunter-yara-over-het-eerste-grensoverschrijdende-co2-opslag-project-ter-wereld

De oorlog in het Midden-Oosten laaide afgelopen week opnieuw op en Iran komt steeds verder onder druk te staan. Toch blijft de olieprijs vooralsnog onder de 100 dollar per vat – relatief laag, gezien de geopolitieke spanningen.

Dat geldt niet voor olieproducten. Benzine en diesel zijn fors duurder geworden en zelfs een prijs van 3 euro voor een liter Euro 95 lijkt niet langer uitgesloten. President Trump ontbood afgelopen week vertegenwoordigers van de raffinagesector op het Witte Huis, in een poging de prijzen aan de pomp te drukken. Met de Amerikaanse midterms in aantocht: dreigen er exportbeperkingen?

Ook bespreken we de opmerkelijke oliedeal die Trump ruim een week geleden in Venezuela aankondigde: 65 miljard vaten olie en volgens hemzelf “the biggest oil deal in world history”. Maar hoe groot en bijzonder is die deal werkelijk?

Tot slot aardgas. De Europese gasprijs is sterk opgelopen, terwijl Nederland met relatief lage voorraden de winter ingaat. Minister Stientje van Veldhoven blijft geruststellende woorden spreken, maar hoe groot zijn de risico’s voor de gasprijs deze winter? En hoe reëel is de kans op fysieke tekorten? Dat en nog veel meer in deze aflevering met Hans van Cleef!

Met de Tweede Kamer terug van reces, het nieuwe parlementaire jaar dat bijna begint en de energietransitie die piept en kraakt, is het hoog tijd voor een aantal welgemeende adviezen aan het kabinet. Daarvoor schuiven in café Luden drie gasten aan: Paul Nillesen, energie-econoom en partner bij PwC, Chris de Ruyter van Steveninck, CEO van ONE-Dyas en Marinus Tabak, COO van RWE Generation en country chair RWE Nederland.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over de veranderende machtsverhoudingen op de oliemarkt. Hadden de olieproducerende OPEC-landen lange tijd de touwtjes in handen, sinds het begin van de Straat van Hormuz-crisis blijkt hoe groot de macht van China als ’s werelds belangrijkste olie-importeur inmiddels is.

En over die crisis gesproken: volgens Jilles is het niet zozeer een oliecrisis, maar vooral een olieproductencrisis. En dus duiken ze in de wereld van raffinaderijen en de crack spread: het verschil tussen de prijs van ruwe olie en die van geraffineerde producten. Wat zegt die over de huidige markt? En hoe kwetsbaar is Europa nu zijn eigen raffinagecapaciteit afneemt en de afhankelijkheid van import groeit? Ook kijken ze naar Rusland, waar Oekraïense aanvallen de ene na de andere raffinaderij treffen en inmiddels lange rijen bij tankstations ontstaan.

Verder bespreken ze waarom het de Verenigde Staten wél lijkt te lukken hun afhankelijkheid van China voor kritieke grondstoffen te verkleinen, terwijl Europa daar veel minder in slaagt. Wat doen de Amerikanen anders? Tot slot is er kort nieuws over een miljardeninvestering in Argentijnse schalieolie door de illustere Harold Hamm en over Iraanse hackers die naar verluid vier dagen lang een Britse energiecentrale hebben platgelegd.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over de vraag hoeveel verstoring het wereldwijde energiesysteem nog aankan. Nu de Houthi's zich nadrukkelijker in de oorlog mengen, kijkt de markt steeds meer naar de Straat van Bab el-Mandeb en de Rode Zee. Staat de wereld nu écht aan de vooravond van de grootste energiecrisis ooit?

Ook werpen ze een blik onder de motorkap van Shell. Hoe er in Nederland tegen het bedrijf wordt aangekeken, is genoegzaam bekend. Maar hoe kijkt de internationale olie- en gaswereld naar de voormalige 'koninklijke'? Daarnaast bespreken ze de aanstaande kwartaalcijfers van Big Oil.

Verder is er kort nieuws, onder meer over het nieuwe Europese sanctiepakket tegen Rusland, dat na veel politiek gesteggel alsnog is aangenomen, en over de Europese methaanregels die op 1 januari ingaan. Zullen die inderdaad de import van olie en gas bemoeilijken, zoals de sector waarschuwt?

In Search of Europe’s Energy Future gaat Remco de Boer weer in gesprek met Hans van Cleef, dé marktanalist van Nederland en Hoofd Energie Onderzoek bij Eqolibrium.

China gebruikt z’n dominante positie in kritieke grondstoffen steeds vaker als wapen. Ook Europa staat onder steeds grotere druk, zowel economisch als politiek. Zonder ingrijpen zal de Chinese macht alleen maar groter worden. Tijd dus, voor actie.

Wat Europa kan doen, staat in het rapport ‘Beijing’s critical raw material weapon – And how to dismantle it’ (https://www.iss.europa.eu/publications/chaillot-papers/beijings-critical-raw-material-weapon-and-how-dismantle-it). Ik praat erover met de auteur, Joris Teer, analist bij het EU Institute for Security Studies.

Vorige week legde het kabinet in de Tweede Kamer een dilemma op tafel: de eerste twee nieuwe Nederlandse kerncentrales, passen wél in Groningen op het net, maar Groningen wil ze niet. Zeeland wil ze wél, maar daar passen ze niet op het net. En dus is de vraag: wat nu?

Welke opties zijn er voor nieuwe kernreactoren in ons land? En hoe gaat het kabinet daarvoor lokaal de handen op elkaar krijgen? Ik vraag het Jo-Annes de Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei.

In deze aflevering bespreken Jilles van den Beukel en Remco de Boer drie nieuwe boeken over drie fascinerende onderwerpen: het opblazen van Nord Stream, de donkere kant van mijnbouw-voor-de-transitie in Afrika en de LNG-avonturen van TotalEnergies in Mozambique. Natuurlijk bespreken we de Straat van Hormuz, en we blikken ook terug: waarom werd het niet dé crisis die was voorspeld? En Jilles schreef een uitgebreid artikel over de Nederlandse gasvoorziening en de nieuwe – noodzakelijke – rol van de gasopslagen.

The Nord Stream Conspiracy — The Inside Story of the Explosions That Shook the World

https://www.amazon.nl/Nord-Stream-Conspiracy-Inside-Explosions/dp/1250410436

The Elements of Power — a Story of War, Technology and the Dirtiest Supply Chain on Earth

https://www.amazon.com/Elements-Power-Technology-Dirtiest-Supply/dp/0593492013

Blood will flow: the murderous business of oil and gas

https://www.amazon.nl/Blood-Will-Flow-murderous-business/dp/1804182729