تاریخ تازه‌ها

واکنش وزارت امور خارجۀ ایران به انتشار کاریکاتورهایی از علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در نشریۀ شارلی ابدوُ به همان اندازۀ کاریکاتورها خنده دار بود. در بیانیه‌ای که آن وزارتخانه روز پنجشنبه ۱۵ دی‌ماه برابر با پنجم ژانویه منتشر کرد، آمده است: شارلی ابدو با انتشار این کاریکاتورها موازین شناخته ‌شدۀ اخلاقی را زیر پا گذاشته، به مقدسات دینی تعدی ددمنشانه کرده و به ساحت مرجعیت سیاسی و مذهبی و نیز به نمادهای حاکمیتی و ارزش‌های ملی ایران بی‌حرمتی کرده است

از آغاز خیزش سراسری مردم تاکنون بلوچ‌ها و کُردهای ایران بهای سنگینی پرداخته‌اند. زیرا رژیم برای درهم‌شکستنِ همبستگی ملی ایرانیان و ایجاد تفرقه در میان مردم، از همان روزهای نخستِ این خیزش تهمت تجزیه‌طلبی به هم‌میهنان کُرد و بلوچ زد و به این بهانه خون بسیاری از مردم کردستان و بلوچستان را به زمین ریخت.

در صدمین روز خیزش انقلابی مردم ایران رسانه‌های وابسته به رژیم دربارۀ چند و چون این خیزش به نظرپردازی‌های دور و دراز و به طبع، مغرضانه‌ پرداختند. با کمی تأمل در آن‌ها به وضع روحی رژیم در کلیت آن می‌توان پی برد. سخنانی که تحلیل‌گران رژیم به این مناسبت بر زبان راندند و مطالبی که روزنامه نگاران و نظریه پردازانِ جمهوری اسلامی دربارۀ خیزش سراسری مردم نوشتند، شنونده و خوانندۀ کنجکاو را متوجه دلهره‌ای می‌‌کند که این خیزش در دل رژیم افکنده است.

بیش از سه ماه از جنبش سراسری مردم ایران می‌گذرد. نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی به رغم کاربستِ زورِ عریان از عهدۀ فرونشاندن آن برنیامده اند. به عقیدۀ بسیاری از کارشناسان و تحلیل‌گران، ناکامی رژیم در فرونشاندنِ جنبش چندین علت اساسی دارد:

۱.  جوان بودن فعالان و مدیرانِ جنبش؛

 ۲. سراسری بودن جنبش که خود، نتیجۀ ناامید شدن مردم از هرگونه اصلاح و بهبود اوضاع کشور در زیر حاکمیت جمهوری اسلامی است؛

۳. غیرمتمرکز بودن مدیریت جنبش؛

 ۴. نقش کم‌نظیر شبکه‌های اجتماعی در پخش اخبار و سازماندهی جنبش؛

 ۵. حمایت بی‌دریغ ایرانیان خارج از کشور.

بامداد روز دوشنبه ۲۱ آذر جمهوری اسلامی مجیدرضا رهنورد، دومین معترض دستگیر شدۀ جنبش اعتراضی سراسری، را اعدام کرد و پیکر او را بدون اطلاع خانواده‌اش به خاک سپرد. به گفتۀ کارشناسان، رژیم با اعدام معترضانِ دستگیر شده می‌خواهد در دل مردم هراس بیفکند و آنان را از ادامۀ اعتراض‌های خیابانی بازدارد.

روز شنبه ۱۲ آذر برابر با سوم دسامبر محمدجعفر منتظری، دادستان کل کشور، در نشستی زیر عنوانِ «تبیین ابعاد جنگِ ترکیبی در اغتشاشات اخیر» از تعطیلی «گشت ارشاد» خبر داد. او در پاسخ به پرسش یکی از حاضران گفت: «گشت ارشاد ربطی به قوه قضائیه ندارد و از همان جایی که در گذشته تأسیس شد از همانجا نیز تعطیل گردید». منتظری سپس افزود: «البته قوۀ قضائیه نظارت‌های خود را بر کنش‌هایِ رفتاری در سطح جامعه ادامه می‌دهد».

جمهوری اسلامی پایه‌های قدرتش را از همان آغاز بر دو نیروی شبه نظامی استوار کرد: «سپاه پاسداران» و «بسیج». سخنرانی طولانیِ علی خامنه‌ای در روز شنبه پنجم آذر به مناسبت «هفتۀ بسیج» در برابر جمعی از بسیجیان و دلجوییِ او از آنان با توجه به اوضاع و احوال کنونیِ کشور بسیار پُرمعنا بود. سخنان او در عین حال نشانۀ اهمیت این نیروی شبه نظامی در سرکوب معترضان و پاسداری از نظام جمهوری اسلامی است

آینده آبستن حوادث است. این اصطلاح معروف را همه شنیده‌اند. معنی آن این است که «پیش‌آمد»‌ها را نمی‌توان «پیش‌بینی» کرد. با این حال، از پیش‌بینیِ آینده یا آینده نگری نمی‌توان خودداری کرد. نخستین شرطِ سنجش پیش‌بینی‌هایی که هم‌اکنون برای آیندۀ ایران می‌کنند، تشخیص منبع آن‌هاست. به عبارت دیگر، باید دید پیش‌بینی‌ها را چه کسانی و چه گروه‌هایی می‌کنند.

جنبش سراسری مردم ایران به ویژه جوانان نهمین هفتۀ خود را به پایان می‌رساند. دربارۀ آن بسیار گفته و نوشته‌اند، اما به نظر می‌رسد هنوز جنبه‌های مهمی از آن ناشناخته مانده است. فرق این جنبش با جنبش‌هایی که ایران در یک قرن اخیر از سر گذرانده در چیست؟ چرا می‌گویند این جنبش را نمی‌توان با مفاهیم آشنا و نظام‌های فکری کهنه تجزیه و تحلیل کرد؟

جنبش «عمامه پرانی» در کنار جنبش «حجاب سوزی» دو پدیدۀ پُرمعنای جنبش سراسری کنونی‌اند. هر دوی آن‌ها بنیاد‌های رژیم را نشانه رفته‌اند. حجاب اجباری یکی از ارکان جمهوری اسلامی است و بیشتر کارشناسان بر این باورند که اگر رژیم در این عرصه عقب‌نشینی کند حکم مرگ خود را امضا کرده است. اما جنبش عمامه پرانی معنای تاریخی عمیق‌تر و وسیع‌تری دارد. این جنبش هستیِ نهاد دیانت را نشانه گرفته است.