Wetenschap Vandaag | BNR

Wetenschap Vandaag | BNR

By BNR NieuwsradioScience
Download on the App Store

Wetenschap Vandaag | BNR episodes

  • De stikstofcrisis is het gevolg van een oplossing voor een ander probleem

    Na de Tweede Wereldoorlog had de boerensector een heel andere crisis. Te veel jonge boeren en te weinig land. Het platteland raakte overbevolkt en er was te weinig werk.

    Van de oplossing die toen gezocht werd, plukken we nu de wrange vruchten, zegt historicus Erik van der Vleuten verbonden aan de TU Eindhoven.

    Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederland langs. Vandaag met Tuur Verdonck.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    7 min
  • De laatste Nederlandse expeditie

    In 1959 vond de laatste Nederlandse expeditie plaats. Een onderneming naar Het Sterrengebergte in wat toen Nederlands-, nu Papua Nieuw Guinea heette.

    Nederland stond onder zware internationale druk om haar koloniën op te geven, men wilde met deze expeditie laten zien dat ze wel degelijk iets te zoeken en bij te dragen hadden in dit afgelegen deel van de wereld.

    De expeditieleden waren wetenschappers en militairen. Er waren antropologen, biologen, geologen en preparateurs mee. Tot op de dag van vandaag wordt het tijdens de expeditie in 1959 verzamelde materiaal door wetenschappers bestudeerd.

    Zo werd vorig jaar door bioloog Rob de Vos van Naturalis een nieuwe vlindersoort ontdekt in de collectie. Het vlindertje is destijds gevonden door 1 van de twee nu nog levende leden van de expeditie: John J. Staats. Het diertje heeft zijn naam gekregen: Blaviopelosia Staatsi.

    Woensdag 10 april, precies 65 jaar na de start van de expeditie opent Museum Naturalis in Leiden een mini-expositie over de expeditie. Uiteraard is daar de vlinder Blavipelosia Staatsi te zien.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    6 min
  • De bijzondere genomineerden voor Insect van het jaar 2024

    Het is weer tijd voor de Insect van het jaar-verkiezing! Net als vorige keer stellen we graag de opmerkelijke finalisten aan je voor. 

    Jan Wieringa van Naturalis deelt met ons de bizarre en vaak uiterst efficiënte eigenschappen en trucjes van de vijf genomineerden en vertelt waarom de wedstrijd überhaupt in het leven geroepen is. 

    Zelf stemmen? Het kan nog tot 12 april 12.00 uur. Ga snel naar: insectvanhetjaar.org

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    17 min
  • Totale zonsverduistering unieke kans voor wetenschappelijk onderzoek

    De totale zonsverduistering die hopelijk later vandaag in Canada, de VS en Mexico te zien is, geeft wetenschappers een unieke kans om onderzoek te doen. 

    In dierentuinen staan ze klaar om opmerkelijk dierengedrag te observeren, maar ook naar de zon zelf wordt gekeken. Of ten minste naar de corona: de hete atmosfeer rondom de zon, die wordt beïnvloed door het magnetisch veld van de zon. Want daar weten we nog een heleboel niet over.

    Dit kan ook bestudeerd worden vanuit de ruimte, maar zo'n totale eclips is eigenlijk perfect voor een meting vanaf de aarde. Stukken goedkoper dan een telescoop met een satelliet mee de ruimte in sturen. 

    Dan moet het alleen wel een heldere dag zijn. En dat is het niet. Onderzoeker Huw Morgan van de Aberystwyth University in Wales vertelt meer over de metingen die ze (als ze een gat in de wolken vinden) vandaag kunnen doen en welke vragen ze daarmee hopen te beantwoorden. 

    Lees hier meer over de verschillende onderzoeken:

    Total solar eclipse: The 4-minute window into the Sun's secrets
    What do animals do during an eclipse? Observers in US zoos hope to find out
    Waarom de zonsverduistering een unieke kans is voor de wetenschap

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    6 min
  • Wetenschapper maakt haast om met uitsterven bedreigde variant van het Grieks vast te leggen

    Romeyka is een duizenden jaren oude versie van het Grieks. De taal wordt nog maar door weinig, vooral oude mensen gesproken in het noordoosten van Turkije en kent geen geschreven variant, wat ervoor zorgt dat de taal nu voor altijd dreigt te verdwijnen. 

    Dat willen wetenschappers heel graag voorkomen. De taal wordt namelijk gezien als een schatkamer vol kennis over het verleden.  

    Ze willen hierbij gebruik maken van speech crowdsourcing, een nieuw sport applicatie waarin iedereen spraakfragmenten van een zeldzame talen kan vastleggen.  

    Niet alleen moet het hiermee mogelijk worden om deze talen te behouden, het zorgt uiteindelijk hopelijk ook voor een natuurlijke leeromgeving. Een cursus op basis van het dagelijks gebruik van de taal, in audiovorm, in plaats van op basis van een gestandaardiseerd boek. 

    Om aandacht te krijgen voor deze nieuwe applicatie deelt de bedenker, een Harvard-onderzoeker, in een expositie ook de laatste ontdekkingen over het Romeyka. Zijn belangrijkste vondst is dat de taal geen dochter van het moderne Grieks is, maar een zus. Een tweede lijn, die een andere oorsprong kent.  

    De onderzoeker, zelf spreker van het Aramees, heeft inmiddels zo'n 29 gigabite aan audio- en videodata verzameld. Allemaal in goede samenspraak met lokale bevolkingsgroepen. En hopelijk komt daar straks mede dankzij deze nieuwe applicatie nog een heleboel audio bij. 

    Meer lezen over zijn werk en meest recente ontdekkingen over de Griekse taalgeschiedenis kan hier: Last chance to record archaic Greek language ‘heading for extinction’

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    2 min
  • Onderzoekers ontwikkelen intelligente vloeistof die te programmeren is

    Harvard onderzoekers hebben een vloeistof gemaakt die van veerkracht en vloeibaarheid kan veranderen, en die zelfs optische eigenschappen heeft.  

    Dit wordt mogelijk dankzij een heleboel piepkleine met lucht gevulde balletjes van speciale polymeren in een silicone gel. Die balletjes zakken onder druk in, wat voor de verandering in eigenschappen van de vloeistof zorgt. Neemt de druk af, dan ploppen ze weer terug.   

    Waar zou je zoiets dan voor kunnen gebruiken? Ze denken onder andere aan de hydraulische aansturing van robots, materiaal dat onder druk van melkig naar helder kan veranderen en slimme schokdemping die verschillend reageert afhankelijk van de kracht van impact.

    Door te spelen met de hoeveelheid balletjes en hun stevigheid kan ook gevarieerd worden in sterkte van de reactie. Maar de gel zelf reageert sowieso op verschillen in druk.   

    In een experiment met een robotische grijphand, lieten ze dat al zien. Normaal wordt zo'n grijper hydraulisch aangedreven met gewone vloeistof of lucht. Maar om dan zowel een ei, een bes, als een fles voorzichtig op te pakken, moet de grijper of sensoren hebben, of aangestuurd worden om te weten hoeveel kracht daarvoor nodig is.   

    Met de nieuwe vloeistof hoefde dat niet, die reageerde zelf op de kleine verschillen in druk, waardoor de grijper zijn grip aanpaste.   

    In de toekomst willen de onderzoekers bestuderen hoe de vloeistof reageert op geluid en temperatuur. Ook die invloeden lijken te zorgen voor nieuwe interessante eigenschappen van de vloeistof, waardoor waarschijnlijk nog veel meer toepassingen mogelijk worden.

    Lees hier meer over het onderzoek: Researchers develop metafluid with programmable response

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    3 min
  • Organen monitoren met een ultrasone pleister

    TNO heeft een flexibele pleister ontwikkeld waarmee organen te monitoren zijn. Deze pleister werkt doordat op een hele dunne plastic folie speciale structuren worden geprint die geluidsgolven kunnen uitzenden en ontvangen.  

    Als je veel van deze structuren op een groot genoeg oppervlak print, iets wat met deze techniek mogelijk is, dan kan daarmee een heel scherp beeld worden gemaakt van wat er in het lichaam speelt. Zo kan bijvoorbeeld een bepaald orgaan in de gaten gehouden worden.  

    Dat betekent weer dat het langer achter elkaar monitoren buiten het ziekenhuis in sommige gevallen een stuk makkelijker en betaalbaarder wordt. Denk bijvoorbeeld aan het continue monitoren van een kritische zwangerschap. Met deze pleister zou dat ook thuis mogelijk moeten zijn.

    Lees hier meer over het onderzoek: Ultrasone pleister op de huid vervangt bezoek aan ziekenhuis De paper vind je hier: Flexible large-area ultrasound arrays for medical applications made using embossed polymer structures.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    2 min
  • Onderdelen in chipmachines laten zweven om productie te verbeteren

    Onderzoekers uit Delft werken aan een belangrijke verbetering in het productieproces van chips. Het is namelijk zo dat de dunne schijven waarop die chips worden opgebouwd nu nog mechanisch verplaatst worden door de productiemachine. 

    Het nadeel daarvan is dat bij dat contact beschadigingen ontstaan. Daarbij komen niet alleen deeltjes vrij, het kan er ook voor zorgen dat een deel van de chips de prullenbak in kunnen.

    Onderzoeker Ron van Ostayen van de TU Delft kijkt daarom met andere wetenschappers of ze de schijven ook kunnen verplaatsen met luchtdruk, zodat ze contactloos door de machine kunnen zweven. Hij vertelt wat daarbij nu nog de grootste uitdagingen zijn. 

    Lees hier meer over het onderzoek: TU Delft en VDL ETG T&D willen wafers contactloos verplaatsen voor betere chipproductie

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    6 min
  • Vroege dino's waren razendsnelle groeiers, maar ze waren niet de enige

    Jongen die snel groot en sterk zijn, dat kan voor een hele soort voordelig zijn. Het idee is dan ook dat hetzelfde moet gelden voor dino's die 252 tot 66 miljoen jaar geleden leefden. Hun groeisnelheid moet hebben bijgedragen aan hun wereldwijde succes wordt gedacht. Maar is dat ook echt zo?  

    Onderzoekers hebben het beter proberen uit te zoeken door onder andere botweefselanalyses te doen in fossielen van verschillende diersoorten die in het begin van die periode leefden. Daar zaten dino's bij, maar ook reptielachtigen en vroege voorouders van zoogdieren.  

    Ze konden bevestigen dat ook vroege dinosauriërs al snel groeiden, maar zagen ook dat hetzelfde gold voor veel andere dieren uit die tijd.  

    Dat ze deze eigenschap al vanaf het begin hadden en door te tijd heen hielden suggereert dat het van belang was voor het voortbestaan van de soort, maar aangezien het niet alleen voor de dino's gold denken de onderzoekers dat het maar deels voor het grote succes van het dier heeft gezorgd.

    Lees hier meer over het onderzoek: Early dinosaurs grew up fast, but they weren’t the only ones

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    2 min
  • Wat je ziet verzin je zelf

    Wat je waarneemt wordt voor het grootste deel ingevuld door je hersenen. Tot wel 90 procent. Gebaseerd op ervaringen uit het verleden. En gestuurd door suggesties.

    Je zou zelfs kunnen zeggen dat je niet kijkt om te zien, maar om te controleren of het klopt wat je verwacht te zullen zien.

    Iedere woensdag komt de Universiteit van Nederland langs. Met vandaag: Loes van Langen.

    See omnystudio.com/listener for privacy information.

    6 min

About Wetenschap Vandaag | BNR

From the publisher's feed

Over diepzeediertjes die broeikasgassen eten, immuuncellen die zichzelf opofferen en de zoektocht naar planeten. Over de nieuwste medicijnen, zonnecellen en sensoren. Kortom: hoe werkt de wereld om…

More shows like Wetenschap Vandaag | BNR

BNR Beurs by BNR Nieuwsradio

BNR Beurs

12 Listeners

Macro met Boot en Mujagić  | BNR by BNR Nieuwsradio

Macro met Boot en Mujagić | BNR

7 Listeners

NOS Met het Oog op Morgen by NPO Radio 1 / NOS

NOS Met het Oog op Morgen

108 Listeners

De Grote Tech Show | BNR by BNR Nieuwsradio

De Grote Tech Show | BNR

2 Listeners

Boekestijn en De Wijk by BNR Nieuwsradio

Boekestijn en De Wijk

168 Listeners

The Daily Move | BNR by BNR Nieuwsradio

The Daily Move | BNR

0 Listeners

De Wereld | BNR by BNR Nieuwsradio

De Wereld | BNR

46 Listeners

De Technoloog | BNR by BNR Nieuwsradio

De Technoloog | BNR

3 Listeners

NRC Haagse Zaken by NRC

NRC Haagse Zaken

53 Listeners

De Dag by NPO Luister / NOS

De Dag

90 Listeners

NRC Onbehaarde Apen by NRC

NRC Onbehaarde Apen

56 Listeners

Tech Update | BNR by BNR Nieuwsradio

Tech Update | BNR

5 Listeners

BNR's Big Five by BNR Nieuwsradio

BNR's Big Five

7 Listeners

Studio Den Haag | BNR by BNR Nieuwsradio

Studio Den Haag | BNR

15 Listeners

NRC Vandaag by NRC

NRC Vandaag

134 Listeners

Amerika Podcast by BNR Nieuwsradio

Amerika Podcast

61 Listeners

Ondertussen in de kosmos by de Volkskrant

Ondertussen in de kosmos

12 Listeners

Maarten van Rossem & Tom Jessen by Tom Jessen en Maarten van Rossem

Maarten van Rossem & Tom Jessen

250 Listeners

Parool Misdaadpodcast by Het Parool

Parool Misdaadpodcast

62 Listeners

BNR Nieuws Vandaag by BNR Nieuwsradio

BNR Nieuws Vandaag

5 Listeners

Veldheren by BNR Nieuwsradio en Corti Media

Veldheren

31 Listeners

Zimmerman en Space by Hens Zimmerman

Zimmerman en Space

5 Listeners

In de Diepte: Reis naar de kern by BNR Nieuwsradio

In de Diepte: Reis naar de kern

0 Listeners