De titel is kort gezegd de vraag van de vader van Jan. In deze aflevering zullen we proberen samen te vatten wat onze oorsprong is. We hebben het daar natuurlijk wel vaker over gehad, maar hopelijk wordt het zo wat duidelijker!

Periodic Table of the Elements: Origins of the Elements:

https://svs.gsfc.nasa.gov/13873/

Synthetic elements:

https://en.wikipedia.org/wiki/Synthetic_element

Triggered Star Formation Inside The Shell Of A Wolf-Rayet Bubble As The Origin Of The Solar System:

https://arxiv.org/pdf/1712.10053

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Het ziet er naar uit dat we binnen enkele weken gaan meemaken dat astronauten voor het eerst sinds 1972 verder de ruimte in zullen reizen dan alleen in een baan rond de aarde. Om goed voorbereid te zijn als u binnenkort met de borrelnootjes achter de tv of laptop zit, leek het me aardig om in deze aflevering wat feiten op een rijtje te zetten.

Artemis (NASA):

https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/

NASA Moon to Mars architecture:

https://www.nasa.gov/moontomarsarchitecture/

Over the moon: How the Trump-Musk feud helps the lunar mission:

https://www.politico.com/news/2025/06/06/musk-trump-nasa-spacex-moon-00391742

Here's how Artemis 2 astronauts will exercise, sleep and use the toilet on their moon mission:

https://www.space.com/artemis-2-orion-spacecraft-moon-astronaut-mockup

Stuur uw naam (of die van uw (klein)kind) mee naar de maan:

https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/

Trajectories in the Earth-Moon space with symmetrical free return properties:

https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19630007117/downloads/19630007117.pdf

Free return trajectories:

https://en.wikipedia.org/wiki/Free-return_trajectory

Voedsel in de ruimte:

https://www.nasa.gov/ochmo/food-in-space/

Fabrique des Lumières Amsterdam:

https://www.fabrique-lumieres.com/nl

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Ver voorbij de baan van Neptunus, zelfs nog verder weg dan de Kuipergordel, vinden we - waarschijnlijk - de Oortwolk, genoemd naar Jan Hendrik Oort (1900 - 1992). Maar kunnen we objecten in die "Oortwolk" eigenlijk waarnemen? Het antwoord daarop hoort u in deze laatste aflevering van 2025.

Jan Hendrik Oort:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Hendrik_Oort

Origin And Evolution Of The Unusual Object 1996 Pw: Asteroids From The Oort Cloud?

https://sci-hub.se/10.1086/310940

1996 PW in het Minor Planet Center (klik vooral ook op Interactive Orbit Sketch):

https://www.minorplanetcenter.net/db_search/show_object?object_id=1996+PW

Angular Diameters and Fundamental Parameters of Forty-Four Stars from the Navy Precision Optical Interferometer:

https://arxiv.org/pdf/2211.09030

An Efficient Observational Strategy for the Detection of the Oort Cloud:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-3881/ad644b

Detectability Of Oort Cloud Objects Using Kepler:

https://iopscience.iop.org/article/10.1088/2041-8205/711/1/L7

Detectability Of Occultations Of Stars By Objects In The Kuiper Belt And Oort Cloud:

https://iopscience.iop.org/article/10.1086/521396/pdf

Report on Three Stellar Occultations by the Excited Kuiper Belt Object 2002 MS4:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2515-5172/ac5f3b

International Occultation Timing Association (IOTA):

https://occultations.org/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Vaste luisteraars van deze podcast weten het misschien wel: elk jaar met kerst is er sprake van een onzin-aflevering. Dus in lijn der traditie heb ik een kerstverhaal voor u gemaakt. Fijne kerstdagen en dat 2026 maar vrede, liefde en saamhorigheid mag brengen.

The Astronomer's Telegram bestaat trouwens echt:

https://www.astronomerstelegram.org/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Gigantische sterren tijdens de begindagen van ons heelal. Hoe zit dat nou weer?

Astronomers find first direct evidence of “Monster Stars” from the cosmic dawn:

https://www.port.ac.uk/news-events-and-blogs/news/astronomers-find-first-direct-evidence-of-monster-stars-from-the-cosmic-dawn

1000–10,000 M⊙ Primordial Stars Created the Nitrogen Excess in GS 3073 at z = 5.55:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae1a63

Astronomen vinden eerste directe bewijs voor ‘monstersterren’ in het vroege heelal:

https://www.astronomie.nl/nieuws/astronomen-vinden-eerste-directe-bewijs-voor-monstersterren-in-het-vroege-heelal-4773

GA-NIFS: An extremely nitrogen-loud and chemically stratified galaxy at z ∼ 5.55:

https://arxiv.org/html/2404.04148v1

Afbeelding: © Nandal et al

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Ja, hoe zit dat eigenlijk met die buisjes die momenteel op Mars verzameld worden door de Perseverance rover? Dat hoort u in deze aflevering.

Vision and Voyages for planetary science in the decade 2013-2022:

https://science.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/04/Planetary_DS.pdf

Mars rock samples:

https://science.nasa.gov/mission/mars-2020-perseverance/mars-rock-samples/

Mars sample return:

https://science.nasa.gov/mission/mars-sample-return/

NASA ziet op dit moment twee opties:

https://www.nasa.gov/news-release/nasa-to-explore-two-landing-options-for-returning-samples-from-mars/

Mars Rock Samples: The Stories They Could Tell:

https://www.youtube.com/watch?v=iIJcqiqYXG8

Earth Return Orbiter – the first round-trip to Mars:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Earth_Return_Orbiter_the_first_round-trip_to_Mars

Funding levels for fiscal year (FY) 2026:

https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2025/05/Fiscal-Year-2026-Discretionary-Budget-Request.pdf

Bringing Mars rock samples back to Earth:

https://www.youtube.com/watch?v=YPNVVDphQVc

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

De ontdekking van tryptofaan op een ander hemellichaam dwingt ons na te denken over de geschiedenis van leven op onze aarde.

Scientists found tryptophan, the ‘sleepy’ amino acid, in an asteroid. Here’s what it means:

https://edition.cnn.com/2025/11/27/science/tryptophan-asteroid-bennu-nasa-sample

Prebiotic organic compounds in samples of asteroid Bennu indicate heterogeneous aqueous alteration:

https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2512461122

Hayabusa 2:

https://en.wikipedia.org/wiki/Hayabusa2

OSIRIS-REx:

https://nl.wikipedia.org/wiki/OSIRIS-REx

Tryptofaan:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Tryptofaan

Nucleobase:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Nucleobase

Nucleobase synthesis in interstellar ices:

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/S41467-019-12404-1.pdf

Could nucleobases form in the ISM? A theoretical study in the horsehead nebula:

https://arxiv.org/pdf/2303.03963

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Onze derde bekende interstellaire bezoeker, 3I/ATLAS, is de laatste tijd flink aanwezig in het nieuws. Luisteraar van deze podcast Chris vraagt zich af of we niet terug kunnen rekenen waar dit object vandaan komt.

Asteroid Terrestrial-impact Last Alert System:

https://atlas.fallingstar.com/

JUICE and 3I/ATLAS: An Unexpected Encounter in Space:

https://www.mps.mpg.de/juice-and-3iatlas-an-unexpected-encounter-in-space

NASA’S STEREO Observes Interstellar Comet 3I/ATLAS:

https://science.nasa.gov/blogs/3iatlas/2025/11/19/nasas-stereo-observes-interstellar-comet-3i-atlas/

JWST detection of a carbon dioxide dominated gas coma surrounding interstellar object 3I/ATLAS:

https://arxiv.org/pdf/2508.18209

All The Real Science of 3I/ATLAS. The Ultimate Guide:

https://www.youtube.com/watch?v=hZWKAxFeNp8

The Kinematic Age of 3I/ATLAS and its Implications for Early Planet Formation:

https://arxiv.org/pdf/2507.08111

3I/ATLAS: In Search of the Witnesses to Its Voyage:

https://arxiv.org/pdf/2509.07678

Search for Past Stellar Encounters and the Origin of 3I/ATLAS:

https://arxiv.org/pdf/2509.03361

Thick disk:

https://astronomy.swin.edu.au/cosmos/t/thick+disk

Spying Interstellar Comet 3I/ATLAS Near Perihelion:

https://www.universetoday.com/articles/spying-interstellar-comet-3iatlas-near-perihelion

Newly-Discovered Interstellar Comet is Billions of Years Older Than the Solar System:

https://www.universetoday.com/articles/newly-discovered-interstellar-comet-is-billions-of-years-older-than-the-solar-system

From a Different Star: 3I/ATLAS in the context of the Otautahi–Oxford interstellar object population model:

https://arxiv.org/pdf/2507.05318

Foto credit: International Gemini Observatory/NOIRLab/NSF/AURA/Shadow the Scientist.

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Een beetje een populair nieuwsitem, maar goed. Voor het eerst is een CME, een Coronal Mass Ejection, waargenomen bij een andere ster dan onze zon. Wellicht biedt deze aflevering nog wat extra context, die u in andere nieuwsbronnen moest missen.

First confirmed sighting of giant explosion on nearby star:

https://www.eurekalert.org/news-releases/1105091

Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Arxiv):

https://arxiv.org/pdf/2511.09289

Radio burst from a stellar coronal mass ejection (Nature):

https://www.nature.com/articles/s41586-025-09715-3

Steun deze podcast en koop het album met muziek:

https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes

Afbeelding credit: Olena Shmahalo/Callingham et al.

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Baanbrekend onderzoek aan de Cygnus X regio aan onze sterrenhemel laat op geheel nieuwe wijze het gas zien, waaruit sterren ontstaan.

H II region:

https://en.wikipedia.org/wiki/H_II_region

Astronomers Map Mysterious “Dark” Gas in the Milky Way:

https://public.nrao.edu/news/astronomers-map-mysterious-dark-gas-in-the-milky-way/

Cool Dark Gas in Cygnus X: The First Large-scale Mapping of Low-frequency Carbon Recombination Lines:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/adfa17

Arecibo-Green Bank-LOFAR Carbon Radio Recombination Line Observations toward Cold H I Clouds:

https://www.researchgate.net/publication/357968001_Arecibo-Green_Bank-LOFAR_Carbon_Radio_Recombination_Line_Observations_toward_Cold_H_i_Clouds

LAP1-B is the First Observed System Consistent with Theoretical Predictions for Population III Stars:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae122f

Steun deze podcast en koop het album met muziek:

https://henszimmermanaudio.bandcamp.com/album/really-slow-tapes

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0