Zimmerman en Space

Deze aflevering is gebaseerd op een aantal vragen van luisteraar Christijn. Maar het lijkt er verrassend veel op dat ondergetekende zo vaak mogelijk de naam "Planck" wilde zeggen in één aflevering.

Max Planck:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Max_Planck

What's the loudest sound in the universe:

https://gizmodo.com/whats-the-loudest-sound-in-the-universe-1831720066

Planck lengte:

https://simple.wikipedia.org/wiki/Planck_length

Planck eenheden:

https://en.wikipedia.org/wiki/Planck_units

Het kenbare heelal:

https://en.wikipedia.org/wiki/Observable_universe

De vorm van het heelal:

https://en.wikipedia.org/wiki/Shape_of_the_universe

A temperature below absolute zero:

https://www.mpg.de/research/negative-absolute-temperature

Negative Absolute Temperatures:

https://www.quantum-munich.de/119947/Negative-Absolute-Temperatures

Negative Absolute Temperature for Motional Degrees of Freedom:

https://arxiv.org/pdf/1211.0545

The evidence for a spatially flat Universe:

https://arxiv.org/pdf/2002.06892

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

De inspiratie voor deze aflevering kwam in de vorm van een artikel in het NRC Handelsblad van afgelopen zaterdag met de titel "Fysici proberen Schrödingers kat steeds groter te maken" van Dorine Schenk. 

Fysici proberen Schrödingers kat steeds groter te maken (achter NRC paywall):

https://www.nrc.nl/nieuws/2026/03/18/fysici-proberen-schrodingers-kat-steeds-groter-te-maken-a4922868

Probing quantum mechanics with nanoparticle matter-wave interferometry:

https://www.nature.com/articles/s41586-025-09917-9

Unified dynamics for microscopic and macroscopic systems:

http://www.psiquadrat.de/downloads/grw86.pdf

On Gravity's Role in Quantum State Reduction:

https://scispace.com/pdf/on-gravity-s-role-in-quantum-state-reduction-w8isgb2we7.pdf

Quantum random Python module:

https://github.com/sbalian/quantum-random

ANU QRNG:

https://qrng.anu.edu.au/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Op 11 maart van dit jaar verscheen er een artikel in The Astrophysical Journal Letters met de titel "Gaia-GIC-1: An Evolving Catastrophic Planetesimal Collision Candidate". In deze aflevering van de Zimmerman en Space podcast kijken we samen wat dit nou weer te betekenen heeft.

'Completely bonkers': Astronomers find evidence of a cataclysmic collision between exoplanets:

https://www.space.com/astronomy/exoplanets/completely-bonkers-astronomers-find-evidence-of-a-cataclysmic-collision-between-planets

Gaia-GIC-1: An Evolving Catastrophic Planetesimal Collision Candidate:

https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ae3ddc

Gaia20ehk:

https://gsaweb.ast.cam.ac.uk/alerts/alert/Gaia20ehk/

WISE ruimtetelescoop:

https://www.jpl.nasa.gov/missions/wide-field-infrared-survey-explorer-wise/

Suspected Asteroid Collision Leaves Odd X-Pattern of Trailing Debris:

https://science.nasa.gov/missions/hubble/suspected-asteroid-collision-leaves-odd-x-pattern-of-trailing-debris/

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Naar aanleiding van een aantal vragen van luisteraar Bas, kijken we in deze ietwat lange aflevering naar hoe planeten rond sterren cirkelen.

The mass-period distribution of close-in exoplanets:

https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2011/04/aa15774-10/aa15774-10.html

Halting Planet Migration In The Evacuated Centers Of Protoplanetary Disks:

https://iopscience.iop.org/article/10.1086/342370/pdf

Orbital migration of the planetary companion of 51 Pegasi to its present location:

https://pages.astro.umd.edu/~dcr/reprints/lin_nature380,606.pdf

Connecting the dots II: Phase changes in the climate dynamics of tidally locked terrestrial exoplanets:

https://arxiv.org/pdf/1508.00419

The climate and habitability of planets with eternal day and night sides:

https://serious-science.org/the-climate-and-habitability-of-planets-with-eternal-day-and-night-sides-5289

import numpy as np
import matplotlib.pyplot as plt
import matplotlib.ticker as ticker

a  = 1.0   # semi-major axis (AU)
M2 = 1.0   # mass of the central body

# M1: mass of the orbiting body, from 0 to 1
M1 = np.linspace(0, 1, 500)

# Newton's law
T = np.sqrt(a**3 / (M1 + M2))

fig, ax = plt.subplots(figsize=(9, 5.5))
fig.patch.set_facecolor("#0d1117")
ax.set_facecolor("#0d1117")

# Gradient-ish line via a LineCollection
from matplotlib.collections import LineCollection
points = np.array([M1, T]).T.reshape(-1, 1, 2)
segments = np.concatenate([points[:-1], points[1:]], axis=1)
norm = plt.Normalize(T.min(), T.max())
lc = LineCollection(segments, cmap="cool", norm=norm, linewidth=2.5, zorder=3)
lc.set_array(T)
ax.add_collection(lc)

ax.scatter([0], [np.sqrt(a**3 / M2)], color="#ff6b9d", s=70, zorder=5,
           label=f"Test-particle limit  (M₁→0,  T={np.sqrt(a**3/M2):.3f} yr)")

T_eq = np.sqrt(a**3 / (M2 + M2))
ax.scatter([M2], [T_eq], color="#ffd166", s=70, zorder=5,
           label=f"Equal masses  (M₁=M₂={M2},  T={T_eq:.3f} yr)")

for spine in ax.spines.values():
    spine.set_edgecolor("#30363d")

ax.tick_params(colors="#8b949e", labelsize=10)
ax.xaxis.label.set_color("#c9d1d9")
ax.yaxis.label.set_color("#c9d1d9")

ax.set_xlabel("M₁  — Mass of orbiting body  (M☉)", fontsize=12, labelpad=10)
ax.set_ylabel("Orbital Period  T  (years)", fontsize=12, labelpad=10)
ax.set_title("Orbital Period vs. Mass of Orbiting Body\n"
             r"$T = \sqrt{\,a^3\,/\,(M_1+M_2)\,}$"
             f"       [a = {a} AU,  M₂ = {M2} M☉]",
             color="#e6edf3", fontsize=13, pad=14)

ax.set_xlim(-0.01, 1.01)
ax.set_ylim(T.min() * 0.97, T.max() * 1.03)

ax.grid(color="#21262d", linestyle="--", linewidth=0.7, zorder=0)
ax.legend(facecolor="#161b22", edgecolor="#30363d",
          labelcolor="#c9d1d9", fontsize=10, loc="upper right")

plt.tight_layout()
plt.show()

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Veel van wat zich afspeelt in ons heelal gebeurt op een tijdschaal waarbinnen een mensenleven tamelijk nietig lijkt. In ons verhaaltje van deze week een uitzondering daarop.

Large Magellanic Cloud:

https://en.wikipedia.org/wiki/Large_Magellanic_Cloud

The Physical Properties of the Red Supergiant WOH G64: The Largest Star Known?

https://arxiv.org/pdf/0903.2260

Astronomers just watched a star 1540 times the size of our sun transform into a hypergiant. Will it go supernova?

https://www.space.com/astronomy/stars/astronomers-just-watched-a-star-1-540-times-the-size-of-our-sun-transform-into-a-hypergiant-will-it-go-supernova

The dramatic transition of the extreme red supergiant WOH G64 to a yellow hypergiant:

https://arxiv.org/pdf/2411.19329

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Het werd weer eens tijd voor een aflevering vol vreemde ruimtegeluiden, dus... hierbij!

Cluster:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Cluster

ESA sounds from space:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Sounds_from_space

Hear Sounds From Mars Captured by NASA’s Perseverance Rover:

https://www.nasa.gov/centers-and-facilities/jpl/hear-sounds-from-mars-captured-by-nasas-perseverance-rover/

NASA Sounds from beyond:

https://www.nasa.gov/sounds-from-beyond/

Van Allen Probes Waves Investigation Audio Clips:

https://space.physics.uiowa.edu/plasma-wave/rbsp/audio/

Perseus cluster:

https://chandra.cfa.harvard.edu/sound/perseus.html

NASA's Parker Solar Probe Discovers Natural Radio Emission in Venus' Atmosphere:

https://www.youtube.com/watch?v=z5vK6-wuoOE

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

U herinnert zich vast wel die oranje-zwarte foto van het superzware zwarte gat in het midden van ons melkwegstelsel, genaamd Sagittarius A*. In deze aflevering willen we beweren dat dit misschien helemaal geen zwart gat was. Maar wat was het dan wel?

Een zwart gat van donkere materie?

https://news.mit.edu/2024/exotic-black-holes-could-be-dark-matter-byproduct-0606

Could the Milky Way galaxy's supermassive black hole actually be a clump of dark matter?

https://www.space.com/astronomy/dark-universe/could-the-milky-way-galaxys-supermassive-black-hole-actually-be-a-clump-of-dark-matter

The dynamics of S-stars and G-sources orbiting a supermassive compact object made of fermionic dark matter:

https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf1854/8431112?login=false

Dark matter, not a black hole, could power Milky Way's heart:

https://ras.ac.uk/news-and-press/research-highlights/dark-matter-not-black-hole-could-power-milky-ways-heart

Imaging fermionic dark matter cores at the centre of galaxies:

https://academic.oup.com/mnras/article/534/2/1217/7759710?login=false

Quasars Have Always Had Dark Matter Halos:

https://www.universetoday.com/articles/quasars-have-always-had-dark-matter-halos

Subaru High-z Exploration of Low-Luminosity Quasars (SHELLQs). XVIII. The Dark Matter Halo Mass of Quasars at z ∼ 6:

https://arxiv.org/pdf/2307.02531

Dark matter halos measured around ancient quasars:

https://www.u-tokyo.ac.jp/focus/en/press/z0508_00310.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Luisteraar Joost vroeg of ik eens een aflevering kon besteden aan de donkere eeuwen, the dark ages, van ons heelal. Dat is een heel mooi onderwerp, omdat het juist in deze tijd enigszins onder vuur ligt door de waarnemingen die met de Webb ruimtetelescoop worden gedaan.

Ask Ethan: What were the “dark ages” of the Universe?

https://bigthink.com/starts-with-a-bang/what-were-dark-ages/

The cosmic dark ages: Everything you need to know:

https://www.space.com/what-are-the-cosmic-dark-ages

NASA Webb Pushes Boundaries of Observable Universe Closer to Big Bang:

https://science.nasa.gov/missions/webb/nasa-webb-pushes-boundaries-of-observable-universe-closer-to-big-bang/

A Cosmic Miracle: A Remarkably Luminous Galaxy at z = 14.44 Confirmed with JWST:

https://arxiv.org/pdf/2505.11263v2

GN-z11:

https://en.wikipedia.org/wiki/GN-z11

Z calculator:

https://www.astro.ucla.edu/%7Ewright/CosmoCalc.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Eind januari van dit jaar, 2026, lazen we in het nieuws over de vondst van een ietwat koude exoplaneet, die grote gelijkenis vertoont met onze planeet aarde. Luisteraar Bert attendeerde mij erop. De grote vraag is dus... moeten we onze koffers gaan pakken? En nog belangrijker: moeten de ski-spullen mee. Laten we in deze aflevering de feiten eens langslopen.

Kepler ruimtetelescoop:

https://en.wikipedia.org/wiki/Kepler_space_telescope

Frosty Candidate Planet 150 Light-Years Away Might Be Remarkably Similar To Earth:

https://www.iflscience.com/frosty-candidate-planet-150-light-years-away-might-be-remarkably-similar-to-earth-82392

Discovery Alert: An Ice-Cold Earth?

https://science.nasa.gov/universe/exoplanets/discovery-alert-an-ice-cold-earth/

A Cool Earth-sized Planet Candidate Transiting a Tenth Magnitude K-dwarf From K2:

https://arxiv.org/pdf/2601.19870

PLATO - Terrestrial planet hunter:

https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Plato

Planet Hunters TESS (Zooniverse):

https://www.zooniverse.org/projects/nora-dot-eisner/planet-hunters-tess

Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/Keith Miller (Caltech/IPAC).

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0

Onlangs werd een "metalen balk" in de beroemde Ringnevel M57 in sterrenbeeld de Lier waargenomen. Wat moeten we daar nou weer van denken?

Messier challenge:

https://britastro.org/section_information_/observing-challenges/the-messier-challenge

Astronomers Spot Surprising Iron ‘Bar’ at Heart of Ring Nebula:

https://www.sci.news/astronomy/iron-bar-ring-nebula-14488.html

WEAVE imaging spectroscopy of NGC 6720: an iron bar in the Ring:

https://academic.oup.com/mnras/article/546/1/staf2139/8425243?login=false

WEAVE:

https://www.ing.iac.es/astronomy/instruments/weave/weaveinst.html

De Zimmerman en Space podcast is gelicenseerd onder een Creative Commons CC0 1.0 licentie.

http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0