Zo simpel is het niet – Stellinga & Schinkel over economie

Tol, blokkades, invoerheffingen, accijnzen en afpersing. De geschiedenis ligt vol met handelsbeperkingen, ziet NRC’s huishistoricus Bart Funnekotter. Vandaag bespreken Maarten en Bart handelsoorlogen door de eeuwen heen: van kleitabletten over zilverdiefstal uit Assyrië tot het Franse colbertisme, het Britse mercantilisme en de Amerikaanse Tariff Act.

Is – of was – de groeiende vrijhandel sinds de Tweede Wereldoorlog de uitzondering op de regel? Is het mercantilisme, het gebruiken van handel als wapen, terug van weggeweest? En kan mondiale vrijhandel eigenlijk wel bestaan zonder een supermacht?

Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected].

Presentatie: Maarten Schinkel & Bart Funnekotter

Redactie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoeveel geopolitieke schokken zijn er nog nodig voor de economie krimpt? Terwijl de onrust in de wereld toeneemt blijft de wereldeconomie maar groeien. Is de economie weerbaarder dan we denken? Of zijn we té goed geworden in het bestrijden of vermijden van recessies?  

Vandaag bespreken we waarom recessies steeds zeldzamer zijn. En wat er gebeurt als er straks wél een recessie aankomt. Staan we dan in ons blootje, met een hoge staatsschuld en een gebrek aan instrumenten? Of blijken we flexibel en innovatief? Kunnen regeringen zich in deze turbulente politieke tijden eigenlijk nog wel een recessie veroorloven? En kan een recessie ook nuttig zijn?

Heb je een vraag over economie? Mail ons op [email protected].

Shownotes:

• Het artikel van The Economist: 'Recessions have become ultra-rare. That is storing up trouble.'
• Het onderzoek van het CPB over creatieve destructie.

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze aflevering werd oorspronkelijk in maart 2025 gepubliceerd.

In de financiële wereld praat iedereen erover: Donald Trumps dreiging en intimidatie richting bondgenoten zouden onderdeel zijn van een groots en riskant plan.

Er circuleert namelijk een essay, geschreven door het nieuwe hoofd van de Council of Economic Advisers van Trump, dat in detail voor lijkt te schrijven wat Trumps grote strategie zou moeten worden. Maarten en Marike hebben het enorme document braaf doorgeploegd en ontdekten een ingrijpend en potentieel gevaarlijk stappenplan dat de positie van de dollar als reservemunt van de wereld op het spel zet en in het extreemste geval zelfs een financiële crisis zou kunnen ontketenen. Een strategie die berust op intimidatie en chantage van andere landen. Maar ook een inkijkje in hoe de mensen rondom Trump naar de verhoudingen in de wereld kijken.

Een vraag over economie? Mail ons op: [email protected].

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected].

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze aflevering heeft de eerste NVD Applied Demography Award gewonnen!

Over de vergrijzing hoor je vooral doemverhalen. Maar kloppen die wel? Maarten en Marike richten zich op de cijfers en worden positief verrast. 

Nederland is, in vergelijking met andere Europese landen, opvallend goed voorbereid op de vergrijzingsgolf. De zeventigjarige van nu is cognitief vergelijkbaar met een 53-jarige van een kwart eeuw terug. En als meer mensen langer doorwerken, ziet de toekomst er heel snel een stuk beter uit.

Een vraag over economie? Mail ons op: [email protected].

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via [email protected].

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Oud ASML-topman Peter Wennink presenteerde vrijdag een rapport met adviezen en praktische ideeën over hoe Nederland zelfstandiger en relevanter kan worden. Wij vragen ons af: is dit een rapport voor de eeuwigheid, of verdwijnt het, zoals wel vaker, na alle ophef straks geruisloos in een la?

Maarten vermoedt dat dit rapport nog wel even mee zal gaan. En dat komt door meer dan de inhoud alleen. In deze aflevering bespreken we wat er in staat, welke kritiek het kreeg (en of die terecht is) en onderzoeken we een aantal historische paralellen. Wanneer zijn rapporten succesvol en invloedrijk? En: kan de overheid wel richting geven, of moet je de noodzakelijke verandering overlaten aan de marktkrachten?

Presentatie: Jeanne Geerken & Maarten Schinkel

Redactie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Steeds vaker worden economen geraadpleegd om de toekomst te voorspellen, om vooruitzichten te bieden. Eigenlijk heeft Marike daar niks mee („het zien van het heden is al ingewikkeld genoeg!“), maar toch doet ze samen met Maarten vandaag een poging. Het wemelt namelijk van de prognoses, voorspellingen en ramingen voor volgend jaar. Hoe ga je daar mee om, en zijn ze wel zinvol?

Eén ding is zeker: niet vaak was het zó onzeker. De internationale politieke economie is totaal onberekenbaar geworden. Er bestaat op dit moment zowel een stijging in de goudprijzen, als in de aandelenkoersen – iets wat is een halve eeuw niet voorkwam en tegenstrijdige ontwikkelingen suggereert: zowel ver- als wantrouwen. En over de obligatie- en aandelenmarkt valt meer interessants te zeggen. De staatsschulden blijven overal oplopen en de afgelopen vier jaar verdubbelde de Amerikaanse aandelenbeurs tot een waarde van 200 procent van het bbp. Wat voor toekomst kunnen we verwachten?

Heb je een vraag over economie? Je kunt ons mailen: [email protected].

Shownotes:

• De grafiek van Robert Schillers Cycically Adjusted Price Earnings-ratio (CAPE) voor Amerikaanse aandelen.
• De aflevering over bubbels waar we in deze aflevering aan refereren heet ‘Is AI een zeepbel? En zo ja: wat als-ie knapt?’

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Steeds vaker zien we hoe landen de economie inzetten als een wapen. Denk aan blokkades en heffingen of het creëren van afhankelijkheden. Vanuit die context kun je ook naar de escalatie rondom het Nederlandse chipbedrijf Nexperia kijken. Demissionair minister Karremans greep in om te voorkomen dat de Chinese eigenaar kennis en productie naar China zou verplaatsen. Toen China als reactie de export van chips afkneep, dreigde de Europese auto-industrie tot stilstand te komen.

Vandaag proberen Maarten en Marike China te begrijpen, door naar de geschiedenis van het land te kijken. En ze willen weten: hoe kan Europa zich in de toekomst beter wapenen tegen geo-economische dreiging? Waar liggen onze kwetsbaarheden? Wanneer is het belangrijk een bedrijf te beschermen en een overname te voorkomen? En vooral: hoe kunnen overheden daar (op tijd) een economisch-rationele beslissing over nemen?

Heb je een vraag voor ons? Mail ons op [email protected].

Shownotes 

• ⁠De nieuwe NRC-podcast die wij deze aflevering een 'shout-out' gaven heet ‘Wereldzaken’ en is vanaf nu via alle podcastakanalen te beluisten. 
• ⁠We maakten eerder een aflevering over geo-economie. Die heet: 'Trumps handelsoorlog gaat helemaal niet over economie.'
• Het Chasing China-rapport over Chinese investeringen in kritieke sectoren.
• ⁠Het ESB-stuk van Olivier Kooi. 
• Het CPB-rapport over onze economische verwevenheid met China via handel.

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In onder andere Nederland en de VS is de werkloosheid laag en groeit de economie lekker door. Maar het consumentenvertrouwen blijft in beide landen opvallend laag. Hoe kan dat? Leven we in een vibe-cessie: iets wat geen recessie is, maar kennelijk wél zo voelt? 

Maarten en Marike bespreken wat je eigenlijk meet, wanneer je vertrouwen in de economie onderzoekt. Zorgt een slechte economie voor een afnemend vertrouwen, of gaat het andersom? Of zijn er juist hele andere redenen voor deze vertrouwensdaling te ontdekken? Hoe kijken mensen naar de economie? Spoiler: heel erg gekleurd. Onderzoek laat zien dat je leeftijd, geslacht, politieke voorkeuren en ervaringen je blik bepalen.

Shownotes:

• De Conjunctuurklok van het CBS
• Heb je een vraag over economie? Je kunt ons mailen: [email protected].

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Maarten vraagt zich af: wat is de vibe in de nieuwe Tweede Kamer? En valt daaruit op te maken welke richting Nederland op gaat? Sluiten ook wij ons meer af voor de rest van de wereld? Of juist niet?

Marike telde de zetels op verschillende onderwerpen en ontdekte verrassende meerderheden. En hoe staat de nieuwe Tweede Kamer tegenover expats en eurobonds?

Shownotes:

• De aflevering over de doorrekening, waar we in deze aflevering aan refereren, heet 'XL verkiezingsspecial: welke compromissen kunnen partijen sluiten?'

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Op dit moment zijn we getuige van een ontwikkeling die de geldwereld kan veranderen. Crypto komt namelijk in het gewone geldsysteem terecht, in de vorm van 'stablecoins': cryptomunten die evenveel waard zijn, en blijven, als een dollar. Hoe werken deze tokens, wat kun je ermee en gaan er binnenkort ook dollars in de Europese economie circuleren? Hoe helpen stablecoins Donald Trump bij zijn wens om de dollar dominant te houden – en de Centrale Bank buitenspel te plaatsen? In Europa beginnen beleidsmakers zich zorgen te maken. Verliezen we onze grip op het geld?

Shownotes:

• Het artikel van Barry Eichengreen in The New York Times
• De aflevering waar we in deze aflevering aan refereerden heet 'Zit er dan toch een plan achter Trumps chaos?'

Presentatie: Marike Stellinga & Maarten Schinkel

Redactie, productie & montage: Jeanne Geerken

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Fotografie: Folkert Koelewijn

Artwork: Yannick Mortier

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.