5 นิทานพรรณนา

"มาร" ผู้ที่จะคอยเข้ามาทดสอบเราอยู่ตลอดเวลาในหลายรูปแบบ เพื่อล่อหลอกบีบคั้นให้เราทำความชั่วความบาปอกุศล และคอยขัดขวางไม่ให้ความดีความงามกุศลทั้งหลายเจริญ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าหลงกลของมารหรือยัง?

ในเอพิโสดนี้ จึงนำเรื่องของ วิธีการรับมือมารอย่างรู้เท่าทันด้วยมรรควิธี โดยสามารถตรวจสอบว่าสิ่งที่ทำนั้นถูกต้องหรือไม่ กล่าวคือ ให้พิจารณาว่าสิ่งที่ทำ พูด และคิดอยู่นั้น เป็นไปตามมรรคหรือไม่ ถ้ายังอยู่ในมรรค นั่นแสดงว่าเรามาถูกทางแล้ว เช่นตัวอย่างเรื่องราวเมื่อครั้งที่มารทูลเชิญให้พระพุทธเจ้าทรงครองราชสมบัติ และอีกครั้งที่มารแปลงเป็นช้างเอางวงมารัดกระหม่อมพระราหุล

นอกจากนี้ได้ยกเรื่องของ พระเจ้าสุทโธทนะ และ ท้าวสักกะ ซึ่งเป็นผู้ที่มีความรัก มีความเลื่อมใสศรัทธาในพระพุทธเจ้าเป็นอันมาก มาเป็นเรื่องเสริมเพิ่มเติมให้เห็นว่า ความเลื่อมใสศรัทธานั้นเป็นสิ่งที่ต้องมี เพราะเป็นส่วนของมรรค

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) S07E27 , #อย่าให้มารได้ช่อง , #ตั้งความเลื่อมใสให้ถูกต้อง

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เอพิโสดนี้ ได้ยกธรรมบทขึ้นมาประกอบในเรื่องของ "ธรรมะเพื่อบรรลุธรรม" ด้วยกันถึง 3 เรื่อง ซึ่งในเรื่องแรก เป็นเรื่องราวของภิกษุผู้ปรารภวิปัสสนา 500 รูป เมื่อไปทำความเพียรอยู่ป่า จิตไม่สงบเพราะถูกรุกขเทวดา ณ ที่นั่น แปลงกายเป็นผีมาหลอก พระพุทธเจ้าจึงแนะนำภิกษุให้สาธยายเมตตาสูตร เมื่อรุกขเทวดาได้ฟังแล้ว ก็กลับมีจิตเมตตา ได้ให้การต้อนรับและป้องกันอันตรายแก่เหล่าภิกษุนั้น เมื่อจิตสงบมีอารมณ์เป็นหนึ่งเดียว จึงพิจารณาถึงความเสื่อมสิ้นไปของร่างกาย เป็นดังเช่นหม้อดินเผาที่เป็นของไม่เที่ยง สามารถแตกสลายได้ และเหล่าภิกษุนั้นต่างก็ได้บรรลุพระอรหัต

เรื่องที่ 2 ปรารภเรื่องของ ฉัตตปาณิอุบาสก พระพุทธเจ้าได้เปรียบเทียบการปฏิบัติธรรมเป็นดังเช่นดอกไม้งาม ทรงตรัสกับพระอานนท์ว่า "ธรรมดาธรรมที่เราผู้ตถาคตกล่าวแล้ว ย่อมไม่มีผลแก่ผู้ไม่ฟัง ไม่เรียน ไม่ท่อง ไม่แสดง โดยเคารพ ดุจว่าดอกไม้สมบูรณ์ด้วยสี แต่ไม่มีกลิ่นหอม ฉะนั้น. แต่ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มากแก่ผู้ทำกิจทั้งหลายมีการฟังโดยเคารพ เป็นต้น"

และในเรื่องที่ 3 นั้น เป็นเรื่องราวที่พระพุทธเจ้าทรงไขปัญหา 4 ข้อ ให้แก่ท้าวสักกะและเหล่าเทวดาไว้อย่างแยบคาย ดังนี้ "บรรดาทานทุกชนิด ธรรมทานเป็นเยี่ยม, บรรดารสทุกชนิด รสแห่งพระธรรมเป็นยอด, บรรดาความยินดีทุกชนิด ความยินดีในธรรมประเสริฐ, ส่วนความสิ้นไปแห่งตัณหาประเสริฐที่สุดแท้ เพราะความเป็นเหตุให้สัตว์บรรลุพระอรหัต"

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

จุลลธนุคคหชาดก เป็นเรื่องแรกที่ได้ยกขึ้นมาในเอพิโสนี้ ซึ่งเป็นเรื่องราวเมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยชาติเป็นท้าวสักกะ ปรารภภิกษุรูปหนึ่งถูกภรรยาเก่าประเล้าประโลม จึงมีความกระสันอยากจะสึก ข้อคิดที่ได้คือ การมีสติในชีวิตประจำวัน และพึงระวังความคิดที่เป็นไปในทางกาม พยาบาท เบียดเบียน อันจะทำให้เสื่อมจากคุณธรรมต่าง ๆ ได้ ดังเช่นภิกษุผู้กระสันอยากจะสึกรูปนี้

และในเรื่องที่สอง วรุณชาดก เป็นเรื่องราวเมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยชาติเป็นอาจารย์ทิศาปาโมกข์ มีลูกศิษย์ผู้เกียจคร้าน ทำงานไม่ถูกเวล่ำเวลา ไม่ถูกขั้นตอน จนทำให้เกิดความเดือดร้อนเสียหาย ข้อคิดที่ได้คือ ให้เรามีความไม่ประมาท ตั้งตนอยู่ในธรรม มีความเพียรให้ถูกเวลา ขยันในทางที่ถูกวิธี จึงจะเรียกได้ว่าเป็นบุตรของพระพุทธเจ้า

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา S02E23   

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“ธรรมของพระพุทธเจ้าไม่จำกัดกาล สามารถใช้ได้กับโลกทุกยุคสมัย” จากคำกล่าวนี้ จะเห็นกันได้ในเรื่องราวปัจจุบันที่ทั่วโลกกำลังประสบกับภัยจากเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 และในสมัยพุทธกาลก็เคยเกิดเหตุการณ์คล้าย ๆ กันนี้ ขึ้นที่เมืองไวสาลี 

ในเอพิโสดนี้ จึงได้ยกเอา “รัตนสูตร” ซึ่งเป็นพระสูตรที่พระอานนท์ได้เรียนจากพระพุทธเจ้าโดยตรง มีเนื้อหาหลักกล่าวถึง คุณแห่งพระรัตนตรัย (พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์)  และการกระทำสัจกิริยา (การตั้งสัจอธิษฐาน) ให้เกิดเป็นอานุภาพขจัดปัดเป่าภัยพิบัติทั้งหลายได้ และนำมาซึ่งความสุขสวัสดีให้เกิดขึ้นแก่ชาวเมืองไวสาลี 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ทำอย่างไรจึงได้ชื่อว่าเป็นบุตรของพระพุทธเจ้า ในเอพิโสดนี้จึงได้ยกตัวอย่างเรื่องราวที่เกี่ยวข้องขึ้นมาประกอบถึง 5 เรื่อง ดังนี้ 1) ภิกษุต้นบัญญัติสิกขาบท "ห้ามภิกษุตัดต้นไม้"  2) พระเอกวิหารี ซึ่งเป็นแบบอย่างการปฏิบัติหลีกเร้น 3) เหล่าภิกษุผู้เจริญวิปัสสนา โดยการพิจารณาขันธ์ 5 เป็นของไม่เที่ยง เป็นเช่นพยับแดด จนได้บรรลุธรรม 4) พระพุทธเจ้าทรงตรัสถึงการดำรงตนอยู่ด้วยความไม่ประมาทของพระมหากัสสปเถระ และ 5) พระอานนท์ได้ทูลถามปัญหาในเรื่อง "กลิ่นของคันธชาตใด ฟุ้งไปทวนลมได้" พระพุทธเจ้าตรัสถึงกลิ่นศีลของสัตบุรุษ (อานิสงส์ของการรักษาศีล) เป็นกลิ่นหอมที่ฟุ้งไปตามลมก็ได้, ฟุ้งไปทวนลมก็ได้, ฟุ้งไปตามลมและทวนลมก็ได้

ซึ่งส่วนที่เหมือนกันของทั้ง 5 เรื่องนี้ พระพุทธเจ้าได้ทรงอาศัยเหตุปัจจัยจากเรื่องราวเหล่านี้ ในการบอกสอนอบรมเหล่าภิกษุทั้งหลาย ทั้งที่ทำผิดก็อบรมสั่งสอนให้ถูก ทั้งที่ทำถูกแล้วก็ทรงยกย่องสรรเสริญ ให้เป็นตัวอย่างแก่บุคคลอื่นได้ทำตามปฏิบัติตาม สั่งสอนให้เป็นผู้พิจารณาเห็นขันธ์ 5 โดยความเป็นของไม่เที่ยง มีการเจริญสังฆานุสสติตรัสถึงการดำรงตนอยู่ด้วยความไม่ประมาทของพระมหากัสสปะ และทรงบอกสอนทำความเข้าใจในข้อธรรมต่าง ๆ ขยายความให้แจ่มแจ้งชัดเจนยิ่งขึ้น 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานธรรมบทที่ยกมาในเอพิโสดนี้ประกอบด้วย เรื่องการผูกเวรของหมีและไม้ตะคร้อ, ความพินาศเพราะทะเลาะกันของฝูงนกกระจาบ, การเบาะแว้งกันของภิกษุชาวโกสัมพี, นางนกไส้ (นกต้อยตีวิด) กับช้างเกเร

ทั้ง 4 เรื่องได้แจกแจงให้เห็นถึงความย่อยยับ เสียหาย หากเกิดการขัดแย้ง ทะเลาะต่อกัน เพราะนำมาซึ่งการผูกเวรต่อกันอย่างเรื่องของนางนกไส้ (นกต้อยตีวิด) การขัดแย้ง การทำความแตกร้าวกัน ย่อมนำมาซึ่งความเดือดร้อนต่อตนเองและผู้อื่น

ในเรื่องของนางนกไส้ กับ ช้างเกเร จะเห็นได้ว่าเมื่อสัตว์ตัวเล็ก ๆ 4 ตัว อย่างกา นางนกไส้ กบ และแมลงวันหัวเขียว มีความกลมเกลียวกันก็สามารถร่วมใจกันฆ่าช้างเกเรตัวใหญ่ได้

#encore 6214-5p

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

การฟังธรรม นอกจากผู้ฟังจะได้รับมงคลชีวิตแล้ว ก็ยังได้ข้อคิดในการดำเนินชีวิตด้วย ซึ่งในเอพิโสดนี้จะได้กล่าวถึง วิธีก้าวล่วงพ้นจากความทุกข์ โดยยกนิทานธรรมบทมาให้ฟังกันถึง 4 เรื่อง ซึ่งในแต่ละเรื่องมีรายละเอียดเบื้องต้นที่น่าสนใจ ดังนี้

ในเรื่องแรก ปรารภเมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเกิดมาเป็นตัวเงินตัวทอง และได้ถูกกุหกพราหมณ์ โกหกหลอกลวง หมายจะเอาชีวิตเพื่อจะได้กินเนื้อเป็นอาหาร, เรื่องที่ 2 กล่าวถึงบุรพกรรมของเศรษฐีขี้เหนียวผู้ไร้บุตร, เรื่องที่ 3 การมีพระพุทธเจ้าเป็นกัลยาณมิตร เป็นมงคลอันประเสริฐ และในเรื่องสุดท้าย ปรารภถึงธรรมะที่ได้ในขณะที่หมอชีวกโกมารภัจจ์ได้ดำเนินการรักษาบาดแผลพระโลหิตห้อที่พระบาทของพระพุทธเจ้า ที่เกิดจากสะเก็ดหินกระเด็นกระทบ ซึ่งเป็นแผนลอบทำร้ายของพระเทวทัต

คนที่พ้นจากความทุกข์แล้ว เขาก็จะไม่มีความเร้าร้อนที่เกิดขึ้นในกายหรือในใจเลย จิตใจจัมีความสบาย มีความนุ่มเย็น ต่อให้ทางกายมีปัญญาเจ็บป่วยนั่นนี่ อันนี้เป็นธรรมดา ดังที่ตัดไว้กับหมอชีวกว่า "ความเร่าร้อน ย่อมไม่มีแก่ท่านผู้มีทางไกลอันถึงแล้ว หาความเศร้าโศกมิได้ หลุดพ้นแล้วในธรรมทั้งปวง ผู้ละกิเลสเครื่องร้อยรัดทั้งปวงได้แล้ว"

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

นิทานชาดกในเอพิโสดนี้ ได้ยกเรื่องราวที่เกี่ยวกับกาขึ้นมาใน 2 วาระ ซึ่งได้ให้ข้อคิดเกี่ยวกับการกำจัดกิเลส โดยในวาระแรก ปรารภเหล่าพระเถระแก่ผู้สหายที่พากันกอดคอร่ำไห้คร่ำครวญถึงอุบาสิกา ผู้มีรสมืออันอร่อย และมีอุปการะต่อตนได้ตายลง พระพุทธเจ้าจึงนำอดีตนิทาน "กากชาดก" มาเล่า แล้วตรัสสอนว่า “ท่านทั้งหลาย จงตัดกิเลสดุจป่า อย่าตัดต้นไม้”  

ในวาระที่ 2 เป็นเรื่องของการผูกอาฆาตระหว่างพราหมณ์ปุโรหิตกับกา โดยพราหมณ์ปุโรหิตได้คิดอุบายใช้พระราชาเป็นเครื่องมือในการแก้แค้น แต่ในครั้งนั้นพระโพธิสัตว์เสวยพระชาติเป็นพญากา ได้มาเตือนสติพระราชาให้สามารถปรับปรุงแก้ไขตนให้ตั้งมั่นอยู่ในศีลในธรรมได้

และเรื่องสุดท้ายที่ได้ยกมาประกอบกัน ปรารภเหล่าภิกษุได้สนทนากันถึงความที่พระเทวทัตกระทำมุสาวาทจึงถูกแผ่นดินสูบ พระพุทธองค์จึงทรงนำเอา "เจติยราชชาดก" ขึ้นมาสาธก ยกตัวอย่างเสริมเพื่ออธิบายให้เข้าใจแจ่มแจ้งยิ่งขึ้น

ธรรมบทแปล เรื่อง พระเถระแก่ ภาคที่ 7 เรื่องที่ 209 

"ท่านทั้งหลายจงตัดกิเลสดุจป่า อย่าตัดต้นไม้, ภัยย่อมเกิดแต่กิเลสดุจป่า, ภิกษุทั้งหลาย ท่านทั้งหลาย จงตัดกิเลสดุจป่า และดุจหมู่ไม้ตั้งอยู่ในป่าแล้ว เป็นผู้ไม่มีกิเลสดุจป่าเถิด; เพราะกิเลสดุจหมู่ไม้ตั้งอยู่ในป่า ถึงมีประมาณนิดหน่อยของนรชนยังไม่ขาดในนารีทั้งหลายเพียงใด, เขาเป็นเหมือนลูกโคที่ยังดื่มน้ำนม มีใจปฏิพัทธ์ในมารดาเพียงนั้น."

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: คลังพระสูตร E08S21

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนี้ ได้ยกนิทานธรรมบทที่มีความหลากหลายด้วยกันมานำเสนอถึง 4 เรื่อง ซึ่ง เรื่องแรก เป็นเหตุการณ์ที่มีนายช่างแก้ว พระเถระ และนกกระเรียน ได้กระทำกรรมโดยมีเหตุเกิดจากแก้วมณี  ได้สอนถึงการมีสติในการตัดสินใจ การแก้ไขปัญหาต่าง ๆ และความที่มีมิตรดี,  เรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของ  "พระจันทาภเถระ" ได้ให้ข้อคิดในเรื่องของการประกอบสัมมาอาชีพในทางที่ถูกต้อง ส่วนเรื่องที่ 3 เกี่ยวกับการลดละความโลภในการสะสมทรัพย์หรือสิ่งของ อันจะเป็นสิ่งกีดขวางการบรรลุธรรม ดังเช่นเรื่องของ "พระอุปนันทศากยบุตร"  และในเรื่องสุดท้าย ปรารภปัญหาของพระอานนท์ ในเรื่อง  คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ซึ่งแม้กาลแห่งพระพุทธเจ้าต่างกัน แต่คำสอนเหมือนกัน เป็นแก่นของธรรมะที่พระพุทธเจ้าทุก ๆ พระองค์ได้ทรงสอนไว้เหมือนกัน อันจะเป็นประโยชน์เกื้อกูลแก่การปฏิบัติธรรม

เรื่องปัญหาของพระอานนทเถระ [๑๕๑]  

ความไม่ทำบาปทั้งสิ้น ความยังกุศลให้ถึงพร้อม ความทำจิตของตนให้ผ่องใส นี่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย. ความอดทนคือความอดกลั้น เป็นธรรมเผาบาปอย่างยิ่ง ท่านผู้รู้ทั้งหลาย ย่อมกล่าวพระนิพพานว่าเป็นเยี่ยม, ผู้ทำร้ายผู้อื่น ไม่ชื่อว่าบรรพชิต ผู้เบียดเบียนผู้อื่นอยู่ ไม่ชื่อว่าเป็นสมณะ.ความไม่กล่าวร้าย ๑ ความไม่ทำร้าย ๑ ความสำรวมในพระปาติโมกข์ ๑ ความเป็นผู้รู้ประมาณในภัตตาหาร ๑ ที่นอนที่นั่งอันสงัด ๑ ความประกอบโดยเอื้อเฟื้อในอธิจิต ๑ นี่เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ได้หยิบยกเรื่องราวที่น่าสนใจขึ้นมานำเสนอถึง 3 เรื่องด้วยกัน ในเรื่องแรก เป็นเรื่องของนางหนูที่ออกอุบายจนสามารถทำให้แมวตายได้ ปรารภเรื่องของนางกาณา ที่ต้องเดินทางเพื่อไปแต่งงาน แต่ไม่สำเร็จ ติดขัดเพราะภิกษุ 4 รูป จึงเป็นเหตุให้พระพุทธเจ้าทรงอนุเคราะห์แสดงอนุบุพพีกถา จนนางได้มีดวงตาเห็นธรรม บรรลุโสดาปัตติผล

ในเรื่องที่ 2 เป็นเรื่องของ พระสัมมัชชนเถระ ผู้เที่ยวกวาดเนือง ๆ อยู่ตลอดเวลา และ เรื่องที่ 3 เป็นเรื่องบุตรชายของคนฆ่าโค ซึ่งทั้ง 2 เรื่องนี้ ได้นำมาเสริมเพิ่มเติมประกอบกัน เพื่อแสดงให้เห็นถึงความที่ในกาลก่อนได้ตั้งอยู่ในความประมาท แต่ภายหลังได้แก้ไขดำรงตนอยู่ด้วยความไม่ประมาท ซึ่งต้องมีการทำความเพียรที่ถูกต้อง และหมั่นสะสมบุญกุศลไว้สำหรับเป็นเสบียงเพื่อใช้ในโลกหน้า เรื่องราวจะมีรายละเอียดเนื้อหาที่น่าสนใจอย่างไร รับฟังกันได้ในเอพิโสดนี้

"บัณฑิตทั้งหลาย ฟังธรรมแล้ว ย่อมผ่องใส เหมือนห้วงน้ำลึก ใสแจ๋ว ไม่ขุ่นมัวฉะนั้น"…เรื่องมารดาของนางกาณา

"ก็ผู้ใดประมาทในก่อน ภายหลังไม่ประมาท, ผู้นั้นย่อมยังโลกนี้ให้สว่างได้ เหมือนดวงจันทร์พ้นแล้วจากหมอกฉะนั้น"…เรื่องพระสัมมัชชนเถระ

"บัดนี้ ท่านเป็นดุจใบไม้เหลือง, อนึ่ง บุรุษแห่งพระยายม (คือความตาย) ปรากฏแก่ท่านแล้ว ท่านตั้งอยู่ใกล้ปากแห่งความเสื่อม, อนึ่ง แม้เสบียงทางของท่าน ก็ยังไม่มี ท่านนั้น จงทำที่พึ่งแก่ตน, จงรีบพยายาม จงเป็นบัณฑิตท่านกำจัดมลทินได้แล้ว ไม่มีกิเลสเพียงดังเนิน จักถึงอริยภูมิอันเป็นทิพย์"…เรื่องบุตรของนายโคฆาตก์

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.