5 นิทานพรรณนา

ในเอพิโสดนี้ เป็นเรื่องราวในช่วงวาระสุดท้ายของพระเจ้าปเสนทิโกศล ซึ่งพระเจ้าปเสนทิโกศลนั้นเป็นผู้ที่ตั้งความปรารถนาไว้จะเป็นพระพุทธเจ้าองค์ต่อไปในอนาคต แต่ด้วยผลกรรมจึงถูกแย่งชิงราชสมบัติ และได้สิ้นพระชนม์อยู่นอกประตูเมืองราชคฤห์ เพียงเพราะเหตุแห่ง "จตุกัณณมนต์" 

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: คลังพระสูตร S09E35 , นิทานพรรณนา S02E01

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนี้ ได้นำนิทานชาดก 2 เรื่องราว ที่พระพุทธเจ้าตรัสเล่าแก่หมู่ภิกษุสงฆ์ ได้แก่ "ตัจฉกสูกรชาดก" ว่าด้วยความสามัคคีของหมูที่พร้อมใจกันสู้กับเสือจนชนะ และ "มหิฬามุขชาดก" ว่าด้วยการเสี้ยมสอน ปรารภช้างมหิฬามุขที่แต่เดิมเป็นช้างดี มีศีล ไม่เบียดเบียนใครๆ แต่เพราะได้ฟังคำของพวกโจร จึงกลายเป็นช้างดุร้ายเที่ยวทำร้ายผู้คน ต่อมาภายหลังได้ฟังคำของเหล่าผู้ทรงศีลอยู่เป็นประจำ ก็กลับมาเป็นช้างที่ดี มีศีล มีมารยาท สงบเสงี่ยมเรียบร้อย และมีความเมตตาเอ็นดูดังเดิม

นอกจากนี้ ได้นำเรื่อง "ภิกษุคบภิกษุผู้เป็นฝักฝ่ายผิดรูปใดรูปหนึ่ง" และเรื่อง "การปราชัยของพระเจ้าโกศล" มาประกอบขยายความเพิ่มเติมเพื่อเชื่อมโยงที่มาที่ไปของเรื่องราว

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนนี้ ได้ยกนิทานชาดกที่น่าสนใจเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับหมู คือ "สูกรชาดก" ว่าด้วยหมูผู้หลงตัวเอง ไปท้าต่อสู้กับราชสีห์ และ "มณิสูกรชาดก" ว่าด้วยของดีที่ใครทำลายไม่ได้ เป็นเรื่องราวของหมูต้องการขจัดแก้วมณีอันสุกใสให้หม่นหมองเศร้าหมอง

นอกจากนี้ ได้รวมอีกหลายเรื่องราวขึ้นมาประกอบเพิ่มเติม ให้เห็นถึงการที่เรามีคุณธรรมความดีทรงอยู่ในตัวแล้ว แม้คนอื่นจะมาใส่ร้ายป้ายสีอย่างไร ก็ตาม เรายังคงรักษาความดีนั้นไว้ได้ ไม่หยุดไม่เลิกทำความดี ได้แก่  "วรรณาโรหชาดก" ว่าด้วยผู้มีใจคอหนักแน่น เป็นเรื่องราวของสุนัขจิ้งจอกช่างยุ ออกอุบายยุแหย่ให้ราชสีห์กับเสือโคร่งผิดใจกัน และยังมีเรื่องราวที่มาในธรรมบทแปลเรื่อง "สัมพหุลภิกษุ" ว่าด้วยการเที่ยวไปคนเดียวดีกว่าไปกับเพื่อนชั่ว และ "นางปริพาชิกาชื่อสุนทรี" ว่าด้วยผู้มักพูดคำไม่จริง ย่อมเข้าถึงนรกฯ

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนี้ เป็นเรื่องราวการสั่งสมบารมีของพระพุทธเจ้า ที่ปรารภภิกษุณีสาวรูปหนึ่ง เมื่อขณะฟังพระธรรมเทศนาอยู่ เกิดระลึกถึงอดีตชาติได้ ก็แสดงอาการหัวเราะออกมาดัง ๆ แต่เดี๋ยวกลับเป็นร้องไห้สะอึกสะอื้นด้วยเสียงอันดังเช่นกัน พระพุทธองค์จึงได้ยกอดีตนิทานชาดกขึ้นมาสาธก

“สหายพราน เราให้งาเหล่านี้แก่ท่าน ใช่ว่าเราจะไม่รักของเราก็หามิได้ ทั้งเรามิได้ปรารถนาความเป็นท้าวสักกะ เป็นมาร เป็นพรหมเลย แต่เพราะงา คือพระสัพพัญญุตญาณนั้น เรารักกว่างาคู่นี้ ตั้งร้อยเท่าพันเท่า ขอบุญนี้จงเป็นปัจจัยแห่งการได้บรรลุพระสัพพัญญุตญาณ”

“ฉัททันตชาดก” เป็นเรื่องราวเมื่อครั้งพระโพธิสัตว์บังเกิดเป็นพญาช้างฉัททันต์ ได้สละงาอันงดงามของตนให้แก่พรานป่าโสณุดร ที่แอบดักยิงพญาช้างเพื่อหมายจะตัดเอางาไปถวายแก่พระนางสุภัททามเหสีของพระเจ้ากาสีกราช ด้วยการนำผ้ากาสาวพัสตร์มาห่มคลุมตัวให้เข้าใจว่าเป็นพระภิกษุ จะได้ไม่ถูกฝูงช้างทำร้าย 

“ผู้ใดยังไม่หมดกิเลส ปราศจากทมะและสัจจะ ผู้นั้นไม่ควรจะนุ่งห่มผ้ากาสาวะ ส่วนผู้ใดคลายกิเลสได้แล้ว ตั้งมั่นอยู่ในศีล ประกอบด้วยทมะและสัจจะ ผู้นั้นแลควรนุ่งห่มผ้ากาสาวะ”

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนี้ ได้นำเรื่องราววิธีการแก้ไขปัญหาด้วยปัญญาอันแยบคาย โดยยกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นใน 2 วาระ คือ เมื่อครั้งที่พระอานนท์ได้ใช้ปัญญาช่วยพระเจ้าโกศลค้นหาดวงแก้วจุฬามณีที่หายไป ด้วยวิธีการแก้ไขปัญหาที่ละมุนละม่อม โดยไม่ต้องมีการเบียดเบียนทำร้ายกันเกิดขึ้น เรียกว่า "บิณฑทาน" ซึ่งจากเหตุการณ์ดังกล่าว พระพุทธเจ้าจึงได้ยกเรื่อง "มหาสารชาดก" มาเล่าให้ภิกษุได้ฟังกัน เป็นเรื่องเมื่อครั้งที่พระโพธิสัตว์เกิดเป็นบัณฑิต ได้ใช้ปัญญาช่วยพระเจ้าพรหมทัตหาสร้อยไข่มุกที่หายไปเช่นกัน 

นอกจากนี้ ยังได้กล่าวถึงเรื่องของกิเลส เปรียบไว้กับเครื่องจองจำ ที่ทำให้เราลุ่มหลงเพลิดเพลินวนเวียนกันอยู่ในวัฏสงสารนี้ พระพุทธเจ้าจึงได้ตรัสสั่งสอนภิกษุ 500 รูป ถึงวิธีที่จะหลุดพ้นจากเครื่องจองจำคือกิเลสนี้ได้ ดุจมะลิเครือ

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา S02E26 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

“ความประมาทย่อมครอบงำ บุคคลผู้ติดอยู่ในความยินดียินร้าย ในความรักความชัง ในทุกข์และสุข” นี้เป็นพระคาถาที่พระพุทธเจ้าตรัสกับหญิงสะใภ้นางหนึ่งที่กล่าวกล่อมบุตรน้อย ด้วยเนื้อความที่กล่าวถึง ผลแห่งทานที่จะพึงเห็นเองและผลของความข่มใจความสำรวม

ในเอพิโสดนี้ ได้ยกเรื่องราวของเปรต 2 ตน ที่จิตดวงสุดท้ายก่อนตายยังคงมีความหวงแหนและยึดถือในทรัพย์ของตน จึงเป็นเหตุให้ไปเกิดเป็นเปรต โดยเปรตตนแรกเป็นเปรตเจ้าของสวนมะม่วง และเปรตตนที่ 2 นางเปรตแม่ของพระสารีบุตร เมื่อ 5 ชาติที่แล้ว ซึ่งภายหลังเปรตทั้งสองตนได้รับอัตภาพที่เหมาะสมตามส่วนแห่งบุญที่เกิดจากบุตรได้กระทำทักษิณาทานและวิหารทานอุทิศให้

ประเด็นในที่นี้ คือ ทำอย่างไรให้ไม่ไปเกิดเป็นเปรต ฝึกวางจิตดวงสุดท้ายอย่างไรให้บรรลุธรรม และการทำทักษิณาทานเป็นสิ่งที่ควรกระทำ

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: สมการชีวิต S02E31 , ใต้ร่มโพธิบท S07E53 , ตามใจท่าน S09E47

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ในเอพิโสดนี้ ยังเป็นเรื่องราวที่ต่อมาจากการปรารภเหล่าภิกษุผู้ใคร่จะสึก จึงเป็นเหตุให้พระพุทธเจ้าตรัสสอนถึงเรื่องของกาม ที่มีความสุขน้อย แต่มีทุกข์มาก แล้วยกชาดกขึ้นมาแสดง จากเอพิโสดที่แล้ว ได้กล่าวอ้างอิงถึง "มันธาตุราชชาดก" ไว้ จึงยกขึ้นมาให้ได้ฟังกันโดยในเนื้อหารายละเอียด เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าทรงเสวยพระชาติเป็นพระเจ้ามันธาตุราช ทรงเพรียบพร้อมไปด้วยองค์ประกอบของพระเจ้าจักรพรรดิ ครองราชสมบัติปกครองในมหาทวีปทั้ง 4 ในสวรรค์ชั้นจาตุมหาราชิกา ไปจนถึงชั้นดาวดึงส์ แต่ก็ยังพ่ายแพ้ให้แก่กามตัณหา เนื่องจากความที่ไม่รู้จักพอ และด้วยการพ่ายแพ้นี้เอง จึงเป็นเหตุให้ทรงรู้โทษและวิธีละออกจากกามได้ แล้วหันมาสั่งสมบารมีเพื่อการบรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณต่อไป

และเรื่องที่ 2 ที่ได้ยกมาประกอบ ก็คือ "กามชาดก" ว่าด้วยกามและโทษของกาม ปรารภพระพุทธเจ้าเมื่อครั้งที่เสวยพระชาติเป็นมาณพบัณฑิต ได้มาถวายการรักษาพระราชาผู้ทรงตกอยู่ในอำนาจตัณหาจนล้มป่วย ให้หายรอดพ้นได้ด้วยปัญญา

อรรถกถา กามชาดก

"…บรรดาความอิ่มทั้งหลาย ความอิ่มด้วยปัญญาประเสริฐ เพราะผู้อิ่มด้วยปัญญานั้น ย่อมไม่เดือดร้อนด้วยกามทั้งหลาย คนผู้อิ่มด้วยปัญญา ตัณหาย่อมกระทำให้อยู่ในอำนาจไม่ได้

ไม่พึงสั่งสมกามทั้งหลาย พึงเป็นผู้มีความปรารถนาน้อย ไม่มีความละโมบ บุรุษผู้มีปัญญาเปรียบด้วยมหาสมุทร ย่อมไม่เดือดร้อนเพราะกามทั้งหลาย

…พิจารณาด้วยปัญญาแล้ว ละทิ้งส่วนแห่งกามเสีย ย่อมถึงความสุข ถ้าพึงปรารถนาความสุขทั้งปวงก็พึงละกามทั้งปวงเสีย"

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: นิทานพรรณนา S02E29 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

เวลาที่พระพุทธเจ้าทรงตรัสสอนแก่ภิกษุผู้มีความกระสันอยากจะสึกทั้งหลาย ให้เห็นถึงโทษของกาม ให้มีการสำรวมระวังในตา หู จมูก ลิ้น และกาย จะทรงยกนิทานชาดกหรือนิทานธรรมบทขึ้นมาสาธกเพิ่มเติม จนเหล่าภิกษุนั้นต่างก็บรรลุธรรม สามารถสืบต่อพรหมจรรย์ต่อไปได้

ในเอพิโสดนี้ จึงได้ยกเรื่องราวของพระโพธิ์สัตว์เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็น "นกยูงทอง" ที่แม้จะเจริญพระปริตรเพื่อป้องกันรักษาคุ้มกันตนให้แคล้วคลาดปลอดภัยจากภัยอันตรายทั้งปวงแล้ว แต่ก็ยังพลาดท่าเสียทีหลงกลจนถูกจับตัวได้ ก็เพราะเหตุแห่งกาม ซึ่งมีเนื้อหาในตอนจบ 2 แบบ ที่มาใน โมรชาดก และ มหาโมรชาดก

"นายพรานถือบ่วงเที่ยวไปในราวป่า เพื่อดักพญานกยูงตัวเรืองยศ ครั้นดักพญานกยูงตัวเรืองยศได้แล้ว ก็ได้พ้นจากทุกข์เหมือนเราพ้นแล้วฉะนั้น"…มหาโมรชาดก

"ข้าแต่มหาราช ธรรมที่ปรุงแต่งทั้งหมด ที่เหลือนอกจาก พระอมตมหานิพพานแล้ว ชื่อว่าไม่เที่ยง มีความสิ้นและความเสื่อมเป็นธรรมดา เพราะมีแล้วกลับไม่มี ดังนี้"…โมรชาดก

นอกจากนี้ ได้ยก คุมพิยชาดก และ ธรรมบทเรื่อง ภิกษุผู้ไม่ยินดี ขึ้นมาประกอบเสริม ให้เห็นถึง โทษของกาม เห็นวัตถุกามเป็นดั่งยาพิษ เหมือนกับที่ยักษ์ชื่อคุมพิยะเที่ยวหาเหยื่อของตน ด้วยการวางยาพิษอันมีสี กลิ่น และรสเหมือนน้ำผึ้งไว้ตามหนทาง และให้เห็นว่า ความอยากนั้นทำให้เต็มได้ยาก

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: เข้าใจทำ (ธรรม) S07E39 , คลังพระสูตร S08E15 , #นิวาปสูตร , #มารใช้กามเป็นเหยื่อล่อ 

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

ความมหัศจรรย์ของธรรมะใน การสร้างทานบารมี ที่จะเห็นได้จากการสั่งสมทานบารมีของพระพุทธเจ้าในแต่ละชาติเมื่อครั้งทรงเป็นพระโพธิสัตว์อย่างมากมาย เช่น เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นพระเจ้าสีวิชราช ได้ทรงทำทานที่ทำได้ยาก คือ สละดวงตาทั้ง 2 ข้าง ให้เป็นทาน และก็ทรงสละปัญจมหาบริจาค 5 อันได้แก่ สละทรัพย์สมบัติ สละร่างกาย สละชีวิต สละลูก สละภรรยา ให้เป็นทาน เมื่อครั้งเสวยพระชาติเป็นพระเวสสันดร

ในเอพิโสดนี้ จึงยกทั้ง 2 เรื่องราวมาประกอบ เพื่อแสดงให้เห็นถึงองค์ประกอบและเงื่อนไขในการสร้างทานบารมีของพระโพธิสัตว์นั้น มีความแตกต่างกับการให้ทานทั่ว ๆ ไป อย่างไร?

แนะนำรับฟังเพิ่มเติมได้ที่ Playlists: ใต้ร่มโพธิบท S07E53

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.