Άκου την επιστήμη

By LIFO PODCASTS, Γιάννης Πανταζόπουλος

Διακεκριμένοι επιστήμονες μιλούν για τις συναρπαστικές εξελίξεις σε όλα τα μέτωπα της ερευνητικής γνώσης... more

44 ratings

FAQs about Άκου την επιστήμη:

How many episodes does Άκου την επιστήμη have?

The podcast currently has 102 episodes available.

Best of Άκου την επιστήμη

The most played episodes among Podcast App listeners.

Number 1: Πάνος Λαζαράτος: «Βρες 5 λεπτά την ημέρα και μην κάνεις τίποτα»
«Πολύ συχνά το κράτος είναι εχθρός του πολίτη. Σπάνια είναι πραγματικός φίλος του». Ο Πάνος Λαζαράτος έχει περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του απέναντι από το κράτος, όπως λέει, προσπαθώντας να βοηθήσει «τον πολίτη να αντέξει τον παραλογισμό». Καθηγητής Διοικητικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ και δικηγόρος με περισσότερες από χίλιες δίκες τον χρόνο, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μερικών από τις πιο ηχηρές δικαστικές μάχες των τελευταίων ετών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει την αδειοδότηση των τηλεοπτικών καναλιών το 2017, μια υπόθεση που χαρακτηρίζει «μεγάλη» και «αρκετά σκοτεινή». Όπως περιγράφει, η μάχη δεν δόθηκε μόνο στις δικαστικές αίθουσες. «Μπόρεσα και πήρα το υλικό από τις κάμερες» και η δημοσιοποίησή του, σύμφωνα με τον ίδιο, συνέβαλε στην ακύρωση του διαγωνισμού από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Μάλιστα, η πεποίθησή του είναι ξεκάθαρη: «Δεν ήταν πραγματικός διαγωνισμός. Ήταν διαγωνισμός για τα μάτια του κόσμου». Από εκεί και πέρα, η συζήτηση ανοίγει σε ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν οι πολίτες παύουν να εμπιστεύονται τους θεσμούς; Ο Π. Λαζαράτος μιλά για «αυξημένη κρίση» του κράτους δικαίου, μια κρίση «πολυεπίπεδη» που μπορεί να έρχεται «από την τεχνητή νοημοσύνη και το Facebook μέχρι τα πεζοδρόμια και την κακή λειτουργία των θεσμών». Όταν τον ρωτάμε τι θα άλλαζε στο ελληνικό κράτος, αν είχε ένα μαγικό ραβδί, η απάντησή του είναι άμεση: «Θα ήθελα την απόλυτα ανεξάρτητη Δικαιοσύνη». Η κουβέντα φτάνει στην τεχνητή νοημοσύνη, οπότε η προειδοποίησή του γίνεται ακόμα πιο προσωπική: «Τους εαυτούς μας έχουμε να φοβόμαστε». Μιλά για την εξουσία, τις δικαστικές διαμάχες, την αδιαφορία των πολιτών και τον «φόβο μη μπλέξεις», αλλά και για την καλλιτεχνική του πλευρά, το θέατρο και το τραγούδι. Και κάπου εκεί η συζήτηση μετακινείται από τις αίθουσες των δικαστηρίων σε κάτι πολύ πιο εσωτερικό: την αυτογνωσία. «Βρες πέντε λεπτά μέσα στην ημέρα, πήγαινε σε ένα δωμάτιο και μην κάνεις τίποτα. Τίποτα συνειδητά. Κοίτα το κενό».
September 03, 202643min
Number 2: «Το πιο δύσκολο πράγμα σήμερα είναι να αντέξεις τον άλλον»
«Η επικοινωνία είναι να μπορείς να συναντήσεις το βλέμμα του άλλου». Σε μια εποχή όπου έχουμε περισσότερους followers, περισσότερα reactions και περισσότερες ψηφιακές «συνδέσεις» από ποτέ, η Μπέττυ Τσακαρέστου επιμένει σε κάτι πολύ πιο απλό και ταυτόχρονα πολύ πιο δύσκολο: στην αναζήτηση ενός βλέμματος ενδιαφέροντος και αποδοχής. Μπορεί αυτό να είναι ένα νεύμα, ένα reaction στην οθόνη, μια πραγματική συνάντηση. Το ερώτημα είναι αν, μέσα στον θόρυβο της υπερπληροφόρησης, μπορούμε ακόμα να συναντήσουμε πραγματικά ο ένας τον άλλον. Για την ίδια, το μεγάλο πρόβλημα της εποχής δεν είναι μόνο η παραπληροφόρηση αλλά και η ίδια προκατάληψή μας: «Οι περισσότεροι δεν αναζητούν απαραίτητα την αλήθεια. Ψάχνουν κυρίως πληροφορίες που ταιριάζουν στις δικές τους έτοιμες σκέψεις και ιδέες». Την ίδια στιγμή, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα ακόμη εργαλείο· αποτελεί «μια καινούργια ψηφιακή αρχιτεκτονική» που αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται η κοινωνία και η σκέψη. Μπροστά σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, η απάντηση δεν μπορεί να είναι ο φόβος ή η απαγόρευση αλλά η γνώση, η εκπαίδευση, η ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Και ίσως, τελικά, το πιο δύσκολο ζητούμενο να είναι η εμπιστοσύνη. Η ικανότητα «να αντέξω τη συνύπαρξη», να μοιραστώ ιδέες, να συνεργαστώ, να εμπιστευτώ ξανά τους ανθρώπους και τους θεσμούς. Σε έναν κόσμο που απαιτεί διαρκώς νέες δεξιότητες, η ίδια ξεχωρίζει την κρίση, την περιέργεια, την ικανότητα να θέτουμε ερωτήματα, την ενσυναίσθηση και μια «αναγεννησιακή αντίληψη γύρω από τη γνώση». Και όταν έρχεται η στιγμή να μιλήσει για το πιο σημαντικό πράγμα στη ζωή, η απάντησή της είναι απλή και απόλυτη: «Να παραμένεις ακέραιος, ό,τι κι αν συμβαίνει».
August 17, 202631min
Number 3: «Αν κοιτούσαμε λίγο περισσότερο τα αστέρια, δεν θα ήμασταν τόσο μίζεροι»
Υπάρχουν καλοκαιρινές νύχτες που, αν σηκώσεις το βλέμμα ψηλά, ο ουρανός μοιάζει ξαφνικά πιο κοντά. Τα αστέρια φαίνονται καθαρότερα, ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνει και για λίγες στιγμές θυμόμαστε κάτι που η καθημερινότητα μάς κάνει να ξεχνάμε: ότι υπάρχουμε πάνω σε έναν μικρό πλανήτη, μέσα σε ένα αχανές Σύμπαν που γεννήθηκε πριν από δισεκατομμύρια χρόνια και συνεχίζει να θέτει ερωτήματα. «Τα αστέρια που βλέπουμε δεν υπάρχουν αυτήν τη στιγμή που μιλάμε». Για την αστροφυσικό και υπεύθυνη Επικοινωνίας της Επιστήμης στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Φιόρη-Αναστασία Μεταλληνού, ο ουρανός είναι «ένας χάρτης χρονολογικός». Κοιτάζοντάς τον, όπως λέει, οι αστρονόμοι γίνονται κατά κάποιον τρόπο «οι αρχαιολόγοι του Σύμπαντος», αφού όσο πιο μακριά κοιτούν τόσο πιο πίσω στον χρόνο ταξιδεύουν. Την ίδια στιγμή, όταν μιλά για την Αστροφυσική, επισημαίνει ότι κυριολεκτικά είμαστε «φτιαγμένοι από αστρόσκονη», ενώ τα στοιχεία που αποτελούν το σώμα μας γεννήθηκαν κάποτε στο εσωτερικό των άστρων. Η ίδια θυμάται ακόμη την εικόνα του έναστρου ουρανού που αντίκρισε παιδί, μέσα στο απόλυτο σκοτάδι, και ένιωσε πως «κολυμπούσε μέσα στα αστέρια». Σήμερα, παρατηρώντας το Σύμπαν, μιλά για το μεγαλύτερο μυστήριό του, την αναζήτηση άλλων κόσμων και ζωής, αλλά και για κάτι ίσως ακόμη πιο δύσκολο: το πώς η γνώση του μπορεί να μας κάνει να δούμε διαφορετικά τον ίδιο μας τον εαυτό και τον πλανήτη που κατοικούμε. Γιατί, όπως λέει, «το μεγαλείο της επιστήμης ουσιαστικά αποκαλύπτει τη μικρότητα τη δική μας» και ίσως αυτή η συνειδητοποίηση να είναι ένας τρόπος να γίνουμε «πιο συνειδητοί πολίτες» και, τελικά, καλύτεροι άνθρωποι.
August 12, 202636min
Number 4: «Δεν θυμόμαστε τίποτα πια. Ξέρουμε μόνο τι να ρωτήσουμε το ΑΙ»
Ζούμε σε μια εποχή όπου είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, αλλά πολλές φορές νιώθουμε και πιο μόνοι από ποτέ. Μια εποχή υπερ-επικοινωνίας, όπου τα μηνύματα δεν σταματούν ποτέ, οι ειδοποιήσεις διεκδικούν συνεχώς την προσοχή μας και οι οθόνες έχουν γίνει ο μόνιμος συνοδοιπόρος της καθημερινότητάς μας. Σε αυτό το επεισόδιο φιλοξενούμε τον Πέτρο Ρούσσο, έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές της Κυβερνοψυχολογίας στην Ελλάδα, και συζητάμε διεξοδικά τη σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «είμαστε συνδεδεμένοι, αλλά δεν υπάρχει ανθρώπινη επαφή». Μέσα από αυτήν τη φράση ξεδιπλώνεται ουσιαστικά το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής μας: η τεχνολογία μάς φέρνει πιο κοντά, αλλά δεν εγγυάται την ουσιαστική σύνδεση. Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης είναι η έννοια της βαρεμάρας. Όπως εξηγεί, οι προηγούμενες γενιές μάθαιναν να συνυπάρχουν με αυτήν, να τη μετατρέπουν σε δημιουργικότητα, σκέψη και φαντασία. Σήμερα, όμως, έχουμε εκπαιδευτεί διαφορετικά. «Όταν βαριόμαστε, έχουμε μάθει να κοιτάμε μια οθόνη», λέει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια συνήθεια που ξεκινά από την παιδική ηλικία και μας ακολουθεί σε όλη μας τη ζωή. Στη συζήτηση αυτή εξηγεί πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες επηρεάζουν τη μνήμη, την προσοχή και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Γιατί πλέον δεν θυμόμαστε απαραίτητα την πληροφορία, αλλά θυμόμαστε πού θα τη βρούμε. Γιατί η προσοχή μας δεν έγινε απλώς πιο αδύναμη· πλέον είναι κατακερματισμένη. Και γιατί οι αλγόριθμοι, συχνά αθόρυβα, διαμορφώνουν τις πεποιθήσεις, τις επιλογές και τελικά την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο. Μιλάμε ακόμη για τους γονείς που μεγαλώνουν παιδιά σε έναν κόσμο που οι ίδιοι, ως παιδιά, δεν γνώρισαν ποτέ. Για τα όρια, τις σχέσεις, τη μοναξιά, αλλά και για τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία όταν χρησιμοποιείται με γνώση και υπευθυνότητα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ο καθηγητής Πέτρος Ρούσσος δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τις δυνατότητές της, αλλά ταυτόχρονα εκφράζει έντονο προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο αρχίζουμε να της αναθέτουμε όλο και περισσότερες αποφάσεις της καθημερινότητάς μας. Όπως λέει, «άλλο πράγμα να έχεις την τεχνητή νοημοσύνη βοηθό σου και άλλο να της παραδώσεις την ευθύνη σου».
June 23, 202641min
Number 5: Θοδωρής Παπαγγελής: «Εδώ και 20 αιώνες συναντάμε τη ρευστότητα του φύλου»
Ο καθηγητής Λατινικής Φιλολογίας και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Θεόδωρος Παπαγγελής, φωτίζει ξανά έναν από τους πιο συναρπαστικούς ποιητές της αρχαιότητας, στη νέα του μετάφραση των «Μεταμορφώσεων» του Οβιδίου (εκδόσεις Gutenberg). Με αφορμή αυτό το σπουδαίο εκδοτικό γεγονός, μιλά για τη θέση της ποίησης σήμερα, τους νέους και τα social media, τη ρευστότητα του φύλου με αναφορές από τον διεμφυλικό Τειρεσία μέχρι τη μεταμόρφωση της Καινής σε Καινέα, τον ρόλο του φιλολόγου στη δημόσια σφαίρα και τη διαχρονική ανάγκη του ανθρώπου να βρίσκει νόημα μέσα από τη λογοτεχνία. Επιπρόσθετα, θέτει κρίσιμα ερωτήματα για τον ρόλο του πανεπιστημίου στην εποχή μας.
May 20, 202547min