Bach van de Dag

Een juweel van een titel, voor de onlangs verschenen roman van Maarten ’t Hart. En achter die titel gaat een erg leuk en lezenswaardig boek schuil. Natuurlijk over orgels, muziek en Bach, want, zoals waarschijnlijk bekend: Maarten ’t Hart is ‘Bach-verliefd’. Er bestaat een opname van Maarten aan het orgel, terwijl hij Bach speelt… alleen op LP, dus met de nodige ruis en tik.

Muziek:

Volgens de voormalige Denker des Vaderland, Rene Gudde, zijn er vier soorten ‘Zin’. De eerste is "de lijfelijke, fysieke kant van zingeving… het lekkere, het lustvolle." Die kant heeft Bach wel degelijk: de pure lol van het musiceren, waarbij al je zintuigen op scherp gaan… lijfelijk en lustvol.

Muziek:

En of. Op 17 oktober 1707 trouwde Johann Sebastian Bach in Dornheim met Maria Barbara. Op een maandag, wel zo handig, want de meeste ‘Bachs’ werkten op zondag… En welke muziek was er bij de trouwerij?

Muziek:
Johann Sebastian Bach: Cantate BWV.196, ‘Der Herr denket an uns’
Uitvoerenden: koor en orkest van de Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven

Hij heeft niet meegemaakt dat zijn dochter trouwde met een familielid van hem; Johann Michael Bach. Johann Michael was een neef van de vader van Johann Sebastian Bach, en zijn dochter, Maria Barbara trouwde met Johann Sebastian. Er is redelijk wat muziek bewaard gebleven van de in 1694 overleden Johann Michael Bach. Hoogste tijd om er eens naar te luisteren.

Muziek:
Johann Michael Bach: Herr, wenn ich Dich nur habe
Uitvoerenden: Vox Luminis o.l.v. Lionel Meunier

Je zult deze groep topmusici bij elkaar hebben. Werkelijk de absolute top verzamelde zich in de Abbey Road Studios in Londen in 1935 om voor het eerst de Brandenburgse Concerten van Bach op te nemen in een kleine bezetting. Nog steeds een zeer luisterenwaardige opname, waarover het nodige te zeggen valt…

Muziek:
Johann Sebastian Bach: Brandenburgs Concert nr.5, BWV1050 - deel I
Uitvoerenden: Adolf Busch Players
Adolf Busch, viool
Marcel Moyse, fluit
Rudolf Serken, piano

Bach & humor? Niet meteen de eerste combinatie waaraan ik denk. Valt er te lachen met Bach? Zelden! Laat ik eerlijk zijn. En het hoeft ook niet, maar soms… Er is een aria in de cantate Jesu, der du meine Seele die bij mij een glimlach tevoorschijn tovert. En het heeft iets te maken met Tirol…

Muziek:
Johann Sebastian Bach: Cantate BWV.78 ‘Jesu, der du meine Seele’ - duet, ‘Wir eilen mit schwachen, doch ernsigen Schritten’
Uitvoerenden: Yukari Nonoshita, sopraan & Daniel Taylor, alt met Bach Collegium Japan o.l.v. Masaaki Suzuki

Het aantal vermaarde musici was erg hoog aan het hof van Dresden; de best betaalde onder hen was de luitist Sylvius Leopold Weiss. Hij was een goede vriend van Johann Sebastian, ze hebben zelfs samen gecomponeerd… en een ‘wedstrijd’ gehouden in improviseren. Ik hou van de luit, en van de muziek van Weiss…

Muziek:
Sylvius Leopold Weiss: Sonate voor luit nr.1
Uitvoerende: Nigel North, luit

Op 10 oktober 1939 begon de pianiste Myra Hess aan een indrukwekkende reeks concerten in de National Gallery London. Iedere werkdag, tot april 1946 gaven zij en haar muzikale vrienden een concert, toegang 1 shilling, zodat het voor iedereen toegankelijk was. Zelfs tijdens de zware bombardementen bleef zij doorgaan met spelen, om de moraal hoog te houden en om het mooie en goede in ere te houden.

Muziek:
Johann Sebastian Bach / Myra Hess: Jesu, joy of man’s desiring, BWV.147
Uitvoerende: Myra Hess, piano (opname: 1928)

Leipzig, 9 oktober 1989. 70.000 mensen op weg naar vrijheid. Tegen de staat, tegen onderdrukking. Vanuit de Nicolaikirche (waar Bach ooit werkte) op weg naar het hoofdkwartier van de Stasi. "Wir sind das Volk!"

Leipzig, 5 oktober 1735. Duizenden mensen op weg naar een uitvoering van het feestelijke Preise dein Glucke, Gesegnetes Sachsen, BWV.215 van Bach. In de openlucht, ter ere van de machthebbers…

Muziek:
Johann Sebastian Bach: Dramma per musica: ‘Preise dein Glück, gesegnetes Sachsen’ BWV.215 - Openingskoor
Uitvoerenden: Amsterdam Baroque Choir & Orchestra o.l.v. Ton Koopman

Pure poëzie in beelden. Beeldrijmen. Spiritualiteit in film. In Eye Amsterdam is tot december 2019 een tentoonstelling te zien rond het werk van de Russische regisseur Andrei Tarkovsky. Door een criticus werd Tarkovsky omschreven als ‘de Bach onder de regisseurs’. In zijn films gebruikt Tarkovsky geregeld muziek van Bach, zoals in Nostalghia, waar Sviatoslav Richter Prelude en Fuga BWV.853 speelt.

Muziek:
Johann Sebastian Bach: Prelude en Fuga, BWV.853 (uit: Wohltemperierte Klavier boek 1)
Uitvoerende: Sviatoslav Richter, piano