Bernard Hammelburg | BNR

Er staat wel wat tegenover. Emancipatie is een leerproces, en iemand moet mij bijpraten over iets waarvan ik niets wist: zwarte milities in Amerika. Wacht even: milities zijn toch enge witte mannen uit staten als Michigan, in battledress en tot de tanden bewapend met messen, granaten en machinegeweren? Van die Rambos, die zichzelf en hun witte broeders en zusters beschermen tegen de gewapende, linkse tirannie die hen bedreigt? En die zich beroepen op het Tweede Amendement van de Grondwet, dat dit alles sanctioneert?

In Lansing, de hoofdstad van Michigan, trok een tijdje geleden een bende bewapende neonazis het staats-Capitool binnen, als protest tegen de in hun ogen extreemlinkse gouverneur Gretchen Whitmer. En om te laten zien dat het mág, volgens de wetten van Michigan bewapend het Capitool binnengaan. En wat gebeurde vlak daarop? Het zwarte parlementslid Sarah Anthony kwam het Capitool binnen, begeleid door drie tot de tanden bewapende mannen, een zwarte militie, dus.

Sinds de moord op George Floyd, groeien zwarte milities als kool. Volgens de Vereniging van Afrikaans-Amerikaanse Wapeneigenaren schrijven zich elke dag tweeduizend nieuwe leden in. Hun argumentatie klinkt bekend in de oren: het is ons recht onder het Tweede Amendement, we moeten ons teweerstellen tegen tirannie, en ter bescherming van onze broeders en zusters, tegen politiegeweld, om ons bezit, onze gezinnen en onze winkels te beschermen.

In Louisville, in Kentucky, werd het afgelopen weekend even heel griezelig. Honderden leden van een zwarte militie eisten gerechtigheid voor de moord op een zwarte vrouw door politieagenten, in maart. Een witte militie organiseerde een tegendemonstratie. Zwaarbewapende ME kwam eraan te pas om die twee milities uit elkaar te houden. Een bizarre situatie, want daar stonden in feite drie zwaarbewapende legers, nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Allemaal het gevolg van het slavernijverleden? Daar had ik toch excuses voor aangeboden....

Over Bernard Hammelburg

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste plaats om de hysterie en de onverdraagzaamheid over de media. Het gemak waarmee, bijvoorbeeld, verondersteld rechtse columnisten in de Telegraaf of als links ervaren opiniemakers in NRC of Volkskrant worden verketterd, vooral op de asociale media, is tenenkrommend. Maar het is nog niets vergeleken bij wat er in Amerika, the Land of the Free, gebeurt.

Bari Weiss, conservatief columniste bij de New York Times, nam ontslag omdat ze zei te zijn weggepest, door collegas die haar via interne berichten voor verrader uitmaakten, maar vooral door Twitter, waar ze voor nazi, racist en moslimhater werd uitgemaakt. Twitter is kennelijk de chef van het journalistieke beleid van de New York Times geworden, schrijft ze. Je kunt het spel alleen meespelen door het 4000ste stuk te schrijven waarin je betoogt dat Donald Trump een extreem gevaar voor de wereld is.

Nog opmerkelijker is het ontslag van Andrew Sullivan, een Britse aartsconservatieve journalist die voor het progressieve New York Magazine scheef. Conservatief, maar anti-Trump dat komt ook voor maar vooral kritisch over wat hij gedram noemt over kwesties als ras en seksuele geaardheid. Beetje Johan Derksen, eigenlijk. Opmerkelijk, omdat het begrip vrijheid van meningsuiting en persvrijheid in Amerika veel liberaler is dan in Nederland. Je mag eigenlijk alles zeggen, behalve als je baas boos wordt, of op Twitter en andere asociale media een kakkerlakkenplaag losbarst.

Racisme en intolerantie zijn van alle tijden. Maar hier in Amerika zijn alle remmen los, en dat leidt tot excessen waarvan bij iedereen met ook maar iets van historisch besef het glazuur van de tanden springt. Op bevel van Donald Trump zijn federale troepen naar Portland, in Oregon, gestuurd om rassendemonstraties de kop in te drukken. Het lokale bestuur had er niet om gevraagd, en is mordicus tegen, want het heeft de situatie in de hand, en zo erg is het allemaal niet.

Maar Trump noemt de demonstranten anarchisten en agitators, het jargon dat hij voortdurend gebruikt. Die federale soldaten sleuren demonstraten zonder aanklacht of uitleg weg in overvalwagens zonder nummerbord, en dumpen ze in huizen van bewaring. Nazi stormtroepers, noemt oppositieleider Nancy Pelosi hen. Haar ontbreekt het niet aan historisch besef.

In zon sfeer is het des te ernstiger dat media, onder de illusie van politieke correctheid, bezwijken onder de druk van laffe hoofdredacteuren, maar nog veel erger: onder de druk van de kakkerlakken op de asociale media. Zo sterft de democratie inderdaad in duisternis.

Over Bernard Hammelburg

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zweden, Frankrijk, Duitsland, Denemarken en Nederland willen een robuust Europees antwoord op de invoering van de nieuwe veiligheidswet , die de schijn van vrijheid in Hong Kong wegneemt. Maar wat dat robuuste antwoord dan precies moet zijn, zeggen ze er niet bij simpelweg omdat ze het niet weten. Sancties tegen China? Vergeet het maar. Amerika zegt ook het er niet bij te laten zitten, maar in de schaakpartij tussen Donald Trump en Xi Jinping, verliest Trump de ene na de andere zet.

Beluister ook | China Podcast | Is er nog een toekomst voor democratisch Hong Kong

De westerse wereld lijdt wel erg aan selectieve verontwaardiging. In de aanloop naar de overdracht, in 1997, wilden Hong Kongers met honderdduizenden tegelijk weg, maar hun Britse staatsburgerschap werd niet erkend. Zij hadden een British National Overseas paspoort, wat gewoon een nepdocument. was. In het Verenigd Koninkrijk waren ze dus niet welkom. Uiteindelijk waren het Canada, Australië en Taiwan die hun grenzen openden. Dat Boris Johnson nu, 23 jaar later, alsnog een miljoen verblijfsvergunningen aanbiedt, is een wel heel navrant voorbeeld van krokodillentranen. Waar waren Johnsons Tory-voorgangers, Maggie Thatcher en John Major, in 1997?

Beluister ook | De Wereld | Verslikt China zich in Hong Kong?

En waar waren Zweden, Frankrijk, Duitsland, Denemarken en Nederland, die nu een robuust Europees antwoord eisen? Waar was de Europese Unie? Wie maakte destijds een echte vuist tegen China? Wie bood de vluchtelingen onderdak? Juist: helemaal niemand.

Dat China die veiligheidswet voor Hong Kong invoert is verwerpelijk en onmenselijk. Maar laten we ophouden net te doen alsof het een totale verrassing is. De duimschroef wordt verder aangedraaid, totdat Hong Kong in 2047 alle eigen rechten verliest. Dat lijkt nog ver weg, maar voor een millennial in Hong Kong is het al heel dichtbij. We staan erbij en kijken ernaar.

Over Bernard Hammelburg

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump waarschuwde in een toespraak ter gelegenheid van de Amerikaanse nationale feestdag voor een belegering door ultralinks fascisme'. Zijn land is in de greep van agitatie, sabotage en radicalisme, betoogde hij. Een linkse samenzwering heeft de Amerikaanse samenleving klaarblijkelijk jarenlang van binnenuit uitgehold. En hij is de krachtige leider is die het land van het complot van linkse terreur bevrijdt.

Of het nou Duda is, of Erdogan, of Xi, of Orban, of Trump, hun methode voldoet aan de belangrijkste criteria van fascisme. Je wijst een bevolkingsgroep aan een oppositiepartij, Oeigoeren, Gülenisten, Democraten, het maakt niet echt uit als daders van al het kwaad, en je isoleert ze systematisch door ze te intimideren, te bedreigen en te bedelven onder scheldkanonnades. Het zijn communisten, of terroristen, of mediamagnaten, of louche speculanten, of separatisten, of agitators, of saboteurs, of fiscale dieven, of doodgewone zakkenvullers ze zijn altijd staatsvijanden, en er is een Sterke Leider nodig om de onschuldige burger uit hun klauwen te bevrijden.

Beluister ook | De week van de middelvinger

Tweede kenmerk: het splijten van het volk in goed en kwaad. In elke toespraak of tweet wrijf je dat begrip kwaad als zout in en wond. De eenheid in je eigen organisatie leunt op de door je communicatiemachine gekweekte verdeeldheid onder het volk, want tegenanders zijn duivels, en tweederangsburgers. Derde kenmerk: je creëert een sfeer waarin de ene buur de andere niet meer kan vertrouwen, of het niet meer waagt hem aan te spreken. Zal hij me verketteren omdat ik de Sterke Leider niet openlijk steun? Zal hij mijn winkel boycotten omdat ik geen poster, adelaar of nationalistisch petje in mijn etalage heb? Zal hij me aangeven als agitator? Als verrader?

Het vierde kenmerk: het uitschakelen van de parlementaire controle en fulmineren tegen de onafhankelijke rechtspraak. De Sterke Leider kan het alleen, per decreet. Want zijn gelijk is absoluut. En of je nou Duda heet, of Erdogan, of Xi, of Orban, of Trump je hebt allerlei eigenschappen, maar twijfel? Nee, dat woord ken je niet.

Over Bernard Hammelburg

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er was, voor het gelukkig snel groeiende leger gewetensvolle ondernemers, een perfecte storm nodig om Twitter, Facebook en Instagram de kaakslag te geven die de asociale media al zo lang te goed hadden. Een pandemie, een in het ravijn stortende economie en felle confrontaties over racisme perfecter kun je die storm niet krijgen.

Het eerste bedrijf dat wakker schoot was Unilever , dat voorlopig een eind maakte aan adverteren op Twitter, Facebook en Instagram. Het gaf gehoor aan een oproep van de Amerikaanse Anti-Defamation League, een Joodse organisatie die zich inzet tegen antisemitisme, homofobie en racisme. Een trits grote bedrijven volgde: telecomgigant Verizon, kledingmerk North Face, Coca-Cola, Honda, Levis en Starbucks. Inmiddels kan je als fatsoenlijk bedrijf eigenlijk niet achterblijven, en dus niet stopt met adverteren op de asociale media.

Beluister ook | Amerika Podcast | Land op slot, campagne van start

Ik eindig deze dag vermoedelijk in eenzaamheid. Collegas, vrienden, familieleden, relaties iedereen kan mij haarfijn uitleggen waarom zij wél van de asociale media gebruikmaken, en hoe verstandig zij ermee omgaan. Handig als je informatie of contactgegevens zoekt, ik kijk alleen, maar zet er zelf nooit iets op, je gebruikt het zelf ook in je programmas. Allemaal waar, maar die eilandjes van wijsheid laat ik ze zo gemakshalve even noemen liggen in het tot de virtuele horizon reikende drijfzand van de meest krankzinnige, racistische, intimiderende en beledigende bagger.

Elke malloot meent zijn geloofwaardigheid of bestaansrecht te ontlenen aan het aantal volgers of likes, wat niets anders betekent dan dat drommen andere malloten achter hem aankopen, mobieltje tegen de neus gedrukt, alsof hun leven ervan af hangt. Met voorop de president van de Verenigde Staten van Amerika, die leugens verspreidt en taal gebruikt waarvoor een kind van tafel of van school zou worden gestuurd, en een volwassene in het cachot zou geraken.

Beluister ook | Bernard Hammelburg | Overweldigend

Dus: mooie eerste stap van die bedrijven. Volgende stap: redactioneel toezicht op de inhoud. En nee, het gaat niet om links, rechts, anarchistisch, populistisch, rebels of religieus, maar om iets veel simpelers. Vroeger hadden we er een woord voor: waarheid.

Bernard Hammelburg

Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Thessa zette in 2011 een uitnodiging op Facebook voor haar sweet sixteen party, waarvoor 16.000 mensen zich opgaven en 1.600 kwamen opdraven, met als gevolg fikse rellen. Merthe uit het Groningse Haren maakte in 2012 dezelfde fout: 30.000 mensen gaven zich op voor wat Project X zou gaat heten, compleet met brandstichting, vernielde autos en verwoeste tuinen.

Bij Trump gebeurde het omgekeerde. Die miljoen aanvragen was natuurlijk verkiezingspropaganda zelfs de beroemdste popster haalt dat niet maar volgens de Washington Post hadden tienduizenden mensen wel degelijk op een oproep voor steun aan Trump geklikt alleen de software interpreteerde dat allemaal als bestelde kaartjes. Dus rekende de campagne niet alleen op 19.000 bezoekers, maar op nog een enorme menigte die buiten zou meeluisteren. Uiteindelijk verscheen een onderweldigende opkomst van 6.200 Trumpisten.

Volgens CNN en de New York Times zat het anders in elkaar. K-Pop, het platform voor fans van Koreaanse popmuziek, en het Chinese Tik-Tok, een onder jongeren razend populair platform voor korte videos, overstroomde de Trump-campagne met 700.000 aanvragen voor kaartjes, met de nadrukkelijke bedoeling om niet te komen opdagen. Een actie van goeddeels nog niet stemgerechtigde jongelui, die Trump een poepie wilden laten ruiken: wat hij met Twitter kan, kunnen zij met Tik-Tok en K-Pop.

Het kan zijn dat TV-presentator en Trump-criticaster Joe Scarborough gelijk had: de mensen tobben over de pandemie, en de campagne had veel te optimistische verwachtingen. Of het was, zoals de pro-Trumpistische nieuwssite Breitbart schreef, allemaal de schuld van de media, die potentiële bezoekers de stuipen op het lijf hadden gejaagd.

Hoe het ook zij: ik voel mij gesterkt in mijn wantrouwen tegen het leger van manipulators, complotdenkers, fantasten, leugenaars, dromers, drammers en naïevelingen, jong en oud, die dagelijks de beerput open zetten die zij sociale media noemen. Doe mij maar gewoon BNR.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Iraakse burgers in 2003 een beeld van Saddam Hoessein omvertrokken, vonden we dat best stoer. De Belgische koning Leopold II liet in zijn privé-kolonie Congo naar schatting tien miljoen burgers onthoofden. Met hun schedels omzoomden de rubberplanters en ivoor-jagers uit die tijd de gazons rondom hun villas. Dus het omhalen van een beeld van Leopold dat snappen we wel.

Het kan ook op gewelddadige wijze, en daarvoor hoeven niet verder dan Amsterdam. Daar werden in 1967 en 1984 bomaanslagen gepleegd op het Van Heutsz-monument op het Olympiaplein. Die aanslagen mislukten, maar het was toch andere koek dan een petitie, of het bekladden of omver trekken. Het monument, in 1935 onthuld door koningin Wilhelmina, was een eerbetoon aan Johannes van Heutsz, die van 1904 tot 1909 gouverneur was in Nederlands-Indië, en als held werd gezien vanwege de verovering van Atjeh, maar bij nader inzien werd ontmaskerd als ordinaire massamoordenaar. Twintig jaar geleden werd het monument omgedoopt in Monument Indië Nederland. En in november 1956 werd de Amsterdamse Stalinlaan omgedoopt in Vrijheidslaan, toen bleek dat de Sovjetheld miljoenen van zijn eigen burgers had uitgemoord.

Kortom: het thema is niet nieuw, en de vraag is waar je de grens legt. De wereld was in rep en roer toen de Rode Khmer in 1981 het tempelcomplex Ankor Wat in elkaar sloegen, omdat het werd gezien als symbool van Boeddhistische onderdrukking. Die Rode Khmer waren zelf massamoordenaars, maar ook die kunnen wraak zoeken wegens misstanden in het verleden. Hetzelfde geldt voor de vernieling van het Syrische Palmyra door IS, dat door fanatiek-orthodoxe moslims niet werd gezien als cultureel erfgoed maar als herinnering aan de heidense Romeinen. Ja, barbaars, maar ook barbaren hebben ideeën over historisch onrecht.

Historische bezinning kan belachelijke vormen aannemen, zoals op Google, dat bij de zoekopdracht leiders uit de Tweede Wereldoorlog de foto van Churchill zwart had gemaakt, maar die van Stalin en Hitler niet. Of het verwijderen van de filmklassieker Gone with the Wind uit het bestand van HBO. Als je op die manier je geweten zuivert, eindig je in een Orwelliaanse dictatuur. En met het verwijderen van een beeld van Jan Pieterszoon Coen, verdwijnt hij niet uit onze koloniale geschiedenis.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dan is het meer dan twee weken geleden dat de Dam vol liep met vijf duizend demonstranten. En dat in Amerika in elke grote stad demonstraties plaatsvonden en rellen uitbraken. Komt er dan een coronapiek of zijn er niet of nauwelijks meer besmettingen? Het is misschien wel het spannendste moment van de hele coronacrisis.

Als er een coronapiek komt, dan gaat de anti-maatregelenbrigade onmiddellijk in quarantaine, in elk geval symbolisch. Femke Halsema heeft de door de Telegraaf geregisseerde politieke storm tot dusver aardig doorstaan, maar een coronapiek als gevolg van de demonstratie op de Dam kost haar vermoedelijk alsnog haar baan. De door Jaap van Dissel en Marion Koopmans aangeleverde kennis aan Mark Rutte en Hugo de Jonge gaat van 50 naar minstens 75 procent. Gastronomische pioniers, die net weer begonnen te wennen aan een hapje eten buiten de deur, annuleren schielijk hun reserveringen.

Maar het omgekeerde is ook waar. Als er géén piek komt, gaat de vlag uit. Femke Halsema verandert nee, muteert, om in stijl te blijven van virus van het kwaad tot de bevrijder van het coronajuk. Sociale afstand? Een noodwet van Grapperhaus? Ga toch weg: de anti-maatregelenbrigade gaat dansend door de straten, de vlag gaat uit, oma knuffelt haar kleinkinderen. In New York, Minneapolis, Boston, Washington, Miami, Atlanta en Dallas vallen zwarte demonstranten witte politieagenten huilend van vreugde in de armen. En die tweede golf dan? Ach, dat zien we dan wel. De gevreesde piek na Hemelvaart bleef in Nederland immers ook uit.

Het is dus de volgende week erop of eronder. De demonstranten en relschoppers verschaffen het antwoord waarnaar we zo reikhalzend uitzien. Hier past dus dankbaarheid, aan die vijf duizend mensen op de Dam en die honderdduizenden in Amerika. Medische experimenten met mensen zijn verboden behalve als ze het zelf doen. Zie hen niet als boosdoeners, maar als proefkonijnen, als pioniers, als vorsers naar de waarheid.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump trok alle registers open. Hij mobiliseerde via een oude wet de krijgsmacht, die normaal niet op Amerikaans grondgebied mag opereren. Hij liet demonstranten voor het Witte Huis met rubber kogels en traangas verjagen, alleen om de straat over te kunnen steken om demonstratief met een Bijbel in de hand voor een kerk te gaan staan. De Bijbel als rekwisiet in een reality show. Hij profileerde zich als de sterke leider die, met Gods woord in de hand, het volk net op tijd wegsleept voor de poorten van de linkse hel.

Beluister ook | Aanhoudende onrust in Amerikaanse steden

Er zal best wat van de beschuldigingen kloppen, maar er zijn evenveel aanwijzingen dat een stevige brigade white supremacisists gretig meedoet aan het vechten, brandstichten en plunderen. Het vernielen van het hoofdkwartier van de vakbeweging, bijvoorbeeld, een klassiek bolwerk van links, op steenworp afstand van het Blanke Huis, was vast niet het werk van linkse radicalen. Team-Trump doet dus aan selectieve verontwaardiging.

Beluister ook | Trump maakt van moord op George Floyd een verkiezingsshow

De waarheid doet er niet toe. De gouverneur van Minnesota en de burgemeester van Minneapolis roepen zonder goede onderbouwing dat 80 procent van de arrestanten van buiten de staat komt. Verslaggevers van twee regionale zenders vroegen de politierapporten op en vonden bij meer dan 80 procent van de arrestanten gewoon lokale adressen. Maar wie is nog geïnteresseerd in de feiten?

Beluister ook | Demonstratie in Amsterdam buiten de perken

Team-Trump verlegt de aandacht heel behendig van de vraag waaróver de demonstraties gaan, naar hóe ze gaan. En zo gaat het verhaal steeds minder over de vermoorde George Floyd en het onuitroeibare blanke politiegeweld, en steeds meer over linkse agitatie, en uiteraard impliciet over de kampioen van die linkse beweging, Joe Biden. Het is een macaber spel, maar gelukkig vond Joe Biden, na maanden van stilte, eindelijk zijn stem, met een oproep tot matiging en een vileine aanval op Trump. Het hangt van hem af of het Blanke Huis weer het Witte Huis wordt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De feiten spreken natuurlijk voor zichzelf. Als je NASA-fotos van Wuhan van voor de lockdown vergelijkt met die van daarna, is China duidelijk door de wasstraat gegaan. En met al die stilstaande motoren, vliegt de CO-uitstoot omlaag, met maar liefst 17 procent. En ja, het is heerlijk rustig op de wegen en de lucht is opmerkelijk blauw.

Beluister ook | Wie verliest: razende Trump of sluwe Xi?

Voor de duidelijkheid: ik ben helemaal voor duurzaamheid. De hele wereld rommelt maar wat aan met het realiseren van de milieudoelstellingen, die nota bene door diezelfde wereld zijn bedacht. Al heb ik een beetje moeite met het evangelie van Gretta met haar beschuldigende vinger. Maar om corona te verstrengelen met de klimaatdoelstellingen is echt onzin. Het is alsof je als middel tegen obesitas je volledige consumptie staakt. Van helemaal niets eten val je geweldig af, dat zal best. Maar je gaat er ook een beetje dood van, en dat kan nooit de bedoeling zijn.

De gelegenheidsdiscussie over files en vliegreizen is een grappig tijdverdrijf, nu we even niet vliegen en thuis werken. We hebben het er al jaren over, en misschien dat er een tijdje wat minder verkeersdrukte is. Maar de luchtvaart jaagt nu al weer op snakkende vakantiegangers en ongeduldige ondernemers, en zodra het sein op groen gaat, als het virus verdwijnt of er komt een vaccin en dat kómt er staat de bolide weer te lonken en de kerosinepomp overuren te draaien. Vooral in Shanghai, Los Angeles, Cairo, Tokyo, Parijs, Londen, New York.

Beluister ook | Amerika Podcast | Obamagate

Als we lessen leren uit de lockdown, wat ik betwijfel, is het over efficiëntie en misschien hygiëne. Maar de strijd om een beter milieu gaat gewoon weer verder waar hij was gebleven: niet ver genoeg, en misschien zelfs nog minder ver, omdat de herstart energie vreet. Maar laten we alsjeblieft stoppen met onzin, zoals de aan academisch onderzoek toegeschreven bewering dat je bij hogere luchtvervuiling sneller aan corona sterft. Stichtelijk leedvermaak dat is het.

See omnystudio.com/listener for privacy information.