ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ការប្រយុទ្ធគ្នានៅតាមព្រំដែនរវាងកងទ័ពកម្ពុជា និងថៃដែលបានកើតឡើងតាំង​ពី ២សប្តាហ៍ហាក់មិនទាន់មានសញ្ញាធូរស្រាលនៅឡើយទេ។ ម្យ៉ាងទៀត គេក៏នៅមិនទាន់ឃើញមានការស្រាវជ្រាវភ្លាមៗណាមួយស្តីពីផលប៉ះពាល់ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដែលបណ្តាលមកពីជម្លោះព្រំដែននៃប្រទេសទាំងពីរនៅឡើយដែរ។ តែអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចនានានៅកម្ពុជាបានមើលឃើញថា ជម្លោះពេលនេះនឹងធ្វើឲ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និង​ថៃ​រងផលប៉ះពាល់ និងប៉ះពាល់កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើជម្លោះនេះនៅបន្តអូសបន្លាយ។ តើសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា និងថៃអាចរងផលប៉ះពាល់កម្រិតណាពីជម្លោះព្រំដែនពេលនេះ?

កិច្ចប្រជុំពិសេសរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ានបានប្រព្រឹត្តិទៅនៅថ្ងៃទី២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥នេះ ក្នុងទីក្រុងគូឡាឡាំពួរ ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ក្រោមហេតុផលស្វែងរកដំណោះស្រាយក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ លទ្ធផលនៃកិច្ចប្រជុំពិសេសនេះ និងបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់អាស៊ាន ភាគីជម្លោះទាំង២ បានព្រៀមព្រៀងឱ្យមានកិច្ចប្រជុំពិសេសនៃគណៈកម្មាធិការព្រំដែនទូទៅកម្ពុជា-ថៃ (GBC) ឡើងវិញនៅថ្ងៃទី២៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ខាងមុខ។ ក៏ប៉ុន្តែកិច្ចប្រជុំពិសេសអាស៊ានលើកនេះមិនអាចសម្រេចឱ្យមានបទឈប់បាញ់បន្ទាន់បានឡើយ។ អ្នកជំនាញទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិយល់ឃើញថា កិច្ចប្រជុំរដ្ឋមន្រ្តីការបរទេសអាស៊ានលើកនេះបានបង្ហាញឱ្យឃើញថា អាស៊ានពិតជាបរាជ័យក្នុងការជួយដោះស្រាយជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ។ មួយវិញទៀត អ្នកជំនាញក៏មើលឃើញថា ថៃនឹងបន្តបើកការបាញ់ប្រហារមកលើភាគីកម្ពុជាមិនដកដៃឡើយ។ ហេតុអ្វីបានជាអាស៊ានបរាជ័យក្នុងការរកដំណោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ?

បើគ្មាន​ការ​ប្រែ​ប្រួល​ទេ ​នៅថ្ងៃ​ទី​២២ ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ​នឹង​មាន​កិច្ចប្រជុំ​ពិសេស​ថ្នាក់​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​អាស៊ាន ​សម្រាប់​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ខ្មែរ-ថៃ​ ដែល​ម៉ាឡេ​ស៊ី​ជា​ម្ចាស់​ផ្ទះ​។​ គម្រោង​នៃ​ការ​រៀប​ចំ​កិច្ច​ប្រជុំ​ពិសេស​នេះជា​ផ្នែក​មួយ នៃ​សំណើរបស់​ភាគី​ថៃ​។ ​ភាគី​ថៃ​បាន​ស្នើ​ពន្យារ​ពេល​កិច្ច​ប្រជុំ​នេះ​ម្តង​ហើយ​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​១៦ ​ខែ​ធ្នូ ​ឆ្នាំ​២០២៥​។​ អ្នក​វិភាគ​ រំពឹង​ថា​ កិច្ច​ប្រជុំ​នេះ​អាច​ធ្វើ​ទៅតាម​ការ​គ្រោង​ទុក ​តែមិន​រំពឹងថា​ថៃ​នឹងបញ្ឈប់​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​ខ្លួន​មក​លើ​កម្ពុជា​៕

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១៨​ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០២៥ ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរទេស​អាមេរិក​ លោក ​ម៉ាកូ ​រ៉ូប៊ីយ៉ូ ​(Maco ​Rubio)​ បាន​ទូរ​ស័ព្ទ​ទៅ​កាន់ ​លោក​ ស៊ីហាស័ក្តិ ​ភួងកេតកែវ ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរ​ទេស​ថៃ​។​ ក្នុង​ជំនួប​តាម​ទូរ​ស័ព្ទ​នោះ ​ប្រមុខ​ការ​ទូត​អាមេរិក​បាន​ប្រាប់​សម​ភាគី​របស់​លោក​ឲ្យ​បន្ថយ​ភាព​តាន​តឹង​ជាមួយ​កម្ពុជា​ ហើយ​វិល​ទៅ​គោរព​បទ​ឈប់​បាញ់​វិញ​។​ តែ​លោក​ Maco​ Rubio​ នៅ​មិន​ទាន់​បាន​ជួប​ជា​មួយ​ប្រមុខ​ការ​ទូត​កម្ពុជា​លោក ​ប្រាក់​ សុខុន ​នៅ​ឡើយ​ទេ​។​ គួរ​រម្លឹក​ថា​ កាល​ពី​សង្គ្រាម​លើក​ទី​១​ ប្រធានា​ធិបតី​អាមេរិក​ លោក ដូណាល់ ​ត្រាំ ​បាន​ទូរស័ព្ទ​ទៅ​កាន់​មេដឹក​នាំ​ថៃ ​និង​កម្ពុជា ​ដើម្បី​ឲ្យ​ភាគី​ទាំង​ពីរ​បញ្ឈប់​ការ​ប្រយុទ្ធ​គ្នា ​និង​ឈាន​ដល់​មាន​សេច​ក្តី​ថ្លែងការណ៍​រួម​ គូឡាឡាំពួរ​។​ ហេតុ​អ្វី​ពេល​សង្គ្រាម​លើក​ទី​២​ អាមេរិក​ប្រាប់​តែ​ភាគី​ថៃ​ឲ្យ​គោរព​បទ​ឈប់​បាញ់​?

ក្នុងជម្លោះខ្មែរ-ថៃ ​រយៈពេល​ ១​៣ថ្ងៃមកនេះ រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជាបានបញ្ជាក់ពីការបន្ត​ឈ្លានពានពីសំណាក់​យោធាថៃ​​​លើដែនអធិបតេយ្យកម្ពុជា​​។ ​តាមក្រសួងការពារជាតិ ​គិតត្រឹមថ្ងៃទី​១៩ធ្នូនេះ​​ ថៃបានប្រើប្រាស់​អាវុធ​ធន់ធ្ងន់កម្រិតបំផ្លាញខ្ពស់​ ​និងប្រើ​​​គ្រប់មធ្យោបាយដើម្បីវាតទីចូលខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់កម្ពុជា​។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ប្រទេសមហាអំណាច ដូចជាសហរដ្ឋ​អាមេរិក ចិន សហភាពអឺរ៉ុប និងសហគមន៍បានទទូចឲ្យភាគីជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ ត្រលប់ទៅ​អនុវត្តបទឈប់បាញ់ឡើងវិញ។ ក្រុមអ្នកតាមដានកិច្ចការអន្តរជាតិ កត់សម្គាល់ថា សម្ពាធរបស់មហាអំណាច ជាពិសេសការលូកដៃចូលអន្តរាគមន៍របស់ចិនពេលថ្មីៗនេះ គឺជាយន្តការដ៏សំខាន់ ដែលអាចឈានទៅរកការបញ្ចប់ជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។

នៅថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ប្រេសិតពិសេសទទួលបន្ទុកកិច្ចការអាស៊ីនៃក្រសួងការបរទេសចិន លោក Deng Xijun ត្រូវ​មកធ្វើទសុ្សនកិច្ច​នៅប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសថៃ។ គោលដៅ គឺដើម្បីអន្តរាគមន៍នៅក្នុងជម្លោះព្រំដែនរវាងកម្ពុជា-ថៃ ពិសេសជំរុញឱ្យភាគីទាំងពីរត្រឡប់ទៅគោរពបទឈប់បាញ់ និងដោះស្រាយជម្លោះដោយប្រើយន្តការ ការទូត។ អ្នកវិភាគមើលឃើញ ២ចំណុច ដែលធ្វើឲ្យមហាអំណាច​ចិន​ចូលខ្លួន​អន្តរាគមន៍។ ទី១ ចិនចង់បង្ហាញថា ខ្លួននៅតែដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការរក្សាស្ថិរភាពក្នុង​តំបន់ និងពិភពលោក ហើយទី២ ចិនចាំអ៊ុតមើលលទ្ធផលនៃអន្តរាគមន៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិកជាមុនសិនដែរ។ 

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសថៃបានថ្លែងទៅកាន់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយរបស់ខ្លួនដោយបង្ហាញលក្ខខណ្ឌចំនួន ៣ចំណុចសម្រាប់បទឈប់បាញ់ក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ លក្ខខណ្ឌទី១ កម្ពុជាត្រូវប្រកាសបទឈប់បាញ់មុន ទី២ បទឈប់បាញ់ត្រូវធ្វើឡើងដោយអនុវត្តជាក់ស្ដែង និងទី៣ កម្ពុជាត្រូវធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយ៉ាងពិតប្រាកដ និងដោយស្មោះត្រង់លើការបោសសម្អាតគ្រាប់មីន។ អ្នកវិភាគនានានៅកម្ពុជាយល់ឃើញថា លក្ខខណ្ឌទាំង ៣ របស់ថៃគឺជាចំណុចងាយៗ និងថា កម្ពុជាធ្លាប់បានគោរពយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនលើចំណុចទាំងនោះរួចហើយនាពេលកន្លងមក។ តើកម្ពុជាគួរគិតយ៉ាងណាចំពោះលក្ខខណ្ឌទាំង ៣ចំណុចរបស់ថៃពេលនេះ?

ថៃបានបញ្ជាឱ្យមានការបិទច្រកឈូងសមុទ្រថៃ ដើម្បីបញ្ឈប់ការដឹកជញ្ជូនប្រេងឥន្ធនៈ និងសម្ភារៈយោធាមកប្រទេសកម្ពុជា និងកំណត់ដែនទឹកជុំវិញកំពង់ផែកម្ពុជាជាតំបន់ដែលមានហានិភ័យខ្ពស់។ នេះបើតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយថៃចុះផ្សាយថ្ងៃទី១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិខ្លះ​យល់ថា កម្ពុជានឹងរងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចធ្ងន់ធ្ងរ ប្រសិនបើថៃបិទច្រកសមុទ្រនោះមែន។ តែពួកគេថា កម្ពុជាក៏មានសិទ្ធិប្តឹងទៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ដោយប្រើច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS ឆ្នាំ១៩៨២ អំពីការ​​រំលោភបំពានដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។ ទោះបែបនេះ​ក្តី អ្នកជំនាញក៏មើលឃើញពីភាពផុយស្រួយ ដោយសារតែកម្ពុជាពុំទាន់បានផ្តល់សច្ចាប័នលើច្បាប់សមុទ្រ UNCLOS នៅឡើយ។ តើកម្ពុជាពិតជារងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ច ឬយ៉ាងណា ក្រោយបិទច្រកឆ្លងកាត់នៅ​​ឈូងសមុទ្រថៃ?

ចាប់​តាំង​ពី​ថៃ​បើក​ការ​វាយ​ប្រហារ​កម្ពុជា​ជា​លើក​ទី​២ ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៧​ ខែ​ធ្នូ​នេះ ​គេ​មិន​ទាន់​ឃើញ​មាន​ប្រទេស​ណា​ចេញ​មុខ​ថ្កោល​ទោស​ថៃ​នៅ​ឡើយ​។​ ដោយ​ឡែក​ អាមេរិក និង​ម៉ាឡេស៊ី បាន​បន្ត​ចេញ​មុខ​ប្រាប់​ថៃ​និង​កម្ពុជា ឲ្យ​អនុវត្ត​បទ​ឈប់​បាញ់​ តែ​ថៃ​មិន​ព្រម​ស្តាប់​។​ ចំណែក ​ចិន​ជា​មិត្ត​ដែក​ថែប​របស់​កម្ពុជា​បាន​ប្រាប់​កម្ពុជា​ឲ្យ​បន្ត​អត់​ធ្មត់​។​ នៅ​ចំពោះ​មុខ​ស្ថានការណ៍​នេះ​ តើ​កម្ពុជា​គួរ​តែពឹង​យោធា​បរទេស​ណាឲ្យ​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ដើម្បី​បង្ខំ​ថៃ​ឲ្យ​បញ្ឈប់​សង្គ្រាម​បាន​ឬទេ?

នៅយប់ថ្ងៃទី១២ធ្នូនេះ មេដឹកនាំទីក្រុងភ្នំពេញ និងបាងកក ជួបនិយាយទូរស័ព្ទជាមួយប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីដំណោះស្រាយបញ្ចប់សង្គ្រាម។ លោកត្រាំបានសរសេរសារខ្លីនៅលើបណ្តាញសង្គមTruth Social ថា មេដឹកនាំនៃប្រទេសទាំងពីរយល់ព្រមបញ្ឈប់ការវាយប្រហារគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយនឹងត្រឡប់ទៅអនុវត្តសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមស្តីពីសន្តិភាពកម្ពុជា-ថៃ។​ ក៏ប៉ុន្តែនៅព្រឹកព្រលឹមស្រាងៗថ្ងៃទី១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៥ ទាហានថៃបានបើកប្រតិបត្តិទម្លាក់គ្រាប់បែកតាមផ្លូវអាកាសមកលើដែនអធិបតេយ្យភាពកម្ពុជាជាបន្តបន្ទាប់ ខណៈនាយករដ្ឋមន្ត្រីចាំផ្ទះរបស់ថៃថា ថៃនឹងបន្តសកម្មភាពយោធា រហូតដល់ខ្លួនមានអារម្មណ៍ថា ថៃគ្មានការគំរាមកំហែងពីភាគីកម្ពុជា។ អ្នកជំនាញកិច្ចការអន្តរជាតិមើលឃើញថា សម្តីរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីហួសសុពលភាពថៃ ពុំអាចយកជាការបានឡើយ។ ក៏ប៉ុន្តែ ការអះអាងបែបនេះ សបញ្ជាក់ថា ថៃមិនញញើតនឹងអាមេរិក ហើយមិនខ្វល់ពីច្បាប់អន្តរជាតិ។