ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

នៅក្នុងជំនួបផ្លូវការរវាងថ្នាក់ដឹកនាំកម្ពុជា និងរដ្ឋមន្ដ្រីការពារជាតិអាមេរិកលោកឡយ អូស្ទីននៅថ្ងៃទី៤ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤ លោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាបានស្នើឱ្យអាមេរិក និងប្រទេសមហាអំណាចកុំដាក់ប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងជម្លោះភូមិសាស្ដ្រនយោបាយ និងកុំយកប្រទេសកម្ពុជាធ្វើជាទីកន្លែងប្រយុទ្ធ។ លោក ហ៊ុន សែនបានប្រាប់លោកឡយ អូស្ទីនថា កម្ពុជាបានអនុវត្តគោលនយោបាយឯករាជ្យដោយផ្អែកលើច្បាប់ មិនជ្រើសរើសយកខាងណាមួយ និងយកប្រទេសទាំងអស់ជាមិត្ត។ តើអាចទៅរួចទេដែលកម្ពុជាចង់ឱ្យប្រទេសមហាអំណាចដកកម្ពុជាចេញពីជម្លោះភូមិសាស្ដ្រនយោបាយ?

ដូច​ការ​គ្រោង​ទុក ​ប្រមុខ​ការ​ពារ​ជាតិ​អាមេរិក​លោក​ឡយ អូស្ទីន​បាន​បំពេញ​ទស្សន​កិច្ច​ផ្លូវ​ការ​នៅ​កម្ពុជា​រយៈ​ពេល​មួយ​ថ្ងៃ​នា​ថ្ងៃ​ទី​៤ ​ខែ​មិថុនា​នេះ​។ ​ទស្សន​កិច្ច​លើក​ទី​១ ​របស់​ លោក​ឡយ​ អូស្ទីន ​និង​ជា​ប្រវត្តិ​សាស្ត្រ​របស់​ប្រមុខ​ការ​ពារ​ជាតិ​អាមេរិក​នៅ​កម្ពុជា​នេះ​ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​ការ​ពារ​ជាតិ​កម្ពុជា​ចាត់​ទុក​ជា​ការ​រួម​ចំណែក​លើក​កម្ពស់​ទំនាក់​ទំនង​ និង​កិច្ច​សហ​ប្រតិ​បត្តិការ​លើ​វិស័យ​ការ​ពារ​ជាតិ​រវាង​កម្ពុជា​ និង​អាមេរិក ​រួម​ទាំង​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ប្រទេស​ទាំង​ពីរ​ដែល​មាន​រយៈ​ពេល​៧០​ឆ្នាំ​កន្លង​ទៅ​ឱ្យកាន់​តែ​ល្អ​ប្រ​សើរ​។​ តែអ្នក​តាម​ដាន​នយោបាយ​ខ្លះ​មិន​បាន​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​វិវត្តន៍​ជាវិជ្ជមាន​ប៉ុន្មាន​ឡើយ​ បើ​កម្ពុជា​នៅ​តែ​មាន​ទំនោរ​ខ្លាំង​រក​ចិន ​ហើយ​បើ​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ និង​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​មិន​ត្រូវ​បាន​ស្តារ​ឡើង​វិញ​នោះ​ទេ​៕

ថ្ងៃ​ទី​០៤ ​មិថុនា ​ឆ្នាំ​២០២៤ ​ជាខួប​លើកទី​៧៥​នៃការ​ដែល​បារាំង​បាន​ប្រគល់​ទឹកដី​កម្ពុជា​ក្រោម​ទៅឲ្យ​ប្រទេស​វៀតណាម​ក្នុង​ថ្ងៃទី​៤​ មិថុនា​ ឆ្នាំ​១៩៤៩​។ ​ក្នុងឆ្នាំ​ ២០២៤ នេះ​ក៏ដូចជា​ប៉ុន្មានឆ្នាំ​ចុងក្រោយ ​សន្ទុះ​នៃការ​ទាមទារ​សិទ្ធិ​សេរីភាព​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរ​ក្រោម​នៅទូទាំង​ពិភពលោក​ក៏ដូចជា​នៅក្នុង​ដែនដី​កម្ពុជាក្រោម​ត្រូវបាន​គេកត់​សម្គាល់​ឃើញថា ​មានការ​កើនឡើង​កាន់តែ​ខ្លាំង​។ ​អ្នកវិភាគ ​និង​អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែកភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​បានមើលឃើញ​ថា ​កំណើន​នៃ​ការ​ទាមទារ​សិទ្ធិ​របស់​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​ជា​បញ្ហារសើប ​និង​លាយឡំ​ដោយ​ក្តី​សង្ឃឹមថា ​អាជ្ញាធរ​វៀតណាម​នឹងអាច​កែប្រែ​ឥរិយាបទ​របស់ខ្លួន​ក្នុងការ​គ្រប់គ្រង​ពលរដ្ឋ​ខ្មែរក្រោម​។

 នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៤នេះ អង្គការសង្គមស៊ីវិលចំនួន១១បានប្រារព្ធទិវាបរិស្ថាន ពិភពលោក ជាមួយការរៀបចំវេទិកា ក្រោមប្រធានបទ “សុខុមាលភាពភពផែនដី ជាការទទួលខុសត្រូវរបស់យើងទាំងអស់គ្នា”។ មានគណបក្សនយោបាយចំនួន៣ ដែលនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល បានចូលរួមក្នុងវេទិកា គឺគណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សកម្លាំងជាតិ និងគណបក្សហ្វ៊ុនស៊ិនប៉ិច។ ប៉ុន្តែ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលជាគណបក្សកាន់អំណាច មិនបានបញ្ជូនអ្នកតំណាងមកចូលរួមនោះទេ ដោយអះអាងថា ជាប់រវល់បំពេញកិច្ចការងារនៅតាមខេត្ត។ នេះបើតាមលោក សាន់ ម៉ាឡា ប្រធានកម្មវិធីបណ្តាញ និងតស៊ូមតិនៃអង្គការភាពជាដៃគូដើម្បីបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍ។ គណបក្សនយោបាយដែលបានចូលរួម សុទ្ធតែអះអាងពីការប្តេជ្ញាចិត្តការពារបរិស្ថានដូចដែលមានចែងនៅក្នុងកម្មវិធីគោលនយោបាយរបស់ខ្លួន។

ការ​ចុះ​រឹប​អូស​ទូរ​ស័ព្ទ​នៅ​ផ្សារ​មេ​មត់​ ខេត្ត​ត្បូង​ឃ្មុំ ​ពី​សំណាក់​មន្ត្រី​គយ​ចល័ត​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​៣១​ខែ​ឧសភា ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យមាន​ប្រតិកម្ម​រិះគន់​ជា​ច្រើន​នៅ​តាម​បណ្តាញ​សង្គម​។​ អ្នក​ខ្លះ​បាន​ចោទ​សួរ​ថា ​ហេតុ​អ្វី​បាន​មក​បង្ក្រាប​នៅពេល​ដាក់​លក់​នៅ​លើ​ទីផ្សារ​យ៉ាង​ដូច្នេះ​? ​ហេតុ​ដូច​ម្តេច​មិន​បង្ក្រាប​ពេល​ទំនិញ​នាំ​ចូល​មក​ដល់​ព្រំដែន​ ខណៈ​មាន​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​បាន​ទាញ​ភ្ជាប់​ករណី​នេះ​ទៅ​នឹង​រឿង​នយោបាយ​ថា​ រដ្ឋ​កំពុង​តែ​ជំរិត​យក​ពន្ធមក​បង្គ្រប់​ការ​ចំណាយ​។​ តើ​អគ្គនាយក​ដ្ឋាន​គយ​បក​ស្រាយ​យ៉ាង​ណា ​ហើយ​ថា​តើ​មន្ត្រី​ជំនាញ​យល់​ឃើញយ៉ាង​ដូច​ម្តេច​ពី​រឿង​នេះ​?​

តើត្រូវប្រើរថយន្តប្រភេទណាដើម្បីដឹកជញ្ជូនកម្មកររោងចក្រដោយសុវត្ថិភាព?។ នេះជាសំណួរដែលបានចោទសួរតាំងពីជាង ១០ឆ្នាំ និងនៅមិនទាន់មានចម្លើយ។ ជាថ្មីម្តងទៀតក្នុងថ្ងៃទី២៩ ឧសភា ក្រសួងការងារកម្ពុជាបានអះអាងពីការជំរុញឲ្យប្រើប្រភេទរថយន្តដឹកអ្នកដំណើរដើម្បីដឹកកម្មកររោងចក្រជំនួសឲ្យប្រភេទរថយន្តដឹកទំនិញ។ យន្តការមួយនេះត្រូវបានក្រសួងការងារសន្យាដោះស្រាយឲ្យចប់នៅត្រឹមឆ្នាំ ២០២៧។ សហជីព និងអ្នកជំនាញក្នុងវិស័យចរាចរណ៍យល់ថា យន្តការមួយនេះអាចនឹងសម្រេចបាន ប្រសិនបើមានការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ពីរដ្ឋាភិបាល។

នៅក្នុង​ពិធី​សម្ពោធសមិទ្ធផល​នានា​នៅក្នុង​មជ្ឈមណ្ឌល​ព្រះពុទ្ធសាសនា​ក្នុង​ខេត្តកំពង់ស្ពឺ​នាថ្ងៃទី​៣០​ ខែឧសភានេះ​ ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​លោក ​ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន​ប្រកាសពីការ​បើកការដ្ឋាន​សាងសង់​ព្រែកជីក​ហ្វូណនតេជោ​នៅខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២៤​ខាងមុខ​។ តាម​លោក ​ហ៊ុន ម៉ាណែត ​ទុនវិនិយោគ​ភាគច្រើន​នៅក្នុង​គម្រោងព្រែកជីក​នេះ​ជាទុន​វិនិយោគខ្មែរ​។ ចំណែក​ការហៅ​ក្រុមហ៊ុន​ចិន​ឲ្យចូលរួម​ដាក់ទុន​វិនិយោគ​ត្រូវបាន​លោក ​ហ៊ុន ម៉ាណែត ​បញ្ជាក់ថា ​គឺមកពី​ក្រុមហ៊ុនចិន​មាន​បច្ចេកទេស​។​ អ្នកតាមដាន​នយោបាយ ​និង​សង្គម​នានា​យល់ថា ​វិនិយោគិន​ខ្មែរ​រួមគ្នា​អាចមាន​លទ្ធភាព​ធ្វើបាន ​ប្រសិនបើ​បរទេស​មិនចូលរួម​។

លោកស៊ុន ចាន់ថុល អនុប្រធានទី១ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍ជាតិកម្ពុជាទើបបានបញ្ជាក់ប្រាប់កាសែតជប៉ុន Nikkie Asia ថា កម្ពុជាចង់ឱ្យមានការដាក់ទុនវិនិយោគចម្រុះពីប្រទេសផ្សេង ក្រៅពីចិន។ ប្រទេសផ្សេងត្រូវបានលោកស៊ុន ចាន់ថុលលើកឈ្មោះប្រទេសជប៉ុនដោយលោកចង់ឃើញក្រុមហ៊ុនវិនិយោគជប៉ុនកាន់តែច្រើនមកបណ្តាក់ទុនវិនិយោគនៅកម្ពុជាដើម្បីទប់ស្កាត់ការពឹងតែលើការវិនិយោគពីប្រទេសចិន។ អ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ចខ្លះយល់ថា ការវិនិយោគច្រើនពីជប៉ុនជារឿងល្អសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ហើយអ្នកខ្លះទៀតយល់ថា ការពឹងតែលើការបណ្តាក់ទុនពីប្រទេសចិនមិនល្អសម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះវានឹងអាចធ្វើឱ្យកម្ពុជាងាយរងហានិភ័យ។

គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ចំនួន​២ ​គឺ​គណ​បក្ស​ឆន្ទៈ​ខ្មែរ ​និង​គណ​បក្ស​កម្លាំង​ជាតិ​ចាប់​ផ្តើម​មាន​អាសនៈ​របស់​ខ្លួន​ឡើង​វិញ​នៅ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​រាជ​ធានី​ ខេត្ត ក្រុង ស្រុក ខណ្ឌ ​តាម​រយៈ​លទ្ធផល​បឋម​នៃការ​បោះ​ឆ្នោត​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ​ខែ​ឧសភា​ឆ្នាំ​២០២៤​។​ គួរ​រម្លឹក​ថា ​នៅក្រោយ​ការ​រំលាយ​គណ​បក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ក្នុង​ឆ្នាំ ​២០១៧ ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ត្រូវ​បាន​ដក​ហូត​អាសនៈ​នៅ​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ ​និង​នៅរដ្ឋ​សភា​។​ ជាមួយ​នឹង​អាសនៈ​ដែល​ទទួល​បាន​ពេល​នេះ​ តើ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ទាំង​ពីរ​មាន​លទ្ធភាព​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រែប្រួល​ប្រជា​ធិបតេយ្យ​អ្វី​ខ្លះ​នៅ​ថ្នាក់​ក្រោម​ជាតិ​?

សមយុទ្ធ​«នាគមាស»​លើកទី​៦​រួមគ្នា ​រវាង​កងទ័ព​កម្ពុជា-​ចិន ​បាន​បិទបញ្ចប់​ហើយ​នៅថ្ងៃ​ទី​២៧ ​ខែ​ឧសភា ឆ្នាំ​២០២៤នេះ ​បន្ទាប់ពី​បើកធ្វើ​អស់រយៈពេល​២​សប្តាហ៍​។ ​សមយុទ្ធ​យោធា​រវាងប្រទេស​ទាំងពីរ​បានធ្វើឡើង​នៅក្នុង​កាលៈទេសៈ​មួយ ដែល​មាន​ភាពចម្រូងចម្រាស​ខាង​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​រវាង​មហាអំណាច​ចិន ​និង​សហរដ្ឋអាមេរិក ​ជាពិសេស​លើភាព​មន្ទិល​សង្ស័យ​ជុំវិញ​មូលដ្ឋាន​កងទ័ព​ចិន​នៅ​កំពង់ផែរាម​។ អ្នក​តាមដាន​នយោបាយ ​និង​ភូមិសាស្ត្រ​នានា​បាន​មើលឃើញផ្សេង​ៗគ្នា ​ជុំវិញ​សំណួរ​ថាតើ​សមយុទ្ធ​យោធា​រួមគ្នា​កម្ពុជា-​ចិន ​នឹង​ធ្វើឲ្យ​ភូមិសាស្ត្រ​នយោបាយ​កាន់តែ​ឡើងកំដៅ ​ឬ​យ៉ាងណា​?