Crazy Nauka

Najlepiej, żeby mało kto o tym wiedział. Bo jeśli ktoś wie, to znaczy, że coś tu źle działa. Tak w skrócie można podsumować pomysł na smart city, czyli miasto, które dyskretnie pomaga swoim mieszkańcom.

I nie jest to wizja przyszłości. Właściwie pomysł jest całkiem nowy, w realnych ramach powstał już w tym stuleciu. I wbrew wcześniejszym wizjom science fiction (skądinąd często proroczym) nie chodzi tu o latające samochody i zrobotyzowane sklepy.

Bo najciekawsze rzeczy dzieją się tam, gdzie ich nie widać. I tak, że zamiast się nimi ekscytować po prostu przyjmujemy wprowadzone przez nie udoskonalenia jako oczywiste. I tak ma być.

Tym razem zaglądamy za kulisy smart city wraz z Sylwią Witek z firmy Veolia Energia Warszawa. Firma Veolia Energia Warszawa jest sponsorem tego odcinka.

Źródła
https://data.worldbank.org/indicator/SP.URB.TOTL.IN.ZS
https://www.statista.com/statistics/270860/urbanization-by-continent/
https://ourworldindata.org/urbanization
https://en.wikipedia.org/wiki/Urbanization_by_sovereign_state
https://knowledge4policy.ec.europa.eu/foresight/topic/continuing-urbanisation/urbanisation-europe_en

Jaką chorobę przeniósł na zwierzęta i ludzi renifer, który padł przed 70 laty?
Gdzie w Polsce istnieje wieczna zmarzlina?
Dlaczego koncern paliwowy sztucznie zamraża ziemię pod ropociągiem na Alasce
Z jakiego powodu dawne lotnisko na Syberii wygląda jak wielka folia bąbelkowa?

—
W tym odcinku Podcastu Crazy Nauki opowiemy Wam o zmarzlinie, która nie jest już nazywana “wieczną”, ale “wieloletnią”: co się z nią dzieje w wyniku ocieplania się klimatu? I co się dzieje z wsiami, drogami czy rurociągami, które na niej wybudowano? I wreszcie: co się stanie z klimatem, kiedy ten proces, o którym Wam tu opowiemy, nabierze tempa?

Jeżeli cenisz to co robimy, jeśli podoba Ci się nasz podcast, to będzie nam bardzo miło, jeśli zechcesz pomóc nam jego w tworzeniu dzięki Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz dorzucić nam coś jednorazowo, to również będzie nam bardzo miło. Może postawisz nam kawę? Dzięki! :)
https://buycoffee.to/crazynauka


A tu znajdziecie nasze koszulki (i nie tylko) 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

—
👉 Linki do źródeł
Arktyka się ociepla:
https://www.upi.com/Science_News/2018/12/12/NOAA-Arctic-warming-at-twice-the-rate-of-the-rest-of-the-planet/5141544580754/

Wieloletnia zmarzlina pod Suwalszczyzną:
https://www.pgi.gov.pl/oferta-inst/ochrona-srodowiska/8-ikar/2723-odkryto-wiecznp-zmarzlin-polsce.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Anorthosite
https://naukowy.blog.polityka.pl/2016/04/10/wykopywanie-polskiej-zmarzliny/

Syberia i Alaska topnieją:
https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-05-10/melting-permafrost-and-the-housing-crisis-in-the-arctic
https://www.uusc.org/people-need-to-know-what-is-happening-to-us-here-two-alaska-villages-face-a-climate-emergency/
https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2020EF001858
https://news.un.org/en/story/2022/01/1110722
https://www.nbcnews.com/news/world/norilsk-russian-arctic-became-one-polluted-places-earth-rcna6481
https://www.theguardian.com/cities/2016/oct/14/thawing-permafrost-destroying-arctic-cities-norilsk-russia
https://siberiantimes.com/other/others/news/building-breaks-in-middle-and-collapses-10-metres-as-thawing-permafrost-no-longer-supports-stilts/

Pomysły na ratowanie ropociągów:
https://www.conocophillips.com/sustainability/sustainability-news/story/using-thermosyphons-on-alaska-s-north-slope/
https://insideclimatenews.org/news/11072021/thawing-permafrost-trans-alaska-pipeline/
https://www.researchgate.net/figure/Thermosiphons-installed-on-the-Trans-Alaska-Pipeline-between-Fort-Greeley-and-Black_fig2_258693561

Kratery na Syberii:
https://www.bbc.com/future/article/20201130-climate-change-the-mystery-of-siberias-explosive-crater
https://www.severe-weather.eu/global-weather/siberia-massive-craters-frozen-ground-permafrost-methane-gas-explosion-rrc/
https://www.severe-weather.eu/global-weather/siberia-massive-craters-frozen-ground-permafrost-methane-gas-explosion-rrc/

Epidemia wąglika:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8463397/

Inne mikrobiologiczne zagrożenia spod lodowców:
https://www.nasa.gov/feature/jpl/thawing-permafrost-could-leach-microbes-chemicals-into-environment
https://edu-arctic.pl/artykuly/co-sie-czai-w-wieloletniej-zmarzlinie
https://www.crazynauka.pl/czy-cos-na-nas-czyha-w-topniejacych-lodowcach/
http://www.pnas.org/content/111/11/4274.short

Emisje gazów cieplarnianych z wieloletniej zmarzliny:
https://www.nature.com/articles/s43017-021-00230-3
https://www.nasa.gov/feature/jpl/thawing-permafrost-could-leach-microbes-chemicals-into-environment
https://informacje.pan.pl/images/2021/Raport_IPCC_2021_11_04_T%C5%81UMACZENIE_FINAL.pdf

👉 Tu również znajdziecie nasze podcasty

⬇️Nasz kanał na YouTubie (są też podcasty):
https://www.youtube.com/c/crazynaukapl

Spotify:
https://open.spotify.com/show/7h2hH3TJkZzHYbDLdxeJ8s?si=107ffabd5c1943c2&nd=1

Podcasty Google:
https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly93d3cuY3JhenluYXVrYS5wbC9yc3MvcG9kY2FzdA

Apple Podcasts:
https://podcasts.apple.com/pl/podcast/crazy-nauka/id1619157346

PlayerFM:
https://pl.player.fm/series/crazy-nauka

Właściwie nie było szans na to, żeby złapać Golden State Killera. Był zbyt dobry w tym, co robił. A robił rzeczy absolutnie straszne. Ale nie mógł przewidzieć tego, że jak rozwinie się nauka. I to właśnie rozwój nauki i oraz sprytne wykorzystanie jej osiągnięć pozwoliło na odnalezienie i skazanie przestępcy, który lubował się w budzeniu grozy u swoich ofiar.

Posłuchajcie o genealogii genetycznej, markerach DNA, wytrwałości śledczych i dowodach, które nabrały znaczenia po 37 latach

Jeżeli cenisz to co robimy, jeśli podoba Ci się nasz podcast, to będzie nam bardzo miło, jeśli zechcesz pomóc nam jego w tworzeniu dzięki Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz dorzucić nam coś jednorazowo, to również będzie nam bardzo miło. Może postawisz nam kawę? Dzięki! :)
https://buycoffee.to/crazynauka


źródła

Podcast “Man In The Window: The Golden State Killer” 
https://open.spotify.com/show/5IKmGf0PQ5By58ulfXLz1E?si=5bf9b327c2c94177


https://en.wikipedia.org/wiki/Joseph_James_DeAngelo


https://www.latimes.com/california/story/2020-12-08/man-in-the-window


http://www.goldenstatekiller.com

https://en.wikipedia.org/wiki/Paul_Holes

https://www.sacmag.com/magazine/unsolved-mystery/

https://www.nytimes.com/2018/08/29/science/barbara-rae-venter-gsk.html


https://www.theatlantic.com/sponsored/hbo-gone-dark/Chasing-a-Ghost/3415/


https://en.wikipedia.org/wiki/GEDmatch


https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2016/06/16/after-40-desperate-years-fbi-offers-50000-reward-for-information-about-one-of-californias-most-prolific-criminals/


https://www.wired.com/story/detectives-cracked-the-golden-state-killer-case-using-genetics/


https://www.wired.com/2015/10/familial-dna-evidence-turns-innocent-people-into-crime-suspects/

Czasem dobrze jest się spóźnić. Zwłaszcza wtedy, gdy w ten sposób możemy ominąć kilka zupełnie niepotrzebnych etapów.
Tak było z kartami płatniczymi w Polsce (jesteśmy w światowej czołówce!) i tak jest z komputerami w szkołach. W tej chwili na świecie edukacja coraz częściej przechodzi na systemy oparte na chmurze.
To wygodniejsze, bezpieczniejsze, tańsze i bardziej uniwersalne. Więc niechże polska szkoła kieruje się ku chmurze!
Ten odcinek sponsorowany jest przez firmy Acer i Google, a naszą gościnią jest Beata Galas, Head of Education w firmie Google.

👉 Tu również znajdziecie nasze podcasty ⬇️
Nasz kanał na YouTubie (są też podcasty):
https://www.youtube.com/c/crazynaukapl

Spotify:
https://open.spotify.com/show/7h2hH3TJkZzHYbDLdxeJ8s?si=107ffabd5c1943c2&nd=1

Podcasty Google:
https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly93d3cuY3JhenluYXVrYS5wbC9yc3MvcG9kY2FzdA

Apple Podcasts:
https://podcasts.apple.com/pl/podcast/crazy-nauka/id1619157346

PlayerFM:
https://pl.player.fm/series/crazy-nauka

Nie tylko badaczka i podwójna noblistka, ale też techniczka medyczna, kierowczyni ambulansu na froncie pierwszej wojny światowej, filantropka, patriotka, ikona feminizmu, przyjaciółka Einsteina, turystka górska, skandalistka, wielbicielka psów, rowerzystka. A do tego niezwykle skromna, stroniąca od sławy osoba.

W tym odcinku Podcastu Crazy Nauki opowiemy Wam o mało znanych faktach z życia Marii Skłodowskiej-Curie. Osoby, która znalazła się na pierwszym miejscu listy 100 najbardziej wpływowych kobiet w historii, sporządzonej przez brytyjski magazyn BBC History - przed księżną Dianą, królową Wiktorią i Matką Boską.

Jeżeli cenisz to co robimy, jeśli podoba Ci się nasz podcast, to będzie nam bardzo miło, jeśli zechcesz pomóc nam jego w tworzeniu dzięki Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz dorzucić nam coś jednorazowo, to również będzie nam bardzo miło. Może postawisz nam kawę? Dzięki! :)
https://buycoffee.to/crazynauka

A tu znajdziecie nasze koszulki - w tym dwa wzory z Marią Skłodowską-Curie 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109


—
👉 Linki do źródeł i naszych artykułów o Marii:
Maria Skłodowska-Curie najbardziej wpływową kobietą wszech czasów w rankingu BBC:
https://www.crazynauka.pl/maria-sklodowska-curie-najbardziej-wplywowa-kobieta-wszech-czasow-w-rankingu-bbc/

14 rzeczy, których prawdopodobnie nie wiecie o Marii Skłodowskiej-Curie (nasz artykuł):
https://www.crazynauka.pl/14-rzeczy-ktorych-prawdopodobnie-nie-wiecie-o-marii-sklodowskiej-curie/

Odkrycie polonu i radu
Nasz artykuł:
https://www.crazynauka.pl/maria-i-pierre-curie-odkrywaja-polon-i-rad/

Polon i rad – co odkryła Maria Skłodowska-Curie: https://niezbednikchemika.wordpress.com/2017/11/07/polon-i-rad-co-odkryla-maria-sklodowska-curie/comment-page-1/

120. rocznica odkrycia radu:
http://piekniejszastronanauki.pl/maria-sklodowska-curie/120-rocznica-odkrycia-radu/

Niepokorna, trudna, genialna, fascynująca – wszystkie twarze Marii Skłodowskiej Curie: https://www.national-geographic.pl/artykul/madame-sklodowska?page=1

Maria Skłodowska-Curie i Albert Einstein (nasz artykuł): https://www.crazynauka.pl/maria-sklodowska-curie-albert-einstein/

Zdjęcie ze słynnego Kongresu Solvaya plus nasz artykuł na ten temat:
https://www.crazynauka.pl/najwieksi-naukowcy-xx-wieku/

Film z 1931 roku z jedynym zachowanym nagraniem głosu Marii:
https://www.youtube.com/watch?v=hZEaqsXNROU

Nasz artykuł na temat filmu z nagranym głosem Marii: https://www.crazynauka.pl/jedyne-nagranie-glosu-marii-sklodowskiej-curie-nieco-przedwojennego-szowinizmu/

Polecamy Wam powieść graficzną dla młodzieży: "Maria Skłodowska-Curie. Światło w ciemności":
https://www.crazynauka.pl/ta-powiesc-graficzna-o-marii-sklodowskiej-curie-jest-strzalem-w-dziesiatke/
—

👉 Tu również znajdziecie nasze podcasty ⬇️
Nasz kanał na YouTubie (są też podcasty):
https://www.youtube.com/c/crazynaukapl

Spotify:
https://open.spotify.com/show/7h2hH3TJkZzHYbDLdxeJ8s?si=107ffabd5c1943c2&nd=1

Podcasty Google:
https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly93d3cuY3JhenluYXVrYS5wbC9yc3MvcG9kY2FzdA

Apple Podcasts:
https://podcasts.apple.com/pl/podcast/crazy-nauka/id1619157346

PlayerFM:
https://pl.player.fm/series/crazy-nauka

„Zawody przyszłości”? Piękne hasło, które… nie bardzo ma sens. Tak naprawdę nie mamy pojęcia, jakie zawody będą miały znacznie za 10, a co dopiero za 30 lat!

Co więc ma robić ta biedna szkoła próbująca przygotowywać uczniów do wyzwań, o których sama nie ma pojęcia? Jaki sens ma wbijanie w głowę daty śmierci Łokietka, skoro możemy ją wyguglać w ciągu 15 sekund? No i czego i w jaki sposób tak naprawdę powinniśmy uczyć młodych? Umiejętności miękkich, współpracy w grupie, empatii?

Ten odcinek sponsorowany jest przez firmy Acer i Google, a naszymi gośćmi są Edyta Plich, nauczycielka polskiego, dyrektorka Towarzystwa Inteligentnej Młodzieży i prezeska fundacji Ediko oraz Michał Senkowski, Bussiness Manager, Acer Polska.

Kosmiczne kłamstwa w służbie propagandy i dezinformacji

🚀 Dlaczego Rosjanie ukryli szczegóły lądowania Gagarina?

🚀 Jak naprawdę zginęła Łajka?

🚀 Czy amerykańska astronautka potajemnie wywierciła dziurę w rosyjskim statku Sojuz?

🚀 I czy “pierwszy Amerykanin w kosmosie” w ogóle się w tym kosmosie znalazł?

W najnowszym odcinku Podcastu Crazy Nauki mówimy przede wszystkim o dotyczących kosmosu kłamstwach radzieckich i rosyjskich. Ale nie tylko, bo - zwłaszcza w okresie zimnej wojny - Amerykanie również mieli tendencję do ubarwiania lub przemilczania niewygodnej prawdy.

Rosjanie przez kilkadziesiąt lat pracowali nad lotami kosmicznymi przy całkowitej blokadzie informacyjnej, która nie przepuszczała żadnych porażek do opinii publicznej. Dopiero po latach niektóre z nich ujrzały światło dzienne.

NASA - z tego punktu widzenia - była w gorszej sytuacji, bo społeczeństwo przez cały czas patrzyło jej na ręce, co utrudniało przemilczanie wieści o porażkach. Ale za to sukcesy były w NASA propagandowo rozdmuchiwane, a czasem brak sukcesu ukazywano jako sukces.

Opowiemy Wam o wybranych grzechach i grzeszkach jednej i drugiej strony wyścigu kosmicznego!

Jeżeli cenisz to co robimy, jeśli podoba Ci się nasz podcast, to będzie nam bardzo miło, jeśli zechcesz pomóc nam jego w tworzeniu dzięki Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz dorzucić nam coś jednorazowo, to również będzie nam bardzo miło. Może postawisz nam kawę? Dzięki! :)
https://buycoffee.to/crazynauka


A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Nasza strona z podcastami:
https://www.spreaker.com/show/crazy-nauka

(0:00) Cześć
(2:17) Czy bez Rosji ISS spadnie nam na głowy?
(11:24) Rosyjsko-amerykańskie dziury w Stacji Kosmicznej
(25:48) Łajka - prawdziwa historia
(33:32) Ham - szympans, któremu nie chciano dać imienia
(46:25) Gagarin - ogromnie sprytne kłamstwa
(50:40) Pierwszy Amerykanin zaczepił o kosmos

—
👉 Linki do źródeł

Rosja grozi, że wycofa się z ISS:
https://edition.cnn.com/2022/07/26/world/russia-quit-iss-scn/index.html
https://edition.cnn.com/2022/10/25/world/iss-maneuver-russia-space-junk-scn/index.html

Awarie rosyjskich modułów na ISS:
https://www.reuters.com/lifestyle/science/russias-nauka-space-module-experiences-problem-after-docking-with-iss-ria-2021-07-29/
https://www.space.com/international-space-station-cracks-found-zarya-module

Rosjanie oskarżają astronautkę NASA o sabotaż:
https://www.space.com/russia-blames-nasa-astronaut-soyuz-leak

Lot Łajki:
https://www.smithsonianmag.com/smithsonian-institution/sad-story-laika-space-dog-and-her-one-way-trip-orbit-1-180968728/
https://www.space.com/space-dogs-documentary-laika-soviet-spaceflight.html

Lot Jurija Gagarina:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jurij_Gagarin

Lot Hama:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ham_(chimpanzee)
https://history.nasa.gov/animals.html
https://airandspace.si.edu/stories/editorial/mercury-primate-capsule-and-ham-astrochimp

Lot Alana Sheparda:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mercury-Redstone_3

—
👉 Tu również znajdziecie nasze podcasty ⬇️

Nasz kanał na YouTubie (są też podcasty):
https://www.youtube.com/c/crazynaukapl

Spotify:
https://open.spotify.com/show/7h2hH3TJkZzHYbDLdxeJ8s?si=107ffabd5c1943c2&nd=1

Podcasty Google:
https://podcasts.google.com/feed/aHR0cHM6Ly93d3cuY3JhenluYXVrYS5wbC9yc3MvcG9kY2FzdA

Apple Podcasts:
https://podcasts.apple.com/pl/podcast/crazy-nauka/id1619157346

PlayerFM:
https://pl.player.fm/series/crazy-nauka

Jadł_byś owady? Tak jak je się warzywa, owoce czy mięso? A może uważasz, że to obrzydliwe?

Ten odcinek sponsoruje firma Brit, która produkuje karmę dla psów i kotów. Między innymi taką, która zawiera białko z larw owadów.

Choć obecnie w Unii Europejskiej owady zostały dopuszczone tylko jako karma czy pasza dla zwierząt, to zapewne w niedalekiej przyszłości białko owadów będzie stanowiło normalny dodatek do jedzenia dla ludzi. Zresztą owady stanowią normalny składnik diety w około 130 krajach świata, a więc to raczej niejedzenie owadów jest dziwactwem.
To jak, jedlibyście?

Linki do badań i tekstów, o których mówimy:
https://www.crazynauka.pl/4-powody-dla-ktorych-warto-jesc-mniej-miesa/
https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es200130u
https://www.fao.org/edible-insects/en/
https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100722-8.00011-5
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0014445
https://link.springer.com/article/10.1007/s11367-015-0931-6
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32017R0893&from=PL
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8067469/
https://link.springer.com/article/10.1007/BF01963580
https://theconversation.com/more-people-are-eating-bugs-but-is-it-ethical-to-farm-insects-for-food-167248

Miasto, które trzeba było podnieść, dom po domu, o 2 metry. Rzeka, która odsłoniła niewiarygodnie śmierdzące pokłady wszelkich możliwych brudów. Wielki Kryzys Końskiego Łajna w Londynie i Manhattan, w którym pokłady odchodów miały sięgnąć drugiego piętra. Zebraliśmy niesamowite opowieści o cuchnących problemach wielkich miast od połowy XIX do połowy XX wieku.

Jeżeli cenisz to co robimy, jeśli podoba Ci się nasz podcast, to będzie nam bardzo miło, jeśli zechcesz pomóc nam jego w tworzeniu dzięki Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz dorzucić nam coś jednorazowo, to również będzie nam bardzo miło. Może postawisz nam kawę? Dzięki! :)
https://buycoffee.to/crazynauka


A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

Rozdziały:
(00:00) Cześć :)

(01:40) Wielki Smród

(18:07) Hej, podnieśmy miasto!

(48:19) Kryzys Końskiego Łajna

(01:01:50) Zabójcza mgła


Zapowiadana pasta:
https://www.wykop.pl/wpis/19588545/my-urodzeni-w-przeszlosci-z-nostalgia-wspominamy-t/

Źródła:
Wielki Smród w Londynie:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielki_Smr%C3%B3d
https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Stink
https://portalkomunalny.pl/wielki-smrod-londyn-1858-great-stink-362103/

Podnoszenie Chicago:
https://en.wikipedia.org/wiki/Raising_of_Chicago
https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,21665406,w-xix-w-chicago-tonelo-w-blocie-i-smieciach-mieszkancow.html
http://nike-of-samothrace.net/csc.html#y1865_m10_d31
https://en.wikipedia.org/wiki/Ellis_S._Chesbrough
https://isgs.illinois.edu/outreach/geology-resources/quaternary-glaciations-illinois
https://www.chicago.gov/content/dam/city/depts/cdot/ShorelineHistory.pdf

Kryzys Końskiego Łajna:
„The Horse in the City: Living Machines in the Nineteenth Century”, Joel Tarr i Clay McShane
https://en.wikipedia.org/wiki/Great_horse_manure_crisis_of_1894
http://maysweb.tamu.edu/wp-content/uploads/sites/16/2017/11/The-Great-Horse-Manure-Crisis-of-1894.pdf
https://www.polityka.pl/niezbednik/1652022,1,od-powozow-do-samochodow-przyszlosci.read
https://przekroj.pl/spoleczenstwo/historia-pewnej-apokalipsy-tomasz-majeran

Zabójcza mgła
https://www.crazynauka.pl/rozwiazano-tajemnice-zabojczej-londynskiej-mgly-z-1952-roku/
https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.1616540113#sec-7
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wielki_smog_londy%C5%84ski
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1241576/

Już samo słowo "promieniowanie" budzi strach. Tymczasem promieniowanie elektromagnetyczne to radio, mikrofalówka, telefonia komórkowa, ciepło, które czujemy na skórze, widzialne światło, ultrafiolet, promienie rentgenowskie i gamma. Rozmawiamy o tym, dlaczego ludzie boją się telefonii komórkowej, systemu 5G i czy telefony gotują mózgi.

Odcinek powstał we współpracy z serwisem Na fali nauki - https://nafalinauki.pl/