Crazy Nauka

Czy nowe warianty koronawirusa są rzeczywiście tak groźne, jak o tym piszą niektóre media? I dlaczego piana na piwie w ogóle się utrzymuje?

Odcinek z serii “Nauka na czasie”.Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

(1:16) Piana na piwie
(27:16) Nowe warianty koronawirusa

Polecajka na dziś: Historia świata w sześciu szklankach, Tom Standage, Wydawnictwo CiS
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Piwo
https://pubs.aip.org/aip/pof/article/37/8/082139/3360405/The-hidden-subtlety-of-beer-foam-stability-A
https://en.wikipedia.org/wiki/Ale
https://en.wikipedia.org/wiki/Marangoni_effect

Koronawirus
https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/epp/tracking-sars-cov-2/23052025_nb.1.8.1_ire.pdf
https://wyborcza.pl/7,75400,32060884,nimbus-i-stratus-dwa-nowe-warianty-koronawirusa-czy-sa.html
https://www.medonet.pl/koronawirus,covid-19-wroci-w-nowej-odslonie--nimbus-i-stratus-w-natarciu,artykul,53368144.html
https://www.termedia.pl/mz/Bedzie-wiecej-zakazen-nowym-subwariantem-SARS-CoV-2-,63624.html
https://www.termedia.pl/koronawirus/Szczepienia-przeciw-COVID-19-rusza-jesienia-,63672.html
https://tropicalmed.pl/wiadomosci/2025/szczepionka-na-nowy-wariant-covid-19
https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/od-25-sierpnia-2025-roku-wiecej-szczepien-w-aptekach-za-podanie-szczepionki-zaplaci-nfz,8816.html
https://www.termedia.pl/koronawirus/FDA-zatwierdza-nowa-szczepionke-przeciwko-COVID-19,62645.html
https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/mnexspike

Czy specjalne okulary do komputera - takie z filtrem niebieskiego światła - mają sens?
Czym magia różni się od religii i czemu dopadają nas wszystkich?

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Polecajka: książka “Seks, betel i czary. Życie seksualne dzikich sto lat później”, Aleksandra Gumowska, Znak Literanova

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.mcgill.ca/oss/article/medical-critical-thinking/feeling-blue-about-evidence-blue-blocking-glasses
https://www.scientificamerican.com/article/do-blue-light-glasses-help-with-eyestrain/
https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/are-blue-light-blocking-glasses-a-must-have 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34983271/ 
https://nafalinauki.pl/swiatlo-widzialne/ 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Siatk%C3%B3wka_(anatomia)
https://thereader.mitpress.mit.edu/the-powerful-role-of-magical-beliefs-in-our-everyday-thinking/
https://en.wikipedia.org/wiki/Evolutionary_origin_of_religion
https://en.wikipedia.org/wiki/Ritual_behavior_in_animals
https://en.wikipedia.org/wiki/Evolutionary_psychology_of_religion
https://www.science.org/content/blog-post/origin-religion
https://jamesbishopblog.com/2019/03/23/james-frazer-evolutionary-development-of-mans-religious-psyche/
https://en.wikipedia.org/wiki/Cognitive_science_of_religion
https://www.psychstory.co.uk/psychology-blog/magic-religon-philosophy-science

Czyje szczątki Polacy znaleźli w Antarktyce i jak twórcy ChataGPT zostali kompletnie zaskoczeni odbiorem ich najnowszego produktu.

To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, ale niekiedy robi się dłuższy, co stało się również teraz.

Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Polecajka: “The Thing” (“Coś”) w reżyserii Johna Carpentera

Wizualizacja stacji Arctowskiego po przebudowie: 
https://architektura.muratorplus.pl/projekty/polska-stacja-antarktyczna-budowa-arctowskiego-wkracza-w-decydujaca-faze-aa-4acs-cRyo-4Xdt.html 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszemu wsparciu nasz podcast pozostaje dla wszystkich bezpłatny: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.bbc.com/news/articles/c4g034yx4gjo
https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/naukowcy-ul-odkryli-i-zbadali-w-arktyce-szczatki-polarnika-ktory-zginal-w-1959-roku 
https://www.facebook.com/arctowski/posts/pfbid02jpHgoxCAs7CSWTkdpVNMEz7a7h14DBB8uVMhQdbQiyrpCWH4EdbK4oLZ8x6mpdyil 
https://wyborcza.pl/7,75400,32168911,z-lodowca-kolo-polskiej-stacji-antarktycznej-wytopil-sie-czlowiek.html
https://www.nytimes.com/2025/08/15/podcasts/hardfork-gpt5-perplexity.html
https://www.facebook.com/andrzejdragan/posts/pfbid02vmtgAiPbpSEda4M19PsT8yhkTM8hTYH3KNdBr25BKznnp6XKFnjD5jLew46s1P6Vl
https://pl.wikipedia.org/wiki/Co%C5%9B_(film_1982)

3 pytania i 3 odpowiedzi:

• Dlaczego skrobanie paznokciem po tablicy albo po styropianie wywołuje w nas dreszcze?
• Jak to się dzieje, że muzyka może nas uspokoić, zmotywować lub wręcz zdenerwować?
• I co sprawia, że noże tępią się w zmywarce?

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Polecajka - serial “The Pitt”

I obiecana playlista na Spotify: 
https://open.spotify.com/playlist/3iTqOwrI3PsSR2KggqQeum?si=-D6pjSOUR-ikHqMEnzrXBA

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Skrobanie po styropianie:
https://www.popsci.com/science/article/2013-05/fyi-why-do-we-hate-sound-nails-chalkboard/ 
https://www.science.org/content/article/cover-your-ears 
https://olejefuchs.pl/drgania-cierne-typu-stick-slip.html?srsltid=AfmBOooUZAplrNcP024C4cYzGyXnIIlf8xVAFgnw80EthimZNrEP70Kf 
https://physics.stackexchange.com/questions/721511/what-property-of-styrofoam-creates-that-awful-squeaking-sound-when-it-is-rubbed 
https://www.livescience.com/57106-why-fingernails-on-chalkboard-hurts.html 

Muzyka, która zmienia nasz nastrój:
https://en.wikipedia.org/wiki/Consonance_and_dissonance
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dudnienie
https://en.wikipedia.org/wiki/Roughness_(psychophysics)
https://en.wikipedia.org/wiki/Tritone
https://businessinsider.com.pl/rozwoj-osobisty/zdrowie/najbardziej-relaksujacy-utwor-muzyczny-na-swiecie-zmniejszy-twoje-obawy/d2jrdw3
https://emastered.com/pl/blog/tritone-examples
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31167611/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0889159113005138
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23541122/

Noże w zmywarce:
https://www.americastestkitchen.com/articles/6549-can-you-put-chefs-knife-in-dishwasher
https://nobliecustomknives.com/pl/carbon-steel-vs-stainless-steel-knife/ 
https://bacher.tools/en/blogs/bacher-blog/stop-before-you-throw-a-knife-in-the-dishwasher-think-about-what-you-are-risking 
https://www.simplyrecipes.com/what-your-dishwasher-does-to-your-knife-7693338 

Utwory, które pojawiły się w tym odcinku:

Marconi Union - Weightless
Bad Religion - Generator
Keith Jarrett - Köln, January 24, 1975, Pt. I (Live)
Jimi Hendrix - Purple Haze
Leonard Bernstein - Maria (West Side Story)
Black Sabbath - Black Sabbath
John Carpenter - Halloween Theme

Opowiadamy o tym, jak nauka znowu psuje koncepcję Całunu Turyńskiego oraz o tym, kiedy dziecko potrzebuje trojga rodziców.

To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, a niekiedy robi się dłuższy jak właśnie teraz.

Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Niemerytoryczna polecajka na dziś to film “Sinners” w reż. Ryana Cooglera oraz niezbędny i uwielbiany przez nas kontekst w postaci “Od zmierzchu do świtu” w reż. Roberta Rodrigueza (wg scenariusza Quentina Tarantino) i “Bracie, gdzie jesteś” w reż. i scenariusza braci Coen

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszemu wsparciu nasz podcast pozostaje dla wszystkich bezpłatny: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Całun:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/arcm.70030
https://archaeologymag.com/2025/08/shroud-of-turin-image-came-from-sculpture/
https://phys.org/news/2025-08-shroud-turin-image-relief-statue.html 
https://www.britannica.com/topic/Shroud-of-Turin
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ca%C5%82un_Tury%C5%84ski 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maska_Agamemnona 

Dziecko trojga rodziców:
https://www.bbc.com/news/articles/cn8179z199vo
https://www.ncl.ac.uk/press/articles/latest/2025/07/mitochondrialdonationtreatment/
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2507753
https://www.thelilyfoundation.org.uk/affected-by-mito/all-about-mito/what-is-mito-science/
https://www.sciencealert.com/8-babies-born-in-uk-using-radical-three-parent-ivf-technique
https://www.npr.org/sections/shots-health-news/2025/07/16/nx-s1-5468304/mitochondria-disease-gene-donation-three-parents
https://www.science.org/content/article/babies-born-three-parent-ivf-look-healthy-so-far-new-study-finds
https://www.nature.com/articles/d41586-025-02276-5
https://theconversation.com/babies-born-with-dna-from-three-people-hailed-as-breakthrough-but-questions-remain-261385
https://en.wikipedia.org/wiki/Mitochondrial_disease
https://en.wikipedia.org/wiki/Human_mitochondrial_genetics

Odcinek specjalny o tsunami i trzęsieniu ziemi u wybrzeży Kamczatki, które miało miejsce dziś, czyli 30 lipca o 01:24 czasu polskiego. Epicentrum wstrząsów o magnitudzie 8,8 znajdowało się około 120 km na południowy wschód od Pietropawłowska Kamczackiego, pod dnem Pacyfiku na głębokości 20,7 km. Było to szóste najpotężniejsze trzęsienie ziemi w całej historii pomiarów na świecie. 
Jak można się domyślać, to trzęsienie ziemi wywołało silne tsunami, które pomknęło przez Pacyfik z prędkością sięgającą 800 km na godzinę. Wyjaśniamy, dokąd tsunami dotarło i dokąd jeszcze dotrze, jak ta fala wygląda na pełnym oceanie, a jak przy brzegu oraz dlaczego dwa z sześciu najsilniejszych trzęsień ziemi w odnotowanej historii miały miejsce właśnie w regionie Kamczatki.

Słuchajcie nas!

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.reuters.com/business/environment/tsunami-waves-reach-hawaii-after-huge-quake-rattles-russias-far-east-2025-07-30/
https://apnews.com/article/japan-russia-kamchatka-earthquake-tsunami-warning-a88cbe8a1e985cff54dc0ad849ea5ddb
https://earthquakeinsights.substack.com/p/m88-earthquake-strikes-offshore-kamchatka 
https://www.nytimes.com/live/2025/07/29/world/earthquake-tsunami-russia-japan-hawaii 
https://www.theguardian.com/world/live/2025/jul/30/tsunami-alert-pacific-islands-japan-russia-magnitude-8-earthquake-follow-live-updates 
https://www.noaa.gov/explainers/science-behind-tsunamis 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pacyficzny_Pier%C5%9Bcie%C5%84_Ognia

Pytania i odpowiedzi, czyli 4 x dlaczego:
💡 Dlaczego koty niemal nie piją wody?
💡 Dlaczego twój mózg skręca, gdy go nie pilnujesz?
💡 Dlaczego oscypek skrzypi w zębach?
💡 I dlaczego czerwone światło nie oślepia?

Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Polecajka - Agnieszka Defus, “Dlaczego koty boją się ogórków? Czyli czego nie widać gołym okiem, a widzą to naukowcy”, Wydawnictwo Mando

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Skrzypiące sery
https://www.foodrepublic.com/1539479/why-is-halloumi-squeaky/
https://choosingcheese.com/is-halloumi-supposed-to-be-squeaky/
https://www.cheesescience.org/squeak.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kazeina
https://serkorycinski.com/project/ser-tradycyjny-swojski/
 
Czerwone światło 
https://pl.wikipedia.org/wiki/Widzenie_fotopowe
https://en.wikipedia.org/wiki/Retina
https://en.wikipedia.org/wiki/Rhodopsin
https://en.wikipedia.org/wiki/Visual_phototransduction
https://www.nps.gov/articles/dark-adaptation-of-the-human-eye-and-the-value-of-red-flashlights.htm

Koty
https://en.wikipedia.org/wiki/Domestication_of_the_cat 
https://en.wikipedia.org/wiki/African_wildcat 
https://vetfocus.royalcanin.com/pl/nauka/zapotrzebowanie-kot%C3%B3w-na-wod%C4%99-i-ich-nawyki-zwi%C4%85zane-z-piciem 
https://drjustinelee.com/why-does-cat-pee-stink-worse-than-dog-pee-dr-justine-lee-dacvecc-dabt-board-certified-veterinary-specialist/ 
https://todaysveterinarynurse.com/urology-renal-medicine/managing-feline-chronic-kidney-disease/ 
https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99tla_nefronu 
https://www.polkarma.pl/bazawiedzy-dieta-kotow-dzikich-i-domowych 

Chodzenie z zamkniętymi oczami
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19699093/
https://www.newscientist.com/article/dn17658-we-cant-help-walking-in-circles/
https://www.sciencenews.org/article/how-walk-circles-without-really-trying

Praca na temat tachionów:
https://journals.aps.org/prd/abstract/10.1103/PhysRevD.110.015006

Dziś dwa mocne naukowe newsy. Pierwszy o szympansach, które zostają małpimi influencerami dzięki źdźbłom trawy, drugi o ujawnionej tajemnicy wielkiej gwiazdy. 

Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

Polecajka na dziś to książka “Misterium życia zwierząt” Karsten Brensing 

Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Szympansy:
https://brill.com/view/journals/beh/162/6-8/article-p459_2.xml 
https://wyborcza.pl/7,75400,32111437,zdzbla-trawy-w-uszach-lub-odbycie-czy-szympansy-moglyby.html#s=S.index-K.C-B.1-L.5.duzy 
https://www.sciencealert.com/chimpfluencers-are-sticking-grass-in-their-ears-and-butts-in-latest-viral-trend
https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbl.2018.0314 
https://wyborcza.pl/7,177851,31029823,ani-zemsta-ani-antykaptalistyczna-rewolucja-ataki-orek-na.html

Betelgeza:
https://noirlab.edu/public/news/noirlab2523/?lang 
https://arxiv.org/abs/2507.15749 
https://www.sciencealert.com/its-official-betelgeuse-has-a-binary-twin-and-its-already-doomed 
https://www.nytimes.com/2025/07/21/science/betelgeuse-star-companion.html 
https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad87f4 
https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad93c8

Naukowe wyjaśnienia mniej lub bardziej codziennych zjawisk - cykl “Pytania i odpowiedzi”, który tradycyjnie już nagrywamy dla Was w wakacje. W tym odcinku:

• Dlaczego boli nas głowa po zjedzeniu czegoś bardzo zimnego?
• Z jakiego powodu woda kręci się w określoną stronę, skoro siła Coriolisa nie ma tu zastosowania?
• Skąd psy wiedzą, kiedy powinny dostać posiłek albo kiedy ich właściciel wraca do domu?
• Dlaczego nie możemy osiągnąć, ani tym bardziej przekroczyć prędkości światła?

Zapraszamy również do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Brain freeze
https://www.sciencedaily.com/releases/2013/05/130522095335.htm 
https://www.researchgate.net/publication/333653705_Cold_Stimulus_Headache 
https://www.researchgate.net/publication/352610331_Cerebral_Vascular_Blood_Flow_Changes_During_'Brain_Freeze' 
https://en.wikipedia.org/wiki/Cold-stimulus_headache 
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/how-to-ease-brain-freeze 
https://www.sciencefocus.com/the-human-body/brain-freeze 

Psy
http://rochsociety.com/how-does-your-dog-know-when-its-time-for-dinner/ 
https://www.wired.com/2014/07/whats-up-with-that-dogs-tell-time/ 
https://www.petmd.com/dog/behavior/do-dogs-have-sense-time 
https://www.psychologytoday.com/nz/blog/animal-emotions/201710/do-dogs-understand-you-can-play-5-minutes-then-we-go-home 
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0168159110003242
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8868415/ 
https://www.psychologytoday.com/us/blog/all-dogs-go-to-heaven/201802/how-long-can-you-leave-a-dog-home-alone 

Coriolis
https://zapytajfizyka.fuw.edu.pl/pytania/wir-w-wannie-i-sila-coriolisa/
https://geoedukacja.edu.pl/2024/02/sila-coriolisa-2/
https://tvn24.pl/tvnmeteo/nauka/efekt-coriolisa-na-czym-polega-i-jakie-sa-nastepstwa-sily-coriolisa-st6093640
https://www.scientificamerican.com/article/can-somebody-finally-sett/
https://slate.com/technology/2015/06/coriolis-effect-proving-it-does-work-differently-in-different-hemispheres.html
https://www.americanscientist.org/blog/science-culture/the-coriolis-and-the-commode
https://youtu.be/aAdhJY0bGmo
https://youtu.be/YdG2vil4t3o
https://youtu.be/pWc9SfwnSxM

Światło:
https://bigthink.com/hard-science/real-reason-faster-than-light-speed-spacetime/
https://www.youtube.com/watch?v=A2JCoIGyGxc
https://zapytajfizyka.fuw.edu.pl/pytania/skad-przyspieszajacy-obiekt-wie-ze-nie-moze-przekroczyc-predkosci-swiatla/
https://www.amnh.org/exhibitions/einstein/light/cosmic-speed-limit
https://physics.stackexchange.com/questions/595605/why-cant-we-surpass-the-speed-of-light
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87_nad%C5%9Bwietlna
https://www.youtube.com/watch?v=PToEC-t1qrw
https://www.youtube.com/live/nrOjxCx9b98

W chwili publikowania tego odcinka nad Polskę nadciąga potężny niż Gabriel, który narodził się koło Genui. Niesie ze sobą ogromną ilość wody i wygląda na to, że będzie ją zrzucał właśnie nad naszym krajem. 
Co sprawia, że takie niże się tworzą, dlaczego są dla nas tak niebezpieczne, jak wpływa na nie zmiana klimatu i czy tym razem powinniśmy bać się powodzi? Czy dzieje się to według takiego schematu jak powódź, która nawiedziła Polskę we wrześniu 2024 roku i czy rzeczywiście sytuacja jest identyczna jak rok temu?

Oraz jak to się stało, że kilka dni temu nad Teksasem wydarzyła się powódź błyskawiczna, która zabiła ponad sto osób?

Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://imgw.pl/komunikat-instytutu-meteorologii-i-gospodarki-wodnej-pib-o-aktualnej-i-prognozowanej-synoptycznej-sytuacji-meteorologicznej-i-hydrologicznej-w-kraju-2/ 
https://www.facebook.com/burzaalertimgw 
https://meteo.imgw.pl/dyn 
https://www.severe-weather.eu/global-weather/marine-heatwave-summer-2025-mediterranean-heat-dome-europe-mk/ 
https://wyborcza.pl/7,75400,32085135,nadciaga-niz-genuenski-silne-opady-w-miastach-moga-sprawic.html 
https://www.dw.com/en/floods-in-europe-caused-by-vb-conditions-what-are-they/a-69264729 
https://www.mercator-ocean.eu/bulletin/ocean-temperature-bulletin-september-2024/ 
https://www.cimafoundation.org/en/news/the-italian-floods-of-may-2023-a-scientific-analysis/ 
https://climate.copernicus.eu/esotc/2021/flooding-july 
https://www.ecmwf.int/en/newsletter/179/earth-system-science/medicane-daniel-extraordinary-cyclone-devastating-impacts 
https://www.nature.com/articles/s41612-024-00872-2 
https://www.copernicus.eu/en/media/image-day-gallery/sea-surface-temperature-southern-baltic-sea-beginning-july-2021 
https://resources.eumetrain.org/data/6/663/print_8.htm 
https://balancedweather.substack.com/p/balancedwx-special-tragic-flash-flooding 
https://www.climameter.org/20250704-texas-floods 
https://zenodo.org/records/15829357 
https://www.npr.org/2025/07/07/nx-s1-5459755/texas-floods-climate-change