Crazy Nauka

Co z tą kawą: w końcu szkodzi czy nie? Ile można jej wypić w ciągu dnia? Jak ją pić, żeby “działała”? 
Często słyszymy coś w rodzaju “Palenie rzuciłam/em, prawie już nie piję alkoholu, no tylko ta kawa jeszcze…”. Tymczasem kawa wypijana w umiarkowanych ilościach nie tylko nie szkodzi, ale wręcz ma dobry wpływ na zdrowie! Problemem natomiast jest coś innego. Kawa, jaką dziś znamy, może się niedługo skończyć… Symptomy tego widać już teraz.

To jest dłuższy odcinek naszego podcastu - taki, który emitujemy co dwa tygodnie, na przemian z krótszymi, newsowymi odcinkami.
Zapraszamy do posłuchania!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (!), to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.crazynauka.pl/picie-kawy-moze-wydluzyc-zycie/
https://www.crazynauka.pl/jak-i-jaka-pic-kawe-zeby-dawala-kopa/
https://www.crazynauka.pl/kawa-pomaga-ale-tylko-przez-dwie-doby/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17023717/
https://blog.genuineorigin.com/2023/01/how-much-caffeine-is-in-coffee/ 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29777049/ 
https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/drinking-both-coffee-and-tea-linked-to-lower-risks-for-stroke-and-dementia 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34784347/ 
https://www.inc.com/bill-murphy-jr/a-massive-new-study-of-347077-people-just-revealed-exactly-how-much-coffee-you-should-drink-each-day-before-health-dangers-outweigh-benefits.html 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12519715/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430790/ 
https://www.medicaldaily.com/drinking-coffee-lowers-liver-cancer-risk-people-who-drink-3-alcoholic-beverages-day-327482 
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/search/research-news/15914/  
https://www.macrotrends.net/2535/coffee-prices-historical-chart-data  
https://www.bankier.pl/wiadomosc/Smutek-dla-fanow-espresso-i-latte-radosc-dla-spekulantow-Ceny-kawy-wzrosly-poteznie-8897695.html 
https://greenly.earth/en-us/blog/industries/is-coffee-threatened-by-climate-change 
https://www.anthropocenemagazine.org/2024/08/coffee-is-threatened-by-climate-change-the-solution-may-be-closer-at-hand-than-we-thought/ 
https://themunicheye.com/themunicheye.com/rising-coffee-prices-climate-change-market-speculation-13191 
https://dzikiezycie.pl/archiwum/2019/wrzesien-2019/czy-obudzimy-sie-w-swiecie-bez-kawy

Na Prima Aprilis przygotowaliśmy 6 naukowych newsów: 4 prawdziwe, a 2 - nie. Zgadniecie, które są fake newsami?

1. Perfumowane rzeźby antyczne
2. Ośmiornica jedzie na głowie rekina
3. Mech z dachów Mumbaju i sonosynteza
4. Stworzono przezroczyste drewno
5. Modyfikowana genetycznie mysz-mamut
6. Gen niechęci do zmywania naczyń Sapofo-21 

Po zakończeniu odcinka jest chwila przerwy i wtedy wyjaśniamy, co jest, a co nie jest prawdą. Kto chce, może wysłuchać tego wyjaśnienia. Kto woli sam zgadywać, może wziąć udział w ankiecie na naszym profilu na Spotify i oznaczyć, co było nieprawdą. Dobrej zabawy!

Polecajka na dziś: Philomena Cunk w wydaniu książkowym pt. “Cunk o wszystkim” oraz do oglądania: seria “Świat oczami Cunk” (Cunk on Earth) i dokument “Życie oczami Cunk” (Cunk on Life).

Fot. Liebieghaus Skulpturensammlung / Norbert Miguletz, wystawa “GODS IN COLOR—GOLDEN EDITION”

Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/ancient-greek-and-roman-statues-were-not-only-beautiful-but-also-smelled-nice-too-180986280/
https://archaeologymag.com/2025/03/ancient-sculptures-were-scented-study-reveals/
https://www.livescience.com/animals/sharks/octopus-spotted-riding-on-top-of-worlds-fastest-shark 
https://www.science.org/content/article/mouse-mammoth-s-pelt-makes-superfuzzy-debut
https://www.acs.org/pressroom/presspacs/2025/march/making-sturdy-semi-transparent-wood-with-cheap-natural-materials.html

Trucizny, które mogą nas zabić w naszym własnym domu lub w jego najbliższym otoczeniu. Czyli czerwone jagody, szalony kapelusznik, smoothie z konwalią i śmiertelnie niebezpieczne mieszanki domowych środków czystości.

To jest druga część naszego cyklu o truciznach - pierwszą część znajdziecie w 107. odcinku naszego podcastu. Opowiadamy tam o najsilniejszych i najtrudniejszych do wykrycia truciznach. Obu tych odcinków możecie słuchać w dowolnej kolejności - nie zachowujemy w nich ciągłości narracyjnej.

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Nasze wideo o Rezerwacie Cisy Staropolskie:
https://youtu.be/aSVVEzdObHA?si=x1q67i8Brekf0JKd 

Nasza recenzja książki “Znikająca łyżeczka” Sama Keana:
https://www.crazynauka.pl/znikajaca-lyzeczka-czyli-jak-pierwiastki-chemiczne-zmienily-historie/ 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nbcnews.com/news/us-news/christian-school-teacher-tried-poison-husbands-smoothie-deadly-plant-m-rcna134824 
https://www.cbsnews.com/news/sarah-scheffer-missouri-accused-poisoning-husband-lily-of-the-valley/ 
https://www.mmsjournals.org/index.php/mmj/article/view/600 
https://www.mountsinai.org/health-library/poison/oleander-poisoning 
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6996654/ 
https://en.wikipedia.org/wiki/Oleandrin
https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-04-09-me-223-story.html 
https://www.upi.com/Archives/1990/10/10/Trial-ordered-in-nations-first-oleander-poisoning-case/2694655531200/ 
https://unframed.lacma.org/2011/03/07/how-the-hatter-went-mad 
https://www.science.org/content/article/mercury-poisoning-kills-lab-chemist 
https://en.wikipedia.org/wiki/Karen_Wetterhahn 
https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00041514.htm 
https://www.nippon.com/en/column/g00468/ 
https://en.wikipedia.org/wiki/Tetrodotoxin

Kosmiczna podróż, która miała trwać 10 dni, a skończyła się po 9,5 miesiącach, kilka słów o księżycowym lądowniku, który woli leżeć, niż stać oraz doniesienia o mikroplastiku, który - dosłownie - włazi nam do głowy. Czyli dwa (no, dwa+) naukowe newsy w ramach krótszej wersji naszego podcastu.

Małe ogłoszenie: jeśli mielibyście ochotę wyskoczyć z nami jako przewodnikami do Szkocji na wyprawę stworzoną specjalnie dla ludzi ciekawych świata (czyli słuchaczy Podcastu Crazy Nauka 😀), to są jeszcze miejsca!
Zapisy: 
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka-2025 

Polecajka na dziś: książka “Marsjanin” Andy Weir / film “Marsjanin” w reż. Ridleya Scotta
Mark Watney miał przebywać na Marsie przez 31 dni marsjańskich (soli), a ostatecznie spędził tam 549 dni soli, co odpowiada 564 dniom ziemskim. 

Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Mikroplastik
https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/plastic-particles-bottled-water 
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412020322297
https://www.eurekalert.org/news-releases/1074296 
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adr8243 
https://www.nature.com/articles/s41591-024-03453-1
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2423957122 
https://biotechnologia.pl/farmacja/wplyw-mikroplastikow-i-niebezpiecznych-substancji-farmaceutycznych-na-inne-zanieczyszczenia-oraz-organizmy-wodne,21648 

Kosmos
https://www.space.com/space-exploration/international-space-station/boeing-starliner-astronauts-spacex-crew-9-return-to-earth
https://www.intuitivemachines.com/nova-c
https://en.wikipedia.org/wiki/Intuitive_Machines_Nova-C
https://en.wikipedia.org/wiki/IM-2
https://www.nytimes.com/2025/03/07/science/intuitive-machines-moon-lander-dead.html
https://wyborcza.pl/7,75400,31751181,przewrocil-sie-i-lezy-amerykanski-ladownik-atena-nie-przetrzymal.html

Wystarczy pół kilo tej substancji, by otruć wszystkich ludzi na świecie. A żaby z Kolumbii dzielą pewną mroczną tajemnicę z ptakami z Papui Nowej Gwinei. 
W tym odcinku podcastu Crazy Nauka opowiadamy o truciznach. Temat jest przeogromny, więc skupiamy się najpierw na dwóch wątkach: truciznach najsilniejszych i najtrudniejszych do wykrycia. 
Od razu ostrzegamy - będzie mowa o śmierci i zabójstwach. Unikamy makabry, ale rozumiemy jeśli ktoś nie chce słuchać. 

Dziś po raz pierwszy pojawia się polecajka popkulturalna - serial "Breaking Bad".

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/environmental-hazards-risks/food-poisoning-from-marine-toxins 
https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/bd84c5c7-4471-48f5-89e4-a7dc06d2f380/content 
https://digitallibrary.amnh.org/items/d82fffd4-13a8-4bc0-97df-40e96e7e6f14 
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C96071%2Codkryto-grozna-dla-czlowieka-toksyne-u-dwoch-gatunkow-ptakow-wroblowatych 
https://health.howstuffworks.com/human-body/systems/digestive/rotten-sausages-botox-botulism.htm 
https://theconversation.com/handle-with-care-the-worlds-five-deadliest-poisons-56089 
https://www.chemistryworld.com/opinion/marshs-mirror/2500415.article
https://www.youtube.com/watch?v=oqqWdaaTq7A
https://en.wikipedia.org/wiki/Poisoning_of_Alexander_Litvinenko
https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10046853/1/Revised%20Litvinenko%20Lancet%20manuscript%20Nov%206%202015.pdf
https://www.chemistryworld.com/opinion/marshs-mirror/2500415.article
https://en.wikipedia.org/wiki/Ricin
https://en.wikipedia.org/wiki/Georgi_Markov
https://en.wikipedia.org/wiki/Bulgarian_umbrella
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawka_%C5%9Bmiertelna
https://en.wikipedia.org/wiki/Thallium_poisoning
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30020612/
https://www.science.org/content/article/what-was-it-consult-breaking-bad

Czy na Księżycu może działać nawigacja GPS?I dlaczego poziom Bałtyku podnosi się u polskich wybrzeży, a opada po stronie Szwecji?
Opowiadamy o misji pewnego szczególnego świetlika, którego zaniosło aż na Księżyc, oraz o tym, o ile już wzrósł poziom wody w Bałtyku, jak będzie się podnosił w najbliższych dziesięcioleciach i co to oznacza dla Gdańska i Żuław.

To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami. 

Posłuchajcie naszego podcastu!

Nasza szkocka wyprawa:
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka-2025

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Księżyc
https://www.nasa.gov/news-release/touchdown-carrying-nasa-science-fireflys-blue-ghost-lands-on-moon/
https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_Ghost_Mission_1
https://fireflyspace.com/missions/blue-ghost-mission-1/
https://www.flickr.com/photos/fireflyspace/54353240540/in/album-72177720313239766/
https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=BLUEGHOST
https://www.livescience.com/space/space-exploration/sunrise-on-the-moon-captured-by-blue-ghost-spacecraft-after-nasa-and-firefly-aerospace-announce-successful-lunar-landing

Bałtyk
https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/global-and-european-sea-level-rise 
https://marine.copernicus.eu/pl/ocean-climate-portal/sea-level
https://sealevel.nasa.gov/ipcc-ar6-sea-level-projection-tool 
https://coastal.climatecentral.org/map/6/19.3919/54.2696/ 
https://marine.copernicus.eu/access-data/ocean-monitoring-indicators/baltic-sea-mean-sea-level-time-series-and-trend
https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/wprowadzenie-do-6-raportu-ipcc-490 
https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/polska-akademia-nauk-o-wzroscie-poziomu-morza-455 
https://imgw.pl/charakterystyka-wybranych-elementow-klimatu-w-polsce-w-2024-roku-podsumowanie/

Po co firmy paliwowe zamrażają w Arktyce topniejącą wieloletnią zmarzlinę? i kto stwierdził, że odejście od spalania węgla, ropy i gazu zaprowadzi ludzkość "z powrotem do jaskiń"?
W najnowszym odcinku Podcastu Crazy Nauka opowiadamy o tym, jak w ostatnich latach ewoluowały kłamstwa sektora naftowego na temat zmiany klimatu, na jakie szczyty hipokryzji ta branża zdołała się wspiąć i jakie kolejne kompromitujące ją dokumenty wyciekły do publicznej wiadomości. 

Opowiemy o konstruowaniu platform wiertniczych zgodnie z danymi nt. wpływu ocieplenia klimatu na poziom morza, którym to danym branża oficjalnie zaprzeczała. I o zaangażowaniu firm paliwowych w sponsoring sportowy, co można krótko nazwać “sportwashingiem”.

W tym odcinku często odwołujemy się do 5. odcinka naszego podcastu pt. “Kłamstwa branży paliwowej, czyli skąd wzięły się mity związane ze zmianą klimatu”, do którego posłuchania również Was zachęcamy:
https://www.spreaker.com/episode/5-klamstwa-branzy-paliwowej-czyli-skad-wziely-sie-mity-zwiazane-ze-zmiana-klimatu--50954622 

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
 
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Tu nasze artykuły na ten temat:
https://www.crazynauka.pl/klamstwa-branzy-paliwowej-czyli-skad-wziely-sie-mity-zwiazane-ze-zmiana-klimatu/
https://www.crazynauka.pl/o-przyczynie-zmiany-klimatu-firmy-paliwowe-wiedzialy-od-60-lat-ale-trzymaly-to-w-tajemnicy/
https://www.crazynauka.pl/koncerny-paliwowe-sztucznie-chlodza-wieloletnia-zmarzline-pod-ropociagiem-na-alasce/

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/1989/12/20/business/greenhouse-effect-shell-anticipates-a-sea-change.html 
https://www.iea.org/reports/world-energy-investment-2024/overview-and-key-findings 
https://www.iea.org/reports/the-oil-and-gas-industry-in-net-zero-transitions/executive-summary  
https://www.nbcnews.com/science/environment/democrats-say-big-oil-misled-public-decades-climate-change-rcna150255 
https://www.budget.senate.gov/chairman/newsroom/press/new-joint-bicameral-staff-report-reveals-big-oils-campaign-of-climate-denial-disinformation-and-doublespeak/ 
https://www.api.org/news-policy-and-issues/news/2025/01/14/api-calls-on-incoming-administration-congress-administration-to-seize-american 
https://edition.cnn.com/2025/01/17/economy/trump-oil-wind-energy/index.html 
https://www.eenews.net/articles/exxons-own-models-predicted-global-warming-it-ignored-them/ 
https://theconversation.com/the-oil-and-gas-industry-has-been-lying-about-global-warming-for-decades-accountability-is-long-overdue-230160 
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165232X22002889 
https://www.nytimes.com/1989/12/20/business/greenhouse-effect-shell-anticipates-a-sea-change.html 
https://iccwbo.org/news-publications/policies-reports/new-report-extreme-weather-events-cost-economy-2-trillion-over-the-last-decade/ https://gizmodo.com/conocophillips-willow-project-chillers-permafrost-oil-1850221362 
https://www.coutts.com/insight-articles/news/2025/trumps-presidency-how-will-deregulation-shape-up-and-trade-policies-play-out.html 
https://www.bbc.com/news/articles/crmzvdn9e18o 
https://www.nytimes.com/2024/11/27/climate/maine-climate-change-oil-company-lawsuit.html 
https://blog.ucsusa.org/delta-merner/us-states-and-communities-are-suing-the-fossil-fuel-industry-six-things-you-need-to-know/ 
https://climateintegrity.org/lawsuits 
https://www.latimes.com/opinion/story/2023-09-20/la-california-oil-lawsuit-climate-accountability 
https://en.wikipedia.org/wiki/Ghawar_Field
https://www.opendemocracy.net/en/cop27-hillknowlton-pr-greenwash-egypt/
https://www.clientearth.org/media/l44by31b/clientearth-complaint-concerning-saudi-arabian-oil-company.pdf
https://energetyka24.com/ropa/analizy-i-komentarze/dyrektor-generalny-saudi-aramco-czas-porzucic-fantazje-o-odchodzeniu-od-ropy-naftowej
https://sprawdzam.afp.com/doc.afp.com.32JD6PP
https://www.sustainability-beat.co.uk/2024/02/22/saudi-aramco-greenwashing/
https://klimat.rp.pl/klimat-i-ludzie/art41219171-sportwashing-rosnie-w-sile-nowa-strategia-gigantow-branzy-paliw-kopalnych
https://klimat.rp.pl/energia/art40044701-zarzuty-pod-adresem-gigantow-paliwowych-to-sie-przestanie-oplacac
https://www.clientearth.pl/najnowsze-dzialania/artykuly/onz-podejmuje-dzialania-przeciwko-saudyjskiej-firmie-naftowej-i-bankom-z-nia-wspolpracujacym-w-zwiazku-z-klimatem-i-prawami-czlowieka/
https://oko.press/za-kryzysy-ktos-przeciez-odpowiada-czy-za-niszczenie-klimatu-i-srodowiska-powinno-grozic-wiezienie
https://biznesalert.pl/saudi-aramco-emisje-co2-rafinerie-energetyka-srodowisko/
https://klimatycznabazawiedzy.org/raport/szalency-spod-szyldu-agend-klimatycznych-dezinformacja-i-propaganda-w-sprawach-zmiany-klimatu-i-polityki-klimatycznej/
https://www.desmog.com/2023/11/16/everything-you-need-to-know-about-saudi-aramco/
https://www.bakerinstitute.org/sites/default/files/2021-01/import/ces-wp-saudiaramco-010821.pdf

Czy to prawda, że ludzie żyli już w czasach dinozaurów, antybiotyki zwalczają wirusy, a klimat się zmienia wskutek naturalnych cykli? Mówimy o raporcie Eurobarometr, poświęconym wiedzy i postawom Europejczyków wobec nauki i technologii. 
I tak, w raporcie są obecni również Polacy. Oraz owszem, wyróżniają się spośród 35 krajów, które wzięły udział w badaniu - niestety, nie zawsze wyróżniają się w sposób, jakiego byśmy sobie życzyli. 

Chwalimy się: tu znajdziecie informacje o naszej nominacji do Nagrody im. Woyciechowskiego: 
https://www.nagrodawoyciechowskiego.pl/Nagroda-Autor-Internetowy 

Posłuchajcie naszego podcastu!

Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z tych źródeł:
https://europa.eu/eurobarometer/api/deliverable/download/file?deliverableId=94629 
https://europa.eu/eurobarometer/api/deliverable/download/file?deliverableId=94630 
https://digitalpoland.org/publikacje/pobierz?id=70f40c4e-3fe1-4abd-9a32-02a26c324f18 
https://www.britannica.com/science/continental-drift-geology
https://pl.wikipedia.org/wiki/Antropogeneza 
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/chapter/chapter-3/ 
https://zpe.gov.pl/a/fotosynteza/D8Os1wJXg

Skandynawscy wikingowie nosili atrakcyjne stroje i biżuterię, używali oryginalnie zdobionej broni, no i w ogóle byli tak fajni, że warto robić o nich seriale i komiksy. A Słowianie chodzili w łapciach, byli przaśni i nie daliby rady stworzyć własnego państwa, gdyby im Skandynawowie w tym nie pomogli. Prawda? Otóż - wcale nie.

🗡 Dlaczego właściwie założyliśmy, że średniowieczni Skandynawowie byli atrakcyjniejsi od Słowian?
🗡 Jak polityka i światopogląd manipulowały historią?
🗡 I jak to naprawdę było z tymi wikingami w państwie pierwszych Piastów?

Pytamy o to fantastycznego gawędziarza, prof. Leszka Gardełę, archeologa i wikingologa, wybitnego znawcę wczesnośredniowiecznej Skandynawii i Słowiańszczyzny. Człowieka, który za wikingami przemierzył pół Europy. I napisał o nich mnóstwo artykułów naukowych oraz kilka książek.

Jeśli Wam się spodoba ten odcinek, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! 

Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://studialednickie.pl/wiadomosci,tom-xxiii-2024.html 
Str. 139-164 (ostrogi z potrójnymi motywami zwierzęcymi obejrzycie na str. 143 i 147) 
https://archeologia.pl/wp-content/uploads/2021/06/Cieple-elitarna-nekropola-skompresowana.pdf
Wikingowie w Polsce? Zabytki skandynawskie z ziem polskich, pod red. M. Bogackiego, A. Janowskiego, Ł. Kaczmarka, Gniezno, Szczecin 2019

Nawet jednominutowa przerwa w pracy potrafi zdziałać cuda - zmniejszyć zmęczenie, poprawić pamięć czy wydajność. Warunek: regularność. 
Plus fascynujący świat "zaraźliwych" zachowań: co łączy sikanie, śmiech i ziewanie? Wyjaśniamy mechanizmy neurologiczne, które sprawiają, że nieświadomie synchronizujemy się z innymi. 

Oto dwa naukowe newsy w ramach krótszej wersji naszego podcastu. Zapraszamy do słuchania!

Wideo na 100. odcinek czyli podcast od kuchni i nasze wpadki:
https://youtu.be/XUfTuezdtLY

Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków: 
https://patronite.pl/crazynauka

Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka 

A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109  

Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

Mikroprzerwy:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9432722/
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1911-3846.12999
https://www.sciencealert.com/study-reveals-2-key-ways-to-reduce-fatigue-at-work

“Zaraźliwe” odruchy:
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)01594-X#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw 
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2869077/ 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9399231/ 
https://www.nature.com/articles/s41598-020-64999-x 
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22772979/ 
https://ojs.pum.edu.pl/pomjlifesci/article/download/726/541 
https://www.sciencedaily.com/releases/2013/08/130807204847.htm 
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2020.00442/full 
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2022.780665/full