Focus op Wetenschap

Onderzoekers van Microsoft hebben een slimme muggenval ontwikkeld. Deze automatische muggenval wordt ontwikkeld in de strijd tegen de verspreiding van virussen die door muggen op mensen worden overgedragen, zoals het Zika-virus en het dengue-virus. Wetenschapsjournalist Bennie Mols van De Kennis van Nu zag de robotische muggenval al in actie op een recente conferentie.

Eindelijk is er nu ook een ebola-vaccin voor chimpansees en gorilla’s. Belangrijk, want hoewel de ebola-pandemie veel menselijke slachtoffers heeft geëist, lijden apen in centraal Afrika er des te meer onder. Of het vaccin er daadwerkelijk komt, blijft afwachten: er zijn meer tests nodig, maar inmiddels mag er geen medisch onderzoek bij chimpansees in gevangenschap meer plaatsvinden.Ronald Veldhuizen, wetenschapsjournalist voor onder meer De Kennis van Nu, de Volkskrant en columnist bij KIJK, komt ons over dit nieuws bijpraten

Jeuk. Als je iemand ziet krabben, krijg je er ook last van. Maar ook van erover praten, krijg je jeuk. Voelt u het al? Jeuk wordt daarom 'sociaal besmettelijk’ genoemd. En dat is niet alleen bij ons zo, maar ook apen en muizen zijn gevoelig voor sociale jeuk. Chinese onderzoekers laten deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Science zien dat die besmettelijkheid van jeuk heel precies in de hersens van muizen aangewezen kan worden. We praten erover met Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie aan de Universiteit Leiden en dé jeukexpert van Nederland.

Heeft u ook zo’n moeite met het onthouden van namen? Daar is iets aan te doen. Het geheugen is te trainen via de zogeheten ‘plaatsmethode’. Je onthoudt wel twee keer zoveel, en je hersenen veranderen zelfs een beetje. Dat ontdekten hersenonderzoekers van het Radboud Medisch Centrum. Verslaggever Marc-Robin Visscher krijgt geheugenles.

Kwantumcomputers moeten straks ingewikkelde codes kunnen kraken en berekeningen uitvoeren die nu onoplosbaar zijn. Er bestaan al voorlopers van kwantumcomputers, maar die zijn nog niet perfect, en ook nog heel klein. Delftse onderzoekers hebben nu een belangrijk stap gezet richting het opschalen van kwantumcomputers. Julia Cramer vertelt over hun nieuwste publicatie in Science. Ze is gepromoveerd op kwantumberekeningen en ze is coördinator communicatie bij QuTech, het kwantuminstituut in Delft waar het onderzoek plaatsvond.

Het rommelt al tijden in de psychologie. En dan gaat het niet alleen over figuren zoals Diederik Stapel, maar ook over het feit dat onderzoeken niet altijd dezelfde resultaten opleveren als wetenschappers ze meerdere keren uitvoeren. En dan bracht de Volkskrant gisteren het verhaal dat de prominente Amerikaanse hoogleraar voedselpsychologie Brian Wansink - die honderden publicaties en een bestseller op zijn naam heeft - wordt beschuldigd van statistische uitglijers en het kopiëren van zijn eigen werk. Ondertussen zijn er ook initiatieven om psychologisch onderzoek transparanter en betrouwbaarder te maken. Zo lanceerden Nederlandse onderzoekers vorige week het ‘Health Psychology Bulletin’. Een tijdschrift waarin ook plaats is voor onderzoek uit de gezondheidspsychologie dat is mislukt. Of dat niet zo aansprekend of sexy is. Over het hoe en waarom daarvan praten wij met Rik Crutzen, universitair hoofddocent gezondheidsbevordering aan de Universiteit Maastricht en mede-bedenker en redacteur van het nieuwe vakblad.

Hoe bepalen de redacties van bijvoorbeeld RTL Late Night, Jinek en De Wereld Draait door wie ze uitnodigen? Birte Schohaus van de Universiteit Groningen zocht het uit en concludeert dat het format dicteert wie er aanschuift. Ze promoveert volgende week op haar onderzoek en ze vertelt in Nieuws en Co wat haar bevindingen zijn.

Iedere winter strijken ze weer neer in de Nederlandse weilanden: maar liefst 2,5 miljoen ganzen, klaar met hun broedseizoen in Scandinavië en Siberië. De winter brengen ze bij ons door, op de sappige weilanden van de Nederlandse boeren. En die zijn daar niet blij mee: de ganzen vreten het gras op, en dat kost de boeren miljoenen euro’s. Om de schade te beperken heeft Nederland in 2005 een nieuw beleid ingevoerd. Maar dat beleid, zo blijkt nu, heeft geen enkel effect gehad.Nienke Beintema, wetenschapsjournalist voor onder andere De Kennis van Nu en NRC Handelsblad, weet er meer van.

Het Amazonebos is geen ongerept landschap. Het woud dat wij als originele, wilde natuur zien, blijkt ook door de mens veranderd. In de duizenden jaren dat onze voorouders het bos bewoonden, cultiveerden zij bomen die nuttig voor hen waren zoals cacaobomen, palmen en paranotenbomen. Dat blijkt uit onderzoek dat vakblad Science publiceerde. Wij praten erover met Hans ter Steege, de bioloog en onderzoeker van Naturalis die de studie coördineerde.

Hoe kunnen bedrijven en overheden zich wapenen tegen digitale spionage-aanvallen? Volgens onderzoekers van het Rathenau Instituut maken veel bedrijven en overheden het te gemakkelijk voor cybercriminelen om in te breken. Om de veiligheid te verbeteren pleiten ze onder meer voor jaarlijkse hacktests. In Nieuws en Co een gesprek met Jaap Henk Hoepman, directeur van het Privacy en Identity lab en met Hugo van den Toorn, cyber security specialist bij Deloitte en ethisch hacker. Hoe komt het dat de beveiliging van veel bedrijven en overheden zo slecht is?