Focus op Wetenschap

Zo zit dat. Even in de Kennis van Nu Podcast zitten en een paar weken later krijg je een Spinozapremie. Het is echt toeval, maar bij onze vorige ontmoeting wist fysisch organisch chemicus Wilhelm Huck (Radboud Universiteit) echt niet dat hij de meest prestigieuze wetenschapsprijs van Nederland zou winnen.

We hadden zeker geen bezwaar om Huck nog eens voor een tweede keer voor onze microfoon te krijgen. Huck - eerder actief aan de prestigieuze universiteiten Harvard en Cambridge - wordt nationaal en internationaal geroemd als een van de leidende figuren in de chemie en zoekt naar manieren om de eerste cel te ontwikkelen waarvan we de werking volledig begrijpen. Met de nieuwe inzichten die hij tot dusver opgedaan heeft, is de kans groot dat Huck’s werk later ook belangrijk gaat zijn voor de toekomst van de geneeskunde.

We moeten het er helaas nóg een keer over hebben. Nederland doet niet mee aan het EK. Zonde, want sport zou verbroederen en naties binden. Krijgt onze nationale trots nu een klap? Wij spraken erover met Agnes Elling, als sportsocioloog werkzaam bij het Mulier Instituut.

Hoe leer je in korte tijd zoveel mogelijk woorden van een vreemde taal? Wetenschappers uit de hele wereld doen mee aan Memrise, een wedstrijd om de beste studeermethode te ontwikkelen. Een team van Nijmeegse neurowetenschappers heeft de finale gehaald met hun software programma om snel woordjes te leren. Verslaggever Karin Alberts nam de proef op de som.

Sporten is goed voor lichaam en geest, maar in hoeverre geldt dat ook voor topsport? Lijden topsporters vaker aan psychiatrische aandoeningen dan de gemiddelde burger, of zijn ze geestelijk juist fitter? Wij spraken erover met Vana Hutter, sportpsycholoog en bewegingswetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Vanuit de Rode Hoed in Amsterdam doet Karin Alberts verslag van de bekendmaking van de Spinozapremies, de hoogste onderscheiding in de Nederlandse Wetenschap. Vlak voor de uitzending sprak ze met NWO-voorzitter Jos Engelen en 's ochtends bezocht ze Wilhelm Huck, een van de vier laureaten, in het lab waar hij cellen van de grond af aan wil opbouwen.

Sporten is gezond, maar als je zoveel spiermassa hebt gekweekt dat je bloedvaten erdoor in de verdrukking komen dan ben je te ver gegaan. Waar ligt de grens tussen gezond en ongezond sporten? Wij praten erover met Frank Backx, hoogleraar sportgeneeskunde aan het UniversitairMedisch Centrum Utrecht.

Vlak na het vallen van het ijzeren gordijn eind jaren tachtig kreeg de in Roemenië geboren Netea (1968) de kans om een zomerschool in Amsterdam te volgen. Daar kwam hij in contact te staan met internist en hoogleraar Jos van der Meer die Netea de kans gaf om zijn promotie-onderzoek bij hem te komen doen. Sindsdien is Netea altijd in Nederland gebleven en wist hij aan de Radboud Universiteit en het Radboudumc uit te groeien tot een internationaal toonaangevende wetenschapper op het gebied van ontstekingen, het immuunsysteem en infectieziekten.

Netea is een bijzonder veelzijdige onderzoeker en een pionier in zijn eigen onderzoeksgebied. Tot dusver is zijn grootste ontdekking dat het immuunsysteem van mens en zoogdier kennis door kan geven aan nieuwe generaties. In het wetenschappelijke tijdschrift Science beschreef hij ook precies hoe dat gebeurt. Verder leverde hij zeer belangrijke bijdragen in de strijd tegen de levensgevaarlijke bloedvergiftigende schimmel Candida albicans en leverde hij baanbrekend onderzoek naar hoe het immuunsysteem van de mens doorheen de geschiedenis is geëvolueerd. Veel van zijn ideeën werden binnen slechts enkele jaren gemeengoed en Netea ontving er verschillende (inter)nationale prijzen mee, waarvan de Spinozapremie nu ook deel uitmaakt.

Amerikaanse wetenschappers proberen menselijke organen te kweken in varkens. In het BBC-programma Panorama noemt de leider van het onderzoek het dé oplossing voor het tekort aan donororganen. Maar als we het tekort aan organen op willen lossen, is dit dan inderdaad de meest voor de hand liggende weg? Hub Zwart, hoogleraar filosofie van de natuurwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen vindt van niet.

Tot nu toe was het het streng verboden, maar wetenschappers mogen voortaan menselijke embryo’s kweken voor onderzoek. Tenminste, als het aan minister Schippers ligt. Zij wil dit onder meer mogelijk maken om onvruchtbare stellen te helpen met het krijgen van genetisch eigen kinderen. Politiek verslaggever Lars Geerts praat erover met minister Schippers en verslaggever Karin Alberts ging langs bij hoogleraar humane voortplantingsgeneeskunde Sjoerd Repping voor een reactie op de nieuwe wet. Hij grijpt de nieuwe mogelijkheden die de wet zal bieden met beide handen aan.

Een woestijnmos blijkt de wereldkampioen te zijn als het gaat om drinkwater verzamelen in extreem droge omgevingen. Het plantje haalt zijn drinkwater niet via de wortels omhoog, maar geheel en al uit de lucht. Dat schrijven Amerikaanse en Chinese wetenschappers deze week in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Plants.Over hoe het woestijnmos dit doet en hoe deze ontdekking ook nog tot spettervrije urinoirs kan leiden, praten we vanochtend met wetenschapsjournalist Bennie Mols van De Kennis van Nu.