Focus op Wetenschap

Het was hét wetenschapsnieuws van het jaar, toen op 11 februari bekend werd dat onderzoekers zwaartekrachtgolven hadden gemeten. Nu we die golven kunnen detecteren hebben we een totaal nieuwe manier in handen om het heelal te bestuderen. De eerste keer dat zwaartekrachtgolven werden gemeten, gebeurde dat op de aarde. Maar in de ruimte zouden we nog veel meer soorten zwaartekrachtgolven kunnen meten. Daarom willen onderzoekers het zogeheten eLISA observatorium ontwikkelen: een meetinstrument dat miljoenen kilometers overbrugt. Vandaag publiceerden ze over veelbelovend verkennend onderzoek. Wij spreken erover met Gijs Nelemans, sterrenkundige aan de Radboud Universiteit Nijmegen en leider van het Nederlandse eLISA consortium.

Vrouwen doen inmiddels net zoveel aan sport als mannen, maar dat zie je nog niet terug in het sportonderzoek: daarin zijn vrouwen nog steeds ondervertegenwoordigd. Daardoor is nog te weinig bekend over hoe vrouwen reageren op sportieve activiteiten.Wetenschapper Bouwe van Straten legt uit waarom onderzoek naar vrouwelijke sporters zo lastig is en waarom er zo veel meer bekend is over mannelijke sporters.

Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel, maar onze kennis over de reus is bescheiden. Dat komt onder meer doordat de planeet gehuld is in een dikke laag wolken. De Nederlandse professor Imke de Pater bestudeert Jupiter al jaren en publiceerde een artikel in het vooraanstaande tijdschrift Science. Daarin legt ze uit hoe je tóch een beetje door die wolken heen kunt gluren.Verslaggever Roel Pauw zocht haar op.

Minder kanker, ongevoeligheid voor virussen en het kweken van menselijke organen. Het is een greep uit de beloften die wetenschappers en ondernemers deze week doen in het vakblad Science. Ze willen dat doen via het zogenoemde Human Genome Project Write: een controversieel project waarin ze het hele menselijke genoom, het DNA, stukje voor stukje willen opbouwen. Ethica Jeantine Lunshof is als enige Nederlander bij het project betrokken. Ze is verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen en aan de Harvard Medical School en we spreken haar vanuit Boston.

De acceptatie van alternatieven voor proefdieren verloopt moeizaam. In Europa worden ieder jaar nog steeds 11,5 miljoen proefdieren gebruikt . Dat is zielig voor die dieren en ook wetenschappers zetten vraagtekens bij het nut van sommige proeven. Er worden steeds meer alternatieven gezocht EN gevonden voor proefdieren. En toch blijkt de overstap naar diervriendelijker alternatieven moeilijk. Marie-Jeanne Schiffelers, beleidsonderzoeker, onderzocht waar dat aan ligt. Lees hier meer

Wetenschap is een mannending. In weerwil van initiatieven het tij te keren, worden onze universiteiten nog steeds voornamelijk bevolkt door blanke mannen. En de blik die wetenschappers op de wereld werpen is dan ook die van een blanke man. Historicus Coen van Galen, een man, doet het anders. Hij kijkt niet naar succesverhalen, maar naar vergeten groepen. Voor zijn promotie nam hij de vrouwen in het Romeinse Rijk onder de loep. En hij ontdekte dat de Romeinen veel minder vrouwonvriendelijk waren dan we altijd dachten.

Het placebo-effect zou een serieuze plek moeten krijgen in een medische behandeling. Uit een studie die vandaag gepubliceerd wordt blijkt dat dit effect heel goed gebruikt kan worden om het lichaam te leren zichzelf te genezen. Eerste auteur van het artikel, gezondheidspsycholoog Kaya Peerdeman, vertelt bij Nieuws en Co hoe dit werkt in ons lichaam.

Je ziet tegenwoordig veel freelancers werken in koffiebars en café’s. Nieuw psychologisch onderzoek laat zien waarom ze daar beter van gaan werken: de concentratie van andere freelancers werkt namelijk besmettelijk. Dat concluderen Belgische psychologen in het tijdschrift Psychonomic Bulletin and Review.Bennie Mols - wetenschapsjournalist van De Kennis van Nu- en zelf ook freelancer.

Het gaat de verkeerde kant op met de maatschappij. Dat is het sentiment van het publieke debat. Veel burgers voelen zich niet meer vertegenwoordigd door de politiek. Hoe komen we aan deze pessimistische blik. En is die terecht? Eefje Steenvoorden, promovendus politicologie onderzocht dit maatschappelijk pessimisme. Ze promoveert morgen op haar proefschrift: 'Societal pessimism: a study of its conceptualisation, causes, correlates and consequences'.

Mensen starten steeds vaker een gezin met iemand van hun eigen opleidingsniveau, blijkt uit recent onderzoek. Zie je dat ook terug in de genen van mensen? Dat vroegen Amerikaanse wetenschappers zich af.In de VS waren in de 20ste eeuw een aantal duidelijke trends zichtbaar. 1. Mensen begonnen in de loop van de 20ste eeuw steeds vaker een gezin met iemand van hun eigen opleidingsniveau. 2. Er is een duidelijk verschil in geboortecijfer tussen laag- en hoogopgeleide mensen. Laagopgeleide mensen krijgen gemiddeld meer kinderen.Daarnaast hebben we in de afgelopen decennia ontdekt dat bepaalde genen samenhangen met de intelligentie en het opleidingsniveau van mensen.Zijn er hierdoor meer genetische verschillen ontstaan tussen hoog- en laagopgeleiden? Bouwe van Straten van de Kennis van Nu: 'Dat is precies van de wetenschappers hebben onderzocht, maar dat was dus niet zo. Ze hebben dit onderzocht bij verschillende groepen Amerikanen die in de loop van de 20ste eeuw leefden. Ze ontdekten wel bepaalde verbanden. Mensen met een hoog opleidingsniveau kregen gemiddeld minder kinderen, maar ze vonden geen enkel verband met de genen voor intelligentie.