ISVW filosofie podcast

We beleven een wooncrisis, een klimaatcrisis, een coronacrisis, een politieke crisis. Maar wat is dat eigenlijk, in tijden van crisis leven? Voor antwoorden kunnen we terecht bij de Spaanse filosoof José Ortega y Gasset. Hij leefde van crisis naar crisis en schreef naar aanleiding daarvan een filosofie. Onno Zijlstra, auteur van Het leven als schipbreuk (ISVW, 2022), bespreekt Ortega y Gasset in de ISVW podcast.

Waarom voelen we ons schuldig? Waarom laten we ons zo leiden door dat schuldgevoel? Is het mogelijk om van ons schuldgevoel verlost te zijn? Jannah Loontjens, hoofddocent van de summerschool Schuldig, ging op persoonlijk onderzoek uit en ging te rade bij de filosofie. Hoe dachten filosofen als Kierkegaard, Freud en Arendt over schuld? Loontjens spreekt erover in de ISVW podcast.

Marcus Aurelius (121-180) staat weer volop in de belangstelling in de Nederlandse media. Aurelius heerste over het Romeinse Rijk in een rumoerige politieke periode én tijdens een pandemie. Tijdens zijn keizerschap beroepte hij zich op het stoïcisme. Hoe ging het stoïcisme samen met het keizerschap? Wat stond centraal in het stoïcisme van Aurelius? En wat kunnen wij vandaag leren van Aurelius over stoïcisme in de politiek en in de maatschappij? Dennis de Gruijter, hoofddocent van de Stoïcijnse week spreekt over Aurelius in de ISVW podcast.

Waar lieten Erasmus en Spinoza zich door inspireren? Hoe dachten filosofen in de Lage Landen over gender, mensenrechten en kolonialisme? En wanneer kwam er voor het eerst echt aandacht voor publieksfilosofie in de Nederlandse academie? Erno Eskens, auteur van Denkers en dwalers (ISVW, 2022) spreekt in deze extra lange aflevering van de ISVW podcast over de geschiedenis van de filosofie in de Lage Landen.

Tijdens de coronapandemie kwamen we er opeens achter dat zelfs in veilige, vaste bubbels mensen het met elkaar oneens waren. Soms kwamen we zelfs lijnrecht tegenover elkaar te staan. Eén ding hebben we hoe dan ook gemeen: onze roep om verstaan te worden. Hoe kunnen we elkaar begrijpen in plaats van elkaar bij voorbaat buitensluiten? Wat drijft ons uiteen en wat verbindt ons? Corrie Haverkort, hoofddocent van de summerschool 'De kunst van het verstaan' spreekt over een ethiek van gelijkheid en verschil in de ISVW podcast.

Wat zegt de manier waarop wij andere diersoorten benaderen over ons? Wat zorgt ervoor dat juist de kat en de hond het perfecte gezelschapsdier voor ons is? Wat hebben filosofen eigenlijk gezegd over de verhouding dier-mens? En wordt het tijd dat de mens zichzelf weer als een klein onderdeel van de natuur beschouwt? Maarten Reesink, universitair docent DierMens Studies, geeft zijn antwoorden in de ISVW podcast.

Onttovert de wetenschap of betovert ze? Is de wetenschap vriend of vijand voor een zinvolle wereld? Het leven is veel bijzonderder dan we denken. Ons doodnormale doen en laten wordt bijzonder wanneer we het bekijken door een wetenschappelijke bril. Nanda van Bodegraven schreef hierover Het gedachtendier (ISVW, 2021). Ze presenteert het boek in de ISVW podcast.

Wat kan ik weten? Wat moet ik doen? Waarop mag ik hopen? Wat is de mens? Dit zijn de grote filosofische vragen die Immanuel Kant (1724-1804) stelde. Hoe kwam Kant tot deze vragen en op welke antwoorden kwam hij? Wat is de relevantie van zijn denken voor vandaag de dag? En welke fabeltjes gaan nog altijd rond over Kant als persoon? Jabik Veenbaas, auteur van De essentie van Kant, introduceert Kant in de ISVW podcast.

Hoe kan een filosoof bijdragen aan de lokale politiek? Wat is de rol van dankbaarheid in de politiek? Hoe kunnen we de filosofie van oude Grieken en middeleeuwse denkers toepassen in de maatschappij van nu? In deze aflevering van de ISVW podcast geeft Denker des Vaderlands Paul van Tongeren antwoord op deze en andere vragen. Paul van Tongeren is ook in 2023 op de ISVW: van 21 t/m 25 augustus dompelt hij je onder in Nietzsches Zarathoestra; Zarathoestra lezen.

Het levensverhaal van Anna J. Cooper is al een boek waard. Geboren in slavernij werd ze een pionier en geleerde van de hoogste soort: ze was de vierde zwarte Amerikaanse vrouw met een PhD, schooldirecteur en bevlogen docent tot haar 95e, en een vooraanstaand activist. In Een stem uit het Zuiden (vertaling ISVW, 2021) voert Cooper strijd voor gelijke rechten en stelt ze racistische en seksistische praktijken aan de kaak. Hoe wilde ze burgerrechten verwezenlijken? Welke argumenten gebruikte ze tegen de gevestigde orde van haar tijd? En welke lessen kunnen wij hieruit leren? Marthe Kerkwijk introduceert Cooper in de ISVW podcast.