ISVW filosofie podcast

In deze podcast vertelt Natascha Rietdijk over hoe tactieken van gaslighting en twijfelzaaien in de politiek worden ingezet: door het in diskrediet brengen van critici, het ontkennen van feiten en het inzetten van tegennarratieven. Waarom werken deze tactieken? Hoe functioneren echo chambers? Is de waarheid verworden tot een speelbal van affectieve manipulatie? En wat kunnen journalisten, burgers en instituties en doen om het vertrouwen in betrouwbare data weer terug te winnen? Natascha Rietdijk is een van de sprekers tijdens de filosofieweek De waarheid is dood. Lang leve de waarheid, van 13 t/m 17 oktober 2025 aan de ISVW.

Bart Geeraedts gaat in gesprek met Lotte van Etteren, docent Artificiële intelligentie aan de Radboud Universiteit. Ze stelde het boek IK, AI samen, dat binnenkort verschijnt bij ISVW Uitgevers, en geeft een lezing in de cursus Filosofie en AI. Van Elteren vertelt hoe AI en microtargeting onze wereld vormen, en welke filosofische vraagstukken daarbij komen kijken. De cursusweek Filosofie en AI vindt plaats van 20 t/m 24 oktober 2025. Tivadar Vervoort modereert. Met lezingen van Lotte van Elteren, Bas Haring, Pim Haselager, Jeroen Hopster, Julian van Vugt, Annemijn Kwikkers, Paulan Korenhof, Anco Peeters, Tim Christiaens, Ajuna Soerjadi, Sanaa Abrahams, Guido van der Knaap, Niek van de Pas en Adrienne de Ruiter.

Bart Geeraedts praat in deze podcast met Renate Schepen en Jacob Koolstra over onze nieuwe beroepsopleiding: interculturele filosofie voor schoolleiders. Wat gebeurt er als je niet het individu maar diens beweging centraal stelt, of als je een persoon niet los ziet van de context waarin het zich bevinden? Interculturele denktradities, zoals Afrikaans Ubuntu, Japanse Ba of Latijns-Amerikaanse filosofie, bieden radicaal andere inzichten in tijd, kennis en gemeenschap. Door denkkaders te verruimen en reflectie te stimuleren, ontstaat ruimte voor meer plezier en verbinding in het onderwijs, en leren leerlingen beter omgaan met de complexiteit van de maatschappij. De beroepsopleiding Interculturele filosofie voor schoolleiders bestaat uit vijf tweedaagse bijeenkomsten en start op 12 januari 2026.

Dennis de Gruijter en Arthur Matien vertellen over de meerwaarde van stoïcijns coachen. Hoe moet je je verhouden tot de werkelijkheid? Komen je gedachten, ideeën en verwachtingen overeen met wat de natuur, waaronder de menselijke psyche, te bieden heeft? Dennis en Arthur leggen uit hoe je als coach praktische oefeningen kunt meegeven, waardoor mensen zich beter kunnen oriënteren op het grotere geheel en hun rol daarin. De beroepsopleiding Stoïcijns coachen bestaat uit vijf tweedaagse bijeenkomsten en start op 28 oktober 2025.

Remco Liu-van Dorp vertelt over de basiscursus die hij doceert, De draak in de zuilengang. Een ontmoeting tussen dao en stoa. Deze cursus gaat over de twee levensfilosofieën die Remco heeft bestudeerd en toepast: het daoïsme en het stoïcisme. Beide streven ernaar te leven in harmonie met de natuur. Maar wat is dan die natuur, die werkelijkheid? In de podcast bespreekt Remco de overeenkomsten en verschillen tussen daoïsme en stoïcisme, en wat deze filosofieën hem in zijn eigen leven brengen. De basiscursus De draak in de zuilengang bestaat uit vijf weekenden, die ook los zijn te volgen. Met Remco Liu-van Dorp en gastdocenten Dennis de Gruijter, Benny Voncken, Jan Bor en Yuan Sun.

Henk Oosterling gaat in gesprek met Bart Geeraedts. Oosterling is ecosoof en houdt zich bezig met duurzaamheidsproblematiek. Hij doceerde filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. De mens is gek op doemdenken, en dan vooral op 'catastrofiel' denken: we houden ervan te geloven dat ons grote catastrofen te wachten staan, en dat we zondig zijn en naar de hel gaan. Dit collectieve verlangen is op zichzelf terug aan het slaan, stelt Oosterling. Hij vraagt zich af of het doemdenken nog wel zo leuk is. We weten misschien te veel van de wereld en ons vermogen tot integraal denken, in termen van relaties en hele ecosystemen, ontmoedigt ons. Als alles zo complex samenhangt, hoe kunnen we dan het tij keren? Is het mogelijk om verzet te bieden tegen het systeem? Oosterling gaat te rade bij het zogenaamde netwerkdenken. In de summerschool Ecosofie die Henk Oosterling geeft op 27 augustus tot 1 september 2025 gaat hij hier verder op in, en brengt hij de ecosofische traditie in kaart.

Marli Huijer spreekt met Bart Geeraedts over de invloedrijke filosoof Michel Foucault. Marli is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, voorzitter van de Maand van de filosofie en voormalig Denker des Vaderslands. Ze promoveerde op het denken van Michel Foucault. Foucaults boek Discipline, toezicht en straf gaat over hoe we onszelf 'disciplineren': ons op een bepaalde manier gedragen als gevolg van internalisering van toezicht en macht. Marli vertelt dat ze methadonarts was, drugsgebruikers registreerde en ze methadon gaf om overlast te beperken. Ze kwam, geïnspireerd door Foucault, tot het inzicht dat dit een vorm is van disciplinering, en neemt ontslag. In het gesprek gaat Marli verder in op het denken van Foucault. Er komt bijvoorbeeld aan bod: hoe Foucault laat zien dat het verleden het heden bepaalt, en we de grenzen van het verleden zouden kunnen overschrijven door er anders naar te kijken; hoe het model van het panopticon model is voor een gedisciplineerde samenleving; hoe we de moed kunnen hebben om 'waar te spreken' (parrhesia) en de grote risico's daarvan; hoe we kunnen zorgen voor het 'zelf'. Marli Huijer geeft samen met Valerie Granberg een summerschool over Foucault aan de ISVW, die plaatsvindt van 30 juli t/m 3 augustus 2025.

Lotte Spreeuwenberg vertelt over haar summerschool, die is gewijd aan feministische filosofie. Vijf dagen lezen, praten en discussiëren over thema's als: de logica van misogynie, de heks en de huisvrouw, seks, schoonheid, en ook mannen. Wat is een vrouw, en wat is feministische filosofie? Lotte bespreekt in de podcast de verschillende feministische golven, en hoe die op elkaar reageerden. Zo ging de eerste golf over formele rechten, de tweede over sociale en economische rechten. Later werd de kritiek geuit, onder meer door Angela Davis, dat ook klasse en ras moeten worden meegenomen. Kan feministische filosofie iets toevoegen aan de filosofie? Volgens Lotte kan dat bijvoorbeeld door interventies te doen in bestaande disciplines en te onderzoeken hoe gender een rol speelt in deze domeinen. Daarnaast kunnen 'vergeten' onderwerpen, zoals het vrouwelijk lichaam, zwangerschap en geboorte, filosofisch worden belicht. De summerschool Feministische filosofie vindt plaats van 16 t/m 20 juli 2025.

De Duitse filosoof Eva von Redecker pleit in Revolutie voor het leven. Een filosofie van nieuwe protestbewegingen (ISVW Uitgevers, 2025) voor een nieuwe manier van samenleven, waarin we delen in plaats van uitbuiten en redden in plaats van vernietigen. Ze vertelt erover in de podcast en laat zien wat we van protestbewegingen kunnen leren.

Clinton Verdonschot, als filosoof gespecialiseerd in politieke theorie, vertelt Bart Geeraedts over zijn summerschool Het liberalisme is dood. Leven we in een postliberaal tijdperk? Clinton gaat na hoe het kan dat het liberalisme zo gemakkelijk plaatsmaakt voor het postliberale populisme. Ook denkt hij na over wat er na het liberalisme zou kunnen komen. Is er nog plek voor het liberale gedachtegoed in het postliberale tijdperk? De summerschool Het liberalisme is dood vindt plaats van 7 t/m 11 juli 2025.