ISVW filosofie podcast

Albert van der Schoot legt in deze podcast uit hoe het utoptisch denken in filosofie en kunst zich ontwikkeld heeft in de moderne tijd. In 1516 verscheen Thomas More's Utopia, waar we ook de term utopie aan danken. Pogingen om een grootschalige utopie niet alleen theoretisch uit te denken, maar ook in praktijk te brengen, leiden vaak tot bloedvergieten, en grote teleurstelling – de Franse Revolutie is daarvan het klassieke voorbeeld. Op kleine schaal maken utopische alternatieven meer kans – soms als gedachte-experiment, soms ook in uitgewerkte vorm. Kunstenaar Constant Nieuwenhuijs ontwierp 'New Babylon en architect Oscar Niemeyer Brasilia. Hoe heeft het utopisch denken filosofen en kunstenaars door de tijd heen geïnspireerd? Albert van der Schoot geeft samen met Karin Braamhorst en gastsprekers de cursus Utopie in filosofie en kunst van 24 t/m 28 februari.

In deze podcast een gesprek met Niels Hexspoor en Michiel Poorthuis over de nieuwe filosofische stroming object-georiënteerde ontologie (OOO). Deze stroming stelt dan dat de mens slechts een object is, niet meer of minder belangrijk dan andere objecten in de wereld. Grote crisissen van onze tijd, zoals de klimaatcrisis en de opkomst van het populisme, laten namelijk zien dat de mens niet het centrum van het universum vormt. Maar doen we de mens daarmee niet tekort? Niels Hexspoor en Michiel Poorthuis verzorgen het filosofieweekend: De mens is ook maar een ding. Ze verzorgden de recent de Nederlandse vertaling van het boek van Graham Harman, Object-georiënteerde ontologie. Een nieuwe theorie van alles.

In deze podcast praat Bart Geeraedts met Florian Jacobs over de de Lets-Amerikaanse filosoof Judith Shklar (1928-1992). In haar boek Over onrecht (1990) legt Shklar de basis voor een nieuwe theorie van recht en onrecht. In tegenstelling tot de traditionele politieke filosofie vertrekt Shklar niet vanuit een abstracte definitie van rechtvaardigheid, maar vanuit de vraag wat onrechtvaardigheid concreet betekent. We moeten volgens Shklar niet doof blijven voor wat slachtoffers van onrecht ons te zeggen hebben. Over onrecht is onlangs verschenen bij ISVW Uitgevers. #judithshklar #shklar #filosofie #onrecht #overonrecht

Bart Geeraedts praat voor deze podcast met Marthe Kerkwijk over haar nieuwe boek: 'Bevallen van een jackfruit. Hoe we moeders manipuleren'. Kerkwijk vertelt hoe anderen zich gingen bemoeien met haar en haar toekomstige kind toen ze zwanger was van haar eerste kind. En dat waren niet speciaal goedbedoelende buren of familieleden, maar vooral medische instituties en het bedrijfsleven. Moeder zijn lijkt geen privézaak, maar een ethische en politieke kwestie. Daarin speelt persoonlijke autonomie een sleutelrol. Bevallen van een jackfruit verschijnt bij ISVW Uitgevers. Het is het is het eerste deel van de serie Doordenkers. Dit is een nieuwe essayreeks waarin aanstormende Nederlandse en Vlaamse denkers urgente maatschappelijke thema's verkennen.

Bart Geeraedts ging in gesprek Jan-Hendrik Bakker. Bakker schreef 'De kracht van gras' over de Amerikaanse dichter Walt Whitman. Gras is taai en veerkrachtig, het sterft en komt steeds weer terug. Whitman gebruikte dit beeld in zijn visioen van de toekomstige democratische samenleving. Bijna twee eeuwen later is Whitmans spirituele kijk op natuur en samenleving nog steeds actueel. 'De kracht van gras' verscheen bij ISVW Uitgevers.

Bart Geeraedts spreekt met ISVW-docent Jan Flameling over Martha Nussbaum, een van de meest gelezen denkers van onze tijd. Zij heeft de afgelopen jaren regelmatig op de ISVW voordrachten gehouden. Het werk van Martha Nussbaum kan worden omschreven als een opvoeding tot (mede)menselijkheid met aandacht voor de rol van emoties en de narratieve verbeelding bij morele oordeelsvorming en als een oproep om met z'n allen te zorgen voor een rechtvaardige en menswaardige samenleving waarin een ieder de kans krijgt zijn vermogens ('capabilities') volledig te ontwikkelen. Jan Flameling geeft de masterclass Martha Nussbaum, bestaande uit vijf weekenden die ook los te volgen zijn. De masterclass start op 9 november 2024.

Bart Geeraedts heeft met Marli Huijer en Christien Brinkgreve een gesprek over het moederschap. Steeds meer, met name hoog opgeleide vrouwen aarzelen of zij nog wel kinderen willen, het is nog steeds moeilijk om als moeder een gelijkwaardige positie te behouden in persoonlijke relaties, binnen werk, in de maatschappij en in het publieke leven. Maar een moeder die gemengde gevoelens heeft over het moederschap past niet in het maatschappelijke ideaal van perfect moederschap en roept daarom angst op bij radicaal rechtse partijen en orthodox gelovige groeperingen. Met hun familiepolitiek en anti-abortusstandpunten hopen zij de verworven reproductieve vrijheden van vrouwen terug te draaien, en daarmee de vrijheid om zelf over hun leven te beschikken. Marli Huijer en Christien Brinkgreve geven van 28 oktober t/m 1 november de cursusweek Moederschap revisited

In deze podcast staat het denken van de Duitse filosoof Martin Heidegger centraal. Te gast is Heideggerkenner en ISVW-docent Dirk de Schutter. Martin Heidegger (1889-1976) is een van de invloedrijkste filosofen van de twintigste eeuw. Zijn hoofdwerk, Sein und Zeit, wordt gezien als een van de belangrijkste werken uit de geschiedenis van de filosofie. Dit boek inspireerde het Franse existentialisme, en ligt ook ten grondslag aan het programma van een de(con)structie van de westerse metafysica. In deze aflevering gaat Dirk de Schutter in gesprek met Bart Geeraedts over de omvang van het oeuvre van Heidegger, zijn existentiefilosofie en de connectie tussen zijn denken en dat van Hannah Arendt.

Moeten we meer of juist minder gaan werken? Moeten we vasthouden aan het ideaal van werk als bron van zingeving, of moeten we werk juist minder belangrijk maken? Waarom werken we eigenlijk? Peter Huijzer praat met Bart Geeraedts over het waarom van werk. Van 28 oktober t/m 1 november geeft Peter Huijzer de filosofieweek Het waarom van werk.

Bart Geeraedts loopt samen met filosoof Sanne Rombouts langs het vernieuwde filosofenpad. Er zijn een aantal niet-westerse filosofen en vrouwelijke filosofen toegevoegd. Rombouts schreef de teksten die je kunt beluisteren tijdens de wandeling via QR-codes op de borden langs de route. Geeraedts sprak deze teksten in. Rombouts en Geeraedts praten aan de hand van de filosofen over het thema natuur, en de wolf komt ook nog voorbij.