ISVW filosofie podcast

Glenn Albrecht was on tour in Nederland om zijn boek Aarde Emoties te promoten. Hij deed ook de ISVW aan om daar de ISVW de Frederik van Eedenlezing te verzorgen. Voorafgaand aan de lezing interviewde Bart Geeraedts hem. Het gesprek ging over nieuwe emoties die ontstaan, omdat de aarde zo snel verandert dat woorden tekort schieten. Albrecht geeft namen aan deze emoties, zoals bijvoorbeeld de emotie solastalgia, dat is het verdriet dat je voelt als het land waar je woonde onherstelbaar verwoest is. Ook bedacht Albrecht de term Symbioceen, dit is een nieuw tijdperk waarin de mens zich symbiotisch verbindt met de rest van al het leven.

De middag voordat Martha Claeys de Socratesbeker won voor haar boek Trots Interviewde Bart Geeraedts haar. En nee, dat gesprek ging niet over haar boek (nou, bijna niet: er is een kort telefoongesprek ingevoegd met de kersverse winnaar) maar het interview ging vooral over de Summerschool Morele emoties die Martha Claeys deze zomer zal geven aan de ISVW. Luister naar een fijn gesprek waarin Claeys helder uitlegt waarom het belangrijk is dat we onze emoties kritisch onder de loep nemen. Waar traditioneel emoties worden gezien als irrationeel en ondoordacht, als 'stupide schuivingen in buik en boezem'(Lucretius), weten we sinds Martha Nussbaum dat er in elke emotie een waarde-oordeel zit, dat maakt ze per definitie moreel. En het probleem is nu juist dat vooral immorele machthebbers emoties inzetten om mensen te overtuigen. Hoe kun je daar een antwoord opgeven?

Op het terras van de ISVW praat Bart Geeraedts met filosofen Lisa Doeland en Wouter Kusters over de klimaatcatastrofe waar we ons op dit moment in bevinden. Beiden filosofen schreven er een boek over en beiden geven een gastcollege tijdens de cursusweek Klimaatfilosofie op de ISVW. Doeland meent dat wij mensen Pac-Mannen zijn geworden die met onverzadigbare honger de wereld oppeuzelen. We leven volgens haar in het afvaloceen, een tijdperk waarin de planeet inclusief onze lichamen veranderend zijn in opslagplaatsen van afval. We moeten dan ook volgens haar onze eigen uitsterfelijkheid onder ogen zien. Wouter Kusters is wat minder apocalyptisch en gelooft dat we in de huidige situatie drie opties hebben, vechten, vluchten of freezen. Als je voor de laatste optie kiest dan maak je een pas op de plaats en kijk je wat de verschillende interpretaties van het probleem zijn. Daarbij kan de filosofie helpen. We kunnen in vrijheid met elkaar in dialoog gaan. De cursus Klimaatfilosofie is van 6 tot en met 10 mei.

Bart Geeraedts gaat in gesprek met intercultureel filosoof Renate Schepen en kunstenaar Seandy Achthoven. Eind april geven zij op de ISVW de filosofieweek Kunst, lichaam, context. Hierin zullen onder andere Latijns-Amerikaanse denkers als Sor Juana Inés de la Cruz en María Zambrano aan bod komen. Aan de hand van deze filosofen ervaar je tijdens de cursus je eigen gesitueerdheid in het westerse denken. Door filosofische teksten, maar ook door beeldende kunst, dichtkunst, of lichamelijke oefeningen leer je je sensibiliseren voor nieuwe ideeën. In dat kader brengt Geeraedts een bezoek aan het atelier van Achthoven waar ze uitlegt hoe kunst het voelend denken kan activeren. De filosofieweek Kunst, lichaam, context is van 29 april t/m 3 mei.

Bart geeraedts heeft een gesprek met Suzanne Roes over De politiek van vruchtbaarheid. Steeds meer mensen willen geen kinderen: uit klimaatoverwegingen, door ongelijkheid of gewoon vanwege een ander levensplan. Maar als zij hun arts om sterilisatie vragen, wordt hun verzoek vaak afgewezen. Wie een persoonlijke beslissing wil nemen over ouderschap, krijgt te maken met de politiek van vruchtbaarheid. Wie mogen er kinderen krijgen? Wie moeten er kinderen krijgen? En wie vooral niet?

Karin Braamhorst schreef het prachtige boek Iconische iconen. In deze aflevering vertelt ze hoe diep verankerd deze kunstvorm is in de Russische cultuur, maar ook in die van Ethiopië. Contemplatie voor een icoon is een manier om in direct contact met God te komen. Een podcast vol kleurrijke verhalen, bijvoorbeeld over de relatie tussen diepgelovige kluizenaars en iconen, over Bob Marley en over de geur van heiligheid. Het boek Iconische iconen is uitgegeven bij ISVW Uitgevers.

We stapelen crisis op crisis, de mens lijkt een bedreigde diersoort te worden. Hoogste tijd daar wat aan te doen, en wel door anders te denken. Bransen stelt elf mentaliteitsveranderingen voor. De belangrijkste is de transformatie van heerser tot debutant. Het is tijd om onwetendheid als intellectuele deugd te omarmen.

Wat is dionysische chaos? Waarom is die verbonden met gevaar en verlies? Wat valt erbij te winnen? Maarten van Buuren is emeritus hoogleraar moderne Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht maar ook een begenadigd vertaler van Spinoza en Nietzsche. Van de laatste vertaalde hij Jenseits von Gut und Böse voor Boom Filosofie. Het gevaar jezelf te verliezen was overigens letterlijk aanwezig in het leven van Van Buuren. Over zijn bijna fatale afloop van een ketamine-experiment, vertelde hij in de podcast Echt Gebeurd.

Jan Flameling vertelt over de Franse filosoof Emmanuel Levinas (1906-1995). Volgens Levinas is het Leven gericht op genieting, maar juist daarom moet je iets doen aan het lijden van de ander, want ons bestaan is altijd in verbinding met anderen. Het gelaat van de ander doet een appèl op ons, het wijst ons op onze verantwoordelijkheid ten opzichte van diegenen die kwetsbaar zijn. Levinas vertelt niet wat je moet doen, maar wel dat je iets moet doen.

Florian Jacobs is uitgever van de ISVW uitgeverij. Aan het eind van 2023 maakte hij een reis naar Oekraïne op uitnodiging van PEN Ukraine. Dat deed hij samen met drie andere auteurs, Manon Uphoff, Lisa Weeda en Jaap Scholten. Zij bezochten er plaatsen die zware littekens dragen van de oorlog met Rusland. Maar ook plaatsen die de hoop op een vrijere toekomst levend houden. Een gesprek.