Kuwentong Pilipino sa Tagalog at Ilocano

Biographical narrative about Genghis Khan and the Mongolian empire in Tagalog. This is the second part of 2 series.

EXCERPT:

"Kakila-kilabot ang bagsik at tinik ng mga Mongol noon kapag sila’y sumalakay. Kaya nila noong patakbuhin at utosan sa anumang direksiyon ang kanilang kabayo sa pamamagitan lamang ng kanilang mga binti at galaw ng kanilang mga paa. Kung kaya, libre ang kanilang mga kamay na gagamit ng sandata. Kasunod sa likuran ng puwersa ng mga mandirigma ay isang maayos na karabano ng pagkain at mga hayup na nakahilera ring nakikipaglakbay. Gayundin na nakasunod ang mga lulan na sandata, Kasama ang mga mangga-gamot at mga taong tumitingin at gumagawa ng katalogo ng mga aakuin nilang mga pag-aari at bagay-bagay na aariin nila sa kanilang pananalakay.

Dahil sa napapalaganap na balita tungkol sa kakayahan at mga pananagumpay ng puwersa ni Tamujin, nakikipag-usap at naki-kiisa ang mga pinuno ng mga ibang tribu upang makasama sila sa kanya.

Sa isang naisaganap na pagtitipun-tipon of KURULTAII ng mga tribu sa ilalim ng kanyang pamumuno noong MIL DOS SIYENTOS ANIM (1206), ibinigay ng mga tribu sa kanya ang pangalan na GENGHIS KHAN. Ang KURULTAII ay isang pagtitipun-tipon ng mga tribu sa imperyo upang mapagpasyahan ang stratehiya-militar na maisasagawa at upang mahirang ang mamumuno at maibibigay ang titulo sa kanya. ”Tagapamahala/Pinuno ng Uniberso” ang katuturan ng pangalang GENGHIS KHAN. Idineklara ng mga shaman o mga pinuno ng paniniwalang espiritu na si GENGHIS KHAN ang siyang kumatawan sa MONGKE KOKO TENGRI o “MAGPAWALANG HANGGAN NA BUGHAW NA LANGIT” na siyang supremo at pinakadakilang diyos ng mga Mongol. Noong matapos naideklara na siya’y may estadong pagka-diyos, tinanggap ng lahat na kanyang nasasakupan ang kanyang katungkulan at ang kanyang pagiging pinuno ng sandaigdigan.

Sa taon ding iyan, tinalo at sinakop ni Temujin o Genghis Khan ang pinakamalakas noon na tribu ng mga NAIMAN at ito ang nagbigay sa kanya ng pag-hahari sa gitnang bahagi at bahaging kanluran ng Mongolia. Pinamunoan ni GENGHIS KHAN ang mga sunod-sunod na pagka-katalo ng mga naglalakihang mga naipamanang pag-hahari o panunungkulang pinuno ng mga lahi at tribu: Lahi sa may Kanlurang bahagi ng XIA noong MIL DOS SIYENTOS SIYAM (1209), Lahi ng KARA-KHITAN KHANATE noong MIL DOS SIYENTOS LABING WALO (1218), IMPERYO NG KHWARAZMIA noong MIL DOS SIYENTOS DALAWAMPU’T ISA (1221) at LAHI ng JIN noong MIL DOS SIYENTOS TATLUMPO’T APAT (1234). Maraming bakbakan ang nangyari. Maraming milyong mga tao at mandirigma ang nangagsimatay.

Noong MIL DOS SIYENTOS PITO (1207), nilusob ng puwersa ni GENGHIS KHAN ang kaharian ng XI XIA. Imperyo ito ng mga TANGUT (o minsan ay tinatawag na MINYAK sa mga Tangut o mga taong taga Tibet). Sumuko ang imperyong nalusob pagkaraan ng dalawang taon. Ang imperyong ito ay naitayo noong IKA-SAMPUNG SIGLO AT TATLUMPO’T WALO (1038). Naputol ang pamumuno nito noong MIL DOS SIYENTOS DALAWAMPU’T PITO (1227) at ito ay noong sila’y sinugpo ni GENGHIS KHAN. Malawak ang lupaing pinagharian ng imperyong ito. Sumukat ito ng WALONG DAANG LIBONG milya kuwadrado (800,000 square miles). Ang mga lugar na sinasakupan nito ay Ningxia, Gansu, silangan ng Qinghai, hilaga o norteng bahagi ng Shaanxi, Xinjiang, looban at Timog na bahagi ng Mongolia..."

CONTINUE WITH PODCAST FOR THE FULL EPISODE.

Biographical narrative about Gengis Khan and the Mongolian Empire told in Tagalog language. This is part 1 of 2 parts.

EXCERPT:

Si Genghis Khan ang kinikilalang pinaka-matapang at pinaka-makapangyarihang mandirigma at pinuno na nabuhay sa kasaysayan ng mundo. Siya ang may pinakamaraming na-angkin at naokupahang mga lugar na nambuo ng pinakamalaking kahariang naitayo sa sandaigdigan. Ito ay nangyari bago naitayo ang kaharian at pamunuan ng imperyo ng Britanya.

Kamangha-mangha ang mga kakayanan ni Genghis bilang lider at pinuno. Napag-isa niya ang pagka-karaming mga tribu na naglalakbay at namumuhay sa mga bundok at kapatagan ng Mongolia at sa mga nakapaligid na mga lugar. Nakayanan niyang pigilin at pinahinto ang mga malimit na paglalabanan ng mga tribu na nag-aagawan ng mga ari-arian at nagpapatayan dahil dito.

Nagawa niya silang makinig at sumunod sa mga utos niya. Napag-isa niya sila upang sa kabuo-an nila, sila’y naging malaki at malakas na puwersa na kanyang pinamunoan. Nilupig nila ang mga dati nang mga kala-hian na siyang nag-hari at namuno sa mga nakaraang mga panahon. Napagtipun-tipon niya ang mga tribu mula sa dulo ng Asya sa Silangan hanggang sa gitnang bahagi ng Yuropa na nasa lagpas ng Asya sa Kanlurang dulo nito. Subalit, kung gaano ang kadakilahan niyang mandirigma, ay gayundin ang kabagsik at kalupit niyang naging kaaway.

May mga paniniwala ang mga mananaliksik sa kasaysayan na halos apat na pong milyong tao ang pinatay ng mga Mongol sa laon ng buhay niya na siya’y namuno. Saksakan ang kanyang pagkalupit sa paglusob niya kasama ng kanyang mga tauhang puro nakasakay sa kabayo. Marami ang mga siyudad ang winasak niya mula MIL DOS SIYENTOS AT ANIM (1206) hanggang MIL DOS SIYENTOS AT DALAWAMPU’T PITO (1227).

Pagkatapos nilang masakop ang isang lugar, wala silang pinatawad – lalaki man o babae, bata o matanda. Pinugotan nila ng ulo ang kanilang mga kaaway o kaya nilunod nila ang mga kaaway nila sa mga labangan na puno ng dugo. Iyong panahon na sila’y lumusob sa siyudad ng Zhongdu (Beijing na ngayon ang pangalan), ginamit nila ang mga sandata na dinakip nila na disenyong gawa ng mga Tsino. Ito yong mga matitibay na trosona gamit ng mga militar sa panahong iyon na pang-kabog at panalpok sa matitibay na mga pader upang mabuksan ito.

CONTINUE WITH PODCAST FOR THE FULL PART 1 EPISODE.

Historical biographical account of Genghis Khan and his Mongolian empire. This is second of 2 parts.

EXCERPT:

Dagidi mongol ket nakaal-alinggaget ti kinasiglatda no mangrautda gapuen ta kabaelanda a tenglen ken paturongen ti agtartaray a kabalyo babaen laeng dagiti gurongda. Iti kasta, nawaya dagidi imada a mangusar ti sabali nga armas. Iti malikudan dagit puwersa ket naurnos a karabano ti taraon ken ayup a sumursurot. Kasta met nga adda dagiti armas ken dagiti ag-agas, mang-ngagas ken tattao a mangkita ken mangi-katalogo kadagiti tagikuaenda kadagiti rautenda.

Gapuen kadagiti nagdindinamag a kabaelan ken panagballigi ti puwersa ni Tamujin, nakiinnuman ken nakikaysa dagiti dadaulo kadagiti dadduma a tribu tapno maki-kappiada kenkuana.

Iti naaramid a panaggigimong a “kurultai” dagiti tribu idi MIL DOS SIYENTOS INNEM (1206), inted dagiti tribu kenkuana ti nagan a Genghis Khan. Ti “kurultai” ket maysa nga imperial a panaggigimong dagiti tribu tapno maikeddeng dagiti stratehiya-militar a maibanag ken madutokan ti ti mangidaulo ken ti maited a titulo iti daytoy. ‘Turayen ti Sangalubongan’ ti kaibuksilan ti naganna. Indeklara dagidi shaman wenno dadaulo ti pammati ti espiritu a ni Genghis Khan ket isut’ mangibagi iti Mongke Koko Tengri (‘Agnanayon nga Asul A Tangatang’) nga isut naindaklan a diosen dagiti Mongol. Iti daydi pannakadeklarana nga addaan nadiosan nga estado, inawat dagiti nasakupanna a ti nakaipatuanna ket ti panagbalinna a mangituray iti entero a lubong.

Iti isu met laeng a tawen, naparmek ni Temujin daydi kapigsaan a tribu dagiti Naiman ket daytoy ti nangted turay kenkuana iti akin-tengnga ken akin-laud a Mongolia. Indauluan ni Genghis Khan dagiti nagsasaruno a pannakaparmek dagiti dadakkel a naipatpatawid a panagturay: ‘kaputotan ti Lauden a Xia’ idi MIL DOS SIYENTOS KET SIYAM (1209), ‘Kaputotan a Kara-khitan-Khanate‘idi MIL DOS SIYENTOS SANGAPULO KET WALO (1218) , ‘Imperio a Khwarazmia’ idi MIL DOS SIYENTOS DUAPULO KET MAYSA (1221) ken ‘Kaputotan a Jin’ idi MIL DOS SIYENTOS TALLOPULO KET UPPAT (1234). Adu a saranget ti napaspasamak. Adu a milyon a tattao ken mannakigubat ti natnatay.

Idi MIL DOS SIYENTOS PITO (1207) rinaut ti puwersa ni Genghis ti pagarian ti Xi Xia. Imperio daytoy dagiti Tangut (pasaray managan Mi-nyak kadagiti Tangut wenno taga-Tibet) ket simmuko daytoy kalpasan ti dua a tawen. Daytoy nga imperio ket nabangon idi MAIKASANGAPULO A SIGLO KEN TALLO PULO KET WALO (1038). Nagpatingga daytoy a panagturay idi MIL DOS SIYENTOS DUAPULO PULO KET PITO (1227) idi pinarmek daytoy ni Genghis Khan. Aglawa daydi daga nga inturayan ti Imperio a Xi Xia ti nasurok a WALO GASUT A RIBU A milya kuadrado.( 800,000 square miles). Dagidi lugar a nasakupanna ket Ningxia, Gansu, dayaen ti Qinghai, amianan a Shaanxi, Xinjiang, uneg ken abagatan ti Mongolia.

CONTINUE WITH PODCAST FOR THE FULL EPISODE.

Autobiographical historical account about Genghis Khan and his Mongolian empire in Ilocano. This is first of two parts.

EXCERPT:

Ni Genghis Khan ti makunkuna a kamaingelan ken kabilegan a mannakigubat ken turayen a nagbiag ditoy daga. Isu ti kaaduan ti naparparmekna a dis-disso ket dagitoy ti nangbukel iti kadakkelan a naiturayan a pagarian ditoy lubong. Daytoy ket kasakbayan ti pannakaipatakder ti panagturay ti imperio ti Britania.

Nakakaskasdaaw ti kabaelan ni Genghis a daulo ken mangituray. Napagkaykaysana dagidi adu a trib-tribu a nagdaldaliasat kadagiti bambantay ken pat-patag iti Mongolia kasta met kadagiti aglawlawna. Nabalinanna a natengngel dagidi naruay a tribu nga aggiginnubat, agiinnagaw ken agpipinnatay.

Napagbalinna ida a dumngeg ken sumurot kenkuana. Napagkaysana dagitoy a dakkel ken nabileg a puwersa nga indauloanna. Nangparmekda dagidi nabayagen a kap- kaputotan a nangiwanwan iti kinabileg kadagiti nabay-bayagen a panawen. Naummongna dagitoy a tribu manipud iti ungto ti Asia iti Daya ken agingga iti tengnga a paset ti Yuropa iti labes ti Laud nga pungto ti Asia. Ngem, no kasano ti kina-indaklanna a mannakigubat, kasta met ti kinadamsakna a kabusor.

Adda pammati dagiti managsukisok iti pakasaritaan nga agarup uppat a pulo a riw-riw a tattao ti pinatay dagiti Mongol iti daydi panagturayna a nangidaulo kadagitoy. Nauyong daytoy a rumaut kaduana dagiti nakakabalyo nga abuyotna. Adu a su-syudad ti pinagdamsaakanda manipud MIL DOS SIYENTOS INNEM (1206) agingga iti MIL DOS SIYENTOS DUAPULO KET PITO (1227).

Kalpasanda a masakup ti maysa a lugar, awan ti pinakawanda - lalaki man, babai wenno ubing. Napugotan ti ulo dagiti kabusorda wenno linemmesda ida iti kulluong a napunno iti dara dagiti pinatayda. Iti daydi panang-rautda iti Zhongdu (nga itan ket Beijing ti naganna), inusarda dagiti nakemmegda nga armas a disenyo dagiti Tsino. Dagitoy dagidi natibker a puon ti kayo a pagusar ti militar kadagidi a panawen a pang-dungso iti napuskol ken nabileg a ruangan ti pader a naipalikmut iti pagarian tapno mapuersa a maluktan daytoy.

CONTINUE WITH PODCAST FOR THE FULL PART 1 EPISODE.

Inspirational narrative about the life and historical contribution of Abraham Lincoln in Tagalog.

EXCERPT:

"... Si Abraham Lincoln ay kilala sa pangalan na “Honest Abe” (Matuwid na Abe). Kilala si Abraham na isa sa mga pinakadakilang bayani sa Estados Unidos. Siya ang nagpa-tupad sa mga batas na nang-puksa at nang-paalis sa pam-bubusabos at pang-a-alipin na noon ay karaniwang nangyayari sa Amerika. Sa mga panahong iyon, noong panglabing siyam na siglo, karaniwan noon na bumibili ang mga mayayaman na mga Amerikano ng mga tao na galing sa Aprika at iba-ibang bahagi ng daigdig, upang gawin nila ang mga ito na mga alipin na trabahador sa kanilang malalawak na mga lupain at ari-arian. Malupit ang pagkaka-trato ng mga alipin. Animo silang mga hayup na nagta-trabaho at napaparusahan sa latigo, hinahamak at minumura. Wala silang mga karapatan at sila ay ina-ari ng kanilang mga amo o master na parang mga hayup at kasangkapang pan-silbi.

Sa panahon noon na si Abraham Lincoln ang siyang nanungkulang presidente ng Estados Unidos, nagproklama ito ng batas na Emansipasyon (Emancipation Proclamation) noong Enero ng MIL OTSO SIYENTOS ANIM NA PU’T TATLO (1863).

Sa mga panahong iyon, may hidwaan noon ang gobyerno ng Estados Unidos sa isang panig at sa kabilang panig ay binubuo ng labing isang estado sa Amerika na nambuo ng lupon na konpederasyon. Ito ang mga estado ng: Texas, Arkansas, Louisiana, Tennesse, Mississippi, Alabama, Georgia, Florida, South Carolina, North Carolina at Virginia.

Ang mga estado sa konpederasyon ay umaasa noon silang lahat sa mga alipin na magtrabaho sa kanilang mga lupain, para sa agrikultura at pag ani ng bulak at koton, tabako at iba pang mga produkto ng pagsasaka at industriyang pan-lupa.

Ito noon ang ikinayayaman ng mga tao sa mga estado na nag-miyembro ng konpederasyon. Kapag mawalan sila ng mga alipin na trabahador, hindi nila makakayanang saka-in at gamitin sa kalakal ang kanilang mga lupain at ito ang magiging sanhi ng pagbagsak ng ekonomiya ng mga ito. Kung kaya, tinanggihan nila ang pagkakaalis ng pangangalipin na igagawang batas noon ng pederal na gobyerno ng Estados Unidos."

CONTINUE. LISTEN TO PODCAST FOR THE FULL EPISODE.

Inspirational biographical account about St Anthony of Padua in Tagalog. This is the second of two parts.

EXCERPT:

"Sa siyudad ng Lisbon, may dalawa sa mga mamamayan na labis-labis ang pagkamuhi nila sa isa’t isa. Isang gabi, iyong anak na lalaki ng isa sa magka-away na ito, ay nakatagpo niya ang anak na lalaki ng kaaway ng kanyang ama. Nakatira ang dalawang magka-away na ito sa malapit sa tirahan ng mga magulang ni Antonio. Nakita nong unang lalaki na walang katao-tao at siya at ang lalaking anak ng kaaway ng tatay niya- sila lamang ang nasa lugar na iyon. Lumitaw ang masamang pag-iisip sa unang lalaki datapwa’t walang makakakita sa anuman na kanyang gagawin. Galit-na-galit itong lumapit sa walang kamalay-malay na lalaki at pinag-tatabak niya ito na siyang ikinamatay ng tao. Pagkatapos noon, naghukay siya sa halamanan ng pamilya ni Antonio at doon niya ibinaon ang bangkay ng kanyang pinatay.

Natuklasan ng mga otoridad ang pagkakaroon ng bangkay sa may hardin ng mga magulang ni Antonio kung kaya’t inaresto nila ang tatay ni Antonio. Kahit pa anong pagpaliwanag at pagpatunay ng ama ni Antonio na wala siyang kamalay-malay sa pagkakaroon ng bangkay doon at wala siyang kasalanan, malakas ang kaso laban sa kanya dahil sa pagkakabaon ng bangkay doon sa poder ng kanyang lupa.

Habang itong trahedya ay nangyayari, nagbigay tanda ang Diyos kay Antonio ng pagkakaroon ng malaking problema ang estado ng kanyang ama. Mabilisang kumuha ng pahintulot si Antonio mula sa mga nasa itaas niya upang maka-alis siya ng isang gabi. Sa pamamagitan ng intersesyon ng Diyos, sa laon lamang ng ilang oras, nakarating si Antonio sa Lisbon mula Padua samantalang ang distansiya sa pagitan ng dalawang siyudad ay isang libo at dalawang daang milya (1200).

Noong humarap sila sa korte sa araw na iyon, hiniling ni Antonio na kaagad nilang ipakita ang bangkay ng patay. ..."

CONTINUE ON. Listen to PODCAST for the full narrative.

Inspirational biographical narrative about St. Anthony of Padua in TAGALOG. This is first of two parts.

EXCERPT:

"...Naipanganak si San Antonio na FERNANDO MARTINS DE BULHOES sa bansang Portugal noong ika a-KINSE NG AGOSTO, MIL UNO SIYENTO SIYAM NA PU’T LIMA (1195). Galing ito sa isang mayamang pamilya at kamag-anakan. Ang kanyang mga magulang na sina VICENTE MARTINS at TERESA PAIS TAVEIRA ay mga tinitingala at iginagalang na miyembro ng siyudad na Lisbon, na siya ring lugar ng kapanganakan ni Fernando. Hindi niya kinailangang magtrabaho upang mabuhay ng matiwasay at marangya. Subalit pinili ni Fernando a naging pari at ang namuhay na isang mahirap.

Noong DOS MIL SIYENTOS SAMPU (1210), nagkaedad noon si Fernando ng labing lima at nag-lakbay itong pumunta sa siyudad ng Portugal na nagngangalang Coimbra. Pumunta siya dito upang siya ay mag-aral ng pagka-pari sa komunidad ni San Agustin na ‘Canonici Regulares Ordinis Sanctae Crucis’. Karaniwang napapalayawan ang sekta ng Katolika Romano ito ng ngalang CROSIERS.

Binuo ito ng mga pari at mga hermanos na nagko-kongregasyon at nag-papatupad ng mga pangaral at alituntunin ni San Agustin. Tumira noon si San Agustin sa Abadia ni San Vicente sa labas ng siyudad ng Lisbon.

Itong komunidad o sosyedad ng mga CROSIERS ay ipinatayo at itinatag ng limang krusado na pinamunoan ni THEODORUS DE CELLIS na nabuhay noong MIL UNO SIYENTO ANIM NA PU’T ANIM hanggang MIL DOS SIYENTOS TATLUMPO’T ANIM (1166 – 1236).

Noong taon MIL UNO SIYENTO SIYAM NA PU’T ISA (1191), iyon noon ang taon na naggaling sina THEODORUS DE CELLIS na sumama kay Emperor Frederick Barbarossa sa ikatlong krusada sa Herusalem. Itong krusada ay pangatlong pagtangka ng lupon nina Haring Felipe na Pangalawa ng Pransiya, si Ricardo na Una (Richard 1) ng Inglatera at Frederick na Una na siyang emperor ng Romano katoliko upang bawiin nila ang Herusalem mula sa kamay ng mga Muslim. Ang dahilan nito ay – noong MIL UNO SIYENTO WALUMPO’T PITO (1187), binihag at inoku-pahan ni AYYUBID SULTAN SALADIN ang Herusalem. Sa pagbabalik noon nina Theodorus de Cellis, pinili nila ang nagpanibago ng kanilang mga buhay at sumunod sila sa buhay na banal.

Dalawang taon ang dumaan at nanirahan si Fernando sa komunidad na iyon ng mga Crosiers. Noong MIL DOS SIYENTOS LABINDALAWA (1212), hiniling ni Fernando na mailipat siya sa pangunahing bahagi ng kongregasyon – ito ay sa Monasterio ng Banal na Krus sa siyudad ng Coimbra. Ito ay dahil sa gusto niya noong iwasan ang lagi-laging pagbibisita sa kanya ng kanyang pamilya, mga kaanak at mga kaibigan ng kanyang pamilya at mga kamag-anak."

CONTINUE ON. Listen to PODCAST for the full part 1 episode.

Inspirational biographical narrative about St Anthony of Padua in Ilocano. This is the second part of the story.

EXCERPT:

" Idiay siyudad ti Lisbon, adda dua kadagiti umili a napalaus ti gurada iti tumunggal maysa. Iti maysa a rabii, daydiay anak a lalaki ti maysa kadagitoy nga agbinnusor ket nakasinnarakna ti anak a lalaki daydi kabusor ti amana. Agnaed dagitoy iti asideg ti taeng dagiti nagannak ken ni Antonio. Nakita daydi umuna a lalaki nga awan tao a sabali nodi ket is-isuda,

Rimsua ti dakes a panunot kenkuana agsipud ta awan makakita no aniaman ti aramidenna. Napnuan pungtot daytoy a nangtagbat iti anak ti kabusor ni amana ket isut’ impatay daytoy. Kalpasanna, intabonna daydi bangkay iti minuyongan ti daga ti kaamaan ni Antonio. Idi naduktalan ti turay ti kaadda ti bangkay iti uneg ti sanikua ti ama ni Antonio, naaresto daytoy. Nupay inkagumaanna a paneknekan nga awan basolna, daydi kaadda ti bangkay iti inaladanna ket napigsa a pruweba kontra kenkuana.

Bayat ti pannakapasamak daytoy a trahedya, impaltiing ti Dios ken Antonio nga adda idi idiay Padua ti sasaaden ti amana. Dagus a nangala ti palubos ni Antonio nga umadayo iti maysa a rabii. Babaen ti panangballaet ti Dios, iti las-ud laeng ti sumagmamano nga oras, nupay ti Lisbon ket addaan iti distansiya a sangaribu ket dua gasut a milya (1200) manipud Padua, nakadanon ni Antonio iti balay dagiti dadakkelna iti sumagmamano laeng nga oras.

Idi addada iti korte, dinawat ni Antonio a dagusenda nga ipakita daydi bangkay ti natay. "

CONTINUE. Listen to PODCAST for the full episode.

Inspirational biographical narrative about St. Anthony of Padua in Ilocano. This is first of 2 parts.

EXCERPT:

"...Naipasngay ni San Antonio a managan Fernando Martins de Bulhoes idiay pagilian ti Portugal idi A-KINSE (15) ti Agosto, MIL UNO SIYENTO SIYAM A PULLO KET LIMA (1195). Naiyanak daytoy iti nabaknang a kaamaan. Dagiti ama ken inana a da Vicente Martins ken Teresa Pais Taveira ket natatakneng a kameng ti alta-sosyedad ti siyudad ti Lisbon nga isu ti nakayanakan ni Fernando. Saanna a kinasapulan ti agtrabaho tapno nagbiag latta koma a narang-ay. Ngem pinili ni Fernando ti nagbalin a padi ken ti nagbiag a nanumo.

Idi MIL DOS SIYENTOS SANGAPULO (1210), agtawen ni Fernando iti sangapulo ket lima (15) ket nagdaliasat daytoy a napan idiay dakkel a siyudad ti Portugal a managan Coimbra tapno agadal iti kinapadi iti komunidad ni San Agustin a ‘Canonici Regulares Ordinis Sanctae Crucis’. Kadawyan a managan daytoy a sekta ti Katoliko Romano iti ‘Crosiers’. Binukel daytoy ti papadi ken hermanos nga agkongregasyon ken nangipakat kadagiti adal ken paglintegan ni San Agustin. Nagnaed idi ni San Agustin idiay Abadia (abbey) ni San Vicente idiay ruar ti siyudad ti Lisbon. Daytoy a gimong ti ‘Crosiers’ ket impundar ti lima a krusado nga indauloan ni Theodorus de Cellis a nagbiag idi MIL UNO SIYENTO INNEM A PULO KET INNEM AGINGGA ITI MIL DOS SIYENTOS TALLO PULLO KET INNEM (1166-1236).

Idi tawen MIL UNO SIYENTO SIYAM A PULO KET MAYSA (1191), isu daydi a tawen ti panaggapu da Theodorus de Cellis a napan kimmadua kenni Emperor Frederick Barbarossa iti maikatlo a krusada idiay Herusalem. Daytoy a krusada ket maikatlo a panagtarigagay ti ummong da Ari Felipe a MAIKADUA II ti Pransiya, Richard (nga UMUNA) 1 ti Inglatera ken Frederick (nga UMUNA) 1 nga Emperor ti Romano Katoliko a mangsubli iti Herusalem manipud kadagiti ima dagiti Muslim. Daytoy ket gapu ta idi MIL UNO SIYENTO WALO PULO KET PITO (1187), kinemmeg ken inokupaan ni Ayyubid Sultan Saladin ti Herusalem. Iti daydi a panagsubli da Theodorus de Cellis, pinilida ti nangbaliw iti biagda ket sinurotda ti biag a nasantoan.

Dua a tawen ti naglabas a nagindeg ni Fernando idiay a komunidad. Idi MIL DOS SIYENTOS SANGAPULO KET DUA (1212), kiniddawna a maiyalis a maipan iti kangrunaan a paset ti kongregasyon - idiay Monasteryo ti Nasantuan a Krus idiay siyudad ti Coimbra. Daytoy ket gapu ta kayatna a maliklikan ti kankanayon a panangbisbisita kenkuana dagiti kaamaan, kakabagyan ken gagayyem ti pamilyana. Nagadal ni Fernando idiay Coimbra ti Teolohiya ken Latin iti daydi walo a tawen a kaaddana idiay.

Kasakbayan ti ordinasyonna, adda idin sumagmamano a nagayyemna a monghe nga agindeg iti monasterio idiay Olivares idiay asideg ti Coimbra. Naipatakder daydi bassit a balay ti ermitanyo a pagyananda a kas daton ken ni San Antonio ti Ehipto. Kameng ditoy ti gimong dagiti pasurot ni Francisco ti Assisi. Maysa idi a nagarapaap nga agbalin a kabalyero ni Francisco. Ngem linipatna daydi nga arapaapna ket nangikeddeng a surotenna ti biag a nasantoan a kas inyadal ni Kristo. Nangipatakder daytoy iti gimong ti prayle idiay Assisi a paset ti Italia idi MIL DOS SIYENTOS SANGAPULO KET MAYSA (1211). Nagdaliasat a napnapan kadagiti adayo ken pasaray napepeggad a lug-lugar a nangaskasaba. Inyaramidna daytoy bayat ti panangaklonna iti biag ti rigat ken iti napasnek a panangsurotna kadagiti pannursuro ni Hesus. Daydi a panagbiagna ket binendisyonan ni Apo Papa Inocencio (A MAIKADUA) II idi MIL DOS SIYENTOS SIYAM (1209) agingga iti – MIL DOS SIYENTOS SANGAPULO (1210).

CONTINUE ON. Listen to PODCAST for the full part 1 episode.

Inspirational biographical account about Saint (Abbot) Anthony of Egypt in Tagalog.

EXCERPT:

"...Kristiyanong ermitanyo noong unang panahon si San Antonio Abad. Siya ang tinatawag na “Ama ng Lahat ng mga Monghe”. Kilala din siya sa mga pangalang: “San Antonio ng Ehipto.”

Siya ang santong pinagdadasalan ng mga may sakit na mga kakaiba at mga sakit na nakakahawa. Kabilang sa mga ito ang sakit na ergotism, erysipelas at shingles. Ang simtoma ng sakit na ergotism ay kombulsiyon. Nakukuha itong sakit na ito kapag nakakain ka ng buto na may molde o amag na tinatawag na ‘ergot’. Kung minsan itong mga buto-buto na tinutuboan ng amag na ergot ay siyang nagigiling na ginagawang harina o nababayo para gawing tinapay gaya ng rye, trigo (wheat), barley, sorghum at iba pang butil.

Ang ‘ersipelas’ ay isang mabigat na impeksiyon na dulot ng bakterya. Pulang bukol sa balat sa iba-ibang bahagi ng katawan naman ang simtoma ng sakit na shingles na ang sanhi ay virus at ito ay nakakahawa.

Naging disipulo ni San Pablo ng Thebes si San Antonio. Si San Pablo ng Thebes ay asetiko na ermitanyo na siyang nagpasimula ng sagradong pamumuhay bilang disipulo ni Kristo.

Ginawa niyang mabuhay ng maralita at naging solitaryo ito sa disyerto. At gaya ni San Pablo, pinili ni San Antonio ang pumunta sa disyerto at namuhay na nag-iisa at bilang asetiko. Sa pamumuhay niyang asetiko, pinagkaitan niya ang kanyang sariling katawan ng anumang kaginha-waan at pagsa-sakripisyo ang kanyang inako. Naging dakilang santo si Antonio Abad o Abba Antonio. Sa kanya napasimula na ang mga pag-uugali at gawaing sagrado ay naging wagas ng pag-aalsa upang dito mag-uugat ang pagbabago ng paniniwala ng mga tao at sosyedad.

Naipanganak si Antonio sa hindi masigurong petsa sa panahon na pagitan ng taong DOS SIYENTOS LIMAMPU’T DALAWA (252) at DOS SIYENTOS LIMAMPU’T APAT (254) AD sa isang mayaman na pamilya sa lugar na Koma na malapit sa Al-Minya, Heptanomis. Itong bansang ito ay siya na ngayon ang pagkaka-alam natin na Ehipto.

Noong siya’y nagkaedad ng mga LABING WALO hanggang DALAWAMPU, namatay ang kanyang mga magulang at naiwan sa

kanya ang pagkalinga sa kanyang kapatid na babai. Sa pagkamatay ng mga ito, ipinamigay ni Antonio ang mga lupaing pag-aari ng kanilang pamilya sa kanilang mga kapit-bahay. Ibi-nenta niya ang mga naiwan nilang mga kayamanan at ibinigay niya ang kanyang binagbentahan sa mga taong mahihirap at walang kaka-yanan sa buhay.

Dinala niya ang kanyang kapatid na babai sa lupon ng mga konsekrado na mga birhen na Kristiyano. Ipinagpasya niya na sundin niya ang mga salita ni Hesus gaya ng nasa kasulatan: “Kung naisin mong maging walang bahid, humayo ka at ipagbili mo ang anumang nasa iyo at ibigay mo sa mga walang-wala; at magkakaroon ka ng kayamanan sa langit; at sundan mo ako.”"...

LISTEN TO THE PODCAST FOR THE COMPLETE/FULL NARRATIVE