Lestin

Vísindamönnum hefur í fyrsta skipti í sögunni tekist að ná ljósmynd af svartholi. Verkefnið er afrakstur áratuga vinnu við að tengja saman sjónauka víðsvegar um jörðina. Ljósmyndin var birt opinberlega á vefsíðu ESO, Stjörnustöð Evrópulanda á suðurhveli, í gær, og þykir sæta tíðindum. Rætt verður við Helga Frey Rúnarsson eðlisfræðing um þessi tímamót og svarthol í víðu samhengi í Lestinni í dag. ,,Ljósmyndir Sonju eru blátt áfram og jafnvel örlítið hversdagslegar en hafa þó yfir sér einhverja óvænta dulúð,'' segir listheimspekingurinn Jón Proppé um verk Sonju Margrétar Ólafsdóttur en hún opnar sýningu í Skoti Ljósmyndasafns Reykjavikur í dag. Listakonan tekur sér far með Lestinni í dag, segir nánar frá verkum sínum. Og hljómsveitin Bagdad Brothers hefur vakið verðskuldaða athygli að undanförnu fyrir slípað og draumkennt indírokk sitt og hefur áður komið við sögu í Lestinni. Færri vita hins vegar að þeir eru hluti af tónlistarbandalaginu póst-dreifingu sem inniheldur margar hljómsveitir og einyrkja sem deila ákveðinni hugmyndafræði, þó hljómurinn sé margbreytilegur. Á dögunum komu til að mynda út stórgóðar skífur á vegum póst-dreifingar með sveitunum Gróu og Skoffíni. Davíð Roach Gunnarsson rýnir í nýleg verks hópsins í Lestinni í dag.

Samtökin '78 efna til Wikithons annað kvöld en skipuleggjendur kvöldsins segja að nánast engar Wikipedia-síður finnist um hinsegintengd málefni á Íslandi. Í Lestinni í dag verður fjallað nánar um viðburðinn sem og fyrirbærið Wikithons að gefnu tilefni. Í gær var opnuð í Þjóðarbókhlöðunni sýningin Sjónarfur en hún er helguð prentlistamanninum Sigmundi Guðmundssyni sem var talinn listfengsti og smekkvísasti prentari landsins undir lok 19. aldar, og átti mikinn þátt í þeim endurbótum sem urðu á prentiðn hér á landi fyrir aldamótin 1900. Á sýningunni má sjá sýnishorn af prentlist Sigmundar sem Unnar Örn myndlistarmaður og Guðmundur Oddur Magnússon rannsóknaprófessor við Listaháskóla Íslands hafa tekið saman. Guðmundur Oddur verður gestur Lestarinnar í dag. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar í dag um belgísku kvikmyndina Girl sem er frumraun leikstjórans Lukasar Dhont. Myndin byggir á sannri sögu og fjallar um unglingsstúlkuna Láru sem er hæfileikaríkur ballettdansari en einnig trans. Myndin, sem var frumsýnd á Cannes í fyrra, hefur hlotið marga lofsamlega dóma en þó sætt harðri gagnrýni frá transfólki. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli sínum í dag um siðferðilega ábyrgð blaðamanna og fjölmiðla.

Í Lestinni í dag er meðal annars fjallað um fyrirsagnir og fréttir, þá sýn á heiminn sem fyrirsagnir dagblaðanna birta okkur á hverjum degi. Í pistli sínum í dag heldur Tómas Ævar Ólafsson áfram ferðalagi sínu um Portúgal og heimsækir Santa Maríu sjúkrahúsið í Lissabon í leit að varðveittu höfði raðmorðingja. En svo vill til að höfuðið er ekki eini varðveitti líkamsparturinn á þessu sjúkrahúsi. Pólski rithöfundurinn og aðgerðarsinninn Olga Tokarczuk verður samferða, höfundur skáldsögunnar Flights, en fyrir það verk hlaut Olga Man Booker verðlaunin í fyrra. Bandaríska költ-hljómsveitin The Shaggs kemur við sögu í þættinum. Og Halldór Armand Ásgeirsson flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar í dag um rómverskan konsúl sem eyðilagði sitt eigið hús og hvað það segir okkur um traust til Alþingis.

Í dag, 8. apríl, eru nákvæmlega 25 ár liðin síðan bandaríski tónlistarmaðurinn Kurt Cobain fannst látinn á heimili sínu í Seattle. Cobain var aðeins 27 ára gamall, en hafði sigrað heiminn ásamt hljómsveitinni Nirvana, sem gaf árið 1991 út eina áhrifamestu hljómplötu rokksögunnar, Nevermind. Cobain varð að talsmanni og tákni heillar kynslóðar, spurt verður í Lestinni í dag: Hvers vegna? Gestir þáttarins verða Ásdís Egilsdóttir bókmenntafræðingur og Þorsteinn Hreggviðsson dagskrárgerðarmaður á Rás 2. Þann 15. mars síðastliðinn gaf hljómsveitin breska hljómsveitin The Comet is Coming út plötuna Trust in the Lifeforce of the Deep Mystery. Platan er í samtali við loftslagsbreytingar, jazz-hefðina, óreiðuna og sjálfan Guð. Tómas Ævar Ólafsson leggur við hlustir og veltir fyrir sér skilaboðum plötunnar. Og ný tónlist kemur nánar við sögu hjá okkur í Lestinni í dag, við fáum tóndæmi af plötunni Titanic Rising, fjórðu hljómplötu Weyes Blood, öðru nafni Natalie Mering, platan kom út á föstudag, og hefur hlotið góða dóma, platan sögð sú metnaðarfyllsta á ferli hingað til. Heyrum brot í þættinum í dag. Áslaug Torfadóttir fjallar síðan í dag um sjónvarpsþættina The Order sem eru skemmtilegt innlegg í bandarísku háskóla/galdraþáttaflóruna sem er merkilega gróskumikil um þessar mundir.

Það er mikið fjallað um eina ákveðna unga tónlistarkonu þessar vikurnar. Hún heitir Billie Eilish og er aðeins sautján ára gömul. Fyrsta breiðskífa hennar, WHEN WE ALL FALL ASLEEP, WHERE DO WE GO?, kom út síðasta föstudag og rauk samdægurs á toppinn á 96 markaðssvæðum Apple Music. Í þættinum í dag verður fjallað ítarlega um þessa ungu poppstjörnu. Heimildarmenn verða Lovísa Rut Kristjánsdóttir, bókmenntafræðingur og útvarpskona hjá RÚV Núll, og Matthías Már Magnússon, tónlistarstjóri Rásar 2. Einnig verður í Lestinni í dag fjallað að gefnu tilefni um nekt í listum, viðhorf til nektar, hvernig þau breytast frá einum tíma til annars, og rætt við Ólaf Gíslason listfræðing. Og trommuleikarinn Stewart Copeland úr hljómsveitinni The Police kemur við sögu í Lestinni í dag, að gefnu tilefni.

Hamur er heitið á fimmtu einkasýningu listakonunnar Hildar Ásu Henrýsdóttur. Sýningin var opnuð um helgina í Listasal Mosfellsbæjar, en hún er uppgjör listakonunnar við feðraveldið og tilraun til þess að endurheimta og endurskapa viðteknar hugmyndir okkar um kvenlíkamann. Hildur Ása verður gestur Lestarinnar í dag. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar um kvikmyndina Todos lo saben eða Everybody knows (Allir vita), nýjustu kvikmynd hins margverðlaunaða íranska leikstjóra Asghar Farhadi. Spænsku stórstjörnurnar Javier Bardem og Penélope Cruz fara með aðalhlutverk í þessum sálfræðitrylli sem fjallar um mannrán og djúpt grafin leyndarmál í spænskum smábæ. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli sínum í dag um kvenfyrirlitningu.

Húsið brennur en við höldum bara áfram að slá blettinn. Umræðan um loftslagsbreytingar hefur varla breyst í gegnum árin en hún er flókin og full af örvæntingu og kvíða. En það glittir í sólstafi við sjóndeildarhringinn. “Veröld sem var,“ skrifaði Stefan Zweig. “Veröld sem verður,“ segir sænski aðgerðarsinninn Greta Thunberg. Lína langsokkur holdi klædd, tilbúin til þess að taka í lurginn á fullorðna fólkinu sem er bara forpokað og þykist gera eitthvað en situr í raun aðgerðarlaust. Í Lestinni í dag verður fjallað um nýja dögun loftslagsaðgerða og rætt við Hildi Knútsdóttur, rithöfund, einnig verður spurt hvort breyttir tímar komi með skrópandi krökkum og hvort þetta sé mögulega allt of seint? Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson Lissabon-borg, alræmt glæpagengi, höfuðlagsfræði og bókina Flights eftir pólska rithöfundinn og aðgerðarsinnann Olgu Tokarczuk, en hún hlaut hin Alþjóðlegu Man Booker verðlaun árið 2018. Lestin fer einnig tæp fjörutíu ár aftur í tímann og nemur staðar í Vínarborg, við sögu í þættinum í dag kemur frægt lag sem hafði mikil áhrif og kennt er við þá borg. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar í dag um hugmyndina um verðleikasamfélagið.

Kristín Anna Valtýsdóttir gefur út hljómplötuna I Must Be the Devil á föstudag, 5. apríl, en platan kemur út hjá Bel-Air Glamour Records útgáfunni - Ragnari Kjartanssyni og Ingibjörgu Sigurjónsdóttur - í samstarfi við The Vinyl Factory. Á plötunni má heyra tónlist sem samin var fyrir píanó og rödd á árunum 2005-2017, en Kristín Anna vann plötuna í samstarfi við tónskáldið Kjartan Sveinsson. Í tilefni af útgáfunni gefur hún út myndband við lagið Forever Love sem leikstýrt er af Ragnari Kjartanssyni og Allan Sigurðssyni, útgáfutónleikar verða síðan í Dómkirkjunni á fimmtudag. Kristína Anna verður gestur Lestarinnar hér rétt á eftir.Við ætlum að ræða um plötuna og minnast kannski aðeins á mynd sem prýðir plötualbúmið og hefur nú þegar vakið nokkra athygli. Eftirlíkingar, falsanir, svik og prettir. Falsanir geta haft margvíslegan tilgang, en tilgangur þeirra beinist þó alltaf í einhverjum skilningi að verðgildi hlutar eða persónu. Málverkafölsun er tilraun til að auka verðgildi málverks: Málverk er einskis virði, sama hve gott það er, ef það er ekki eftir neinn. Kjarvalsverk er dýrt, sama hversu misheppnað það er. Falsarinn, að minnsta kosti ef fölsun hans er vísvituð, hefur einhverja mótaða hugmynd um verðgildi hennar og þessa hugmynd byggir hann á hinu almennt viðtekna. Á Netflix er að finna heimildarmyndina Súru berin // Sour Grapes sem segir frá vínfalsara í Búrgúndí héraðinu í Frakklandi sem hafði af fólki stórfé með því að falsa verðmæti vína. Við veltum fyrir okkur fölsunum og markaðsbraski í Lestinni í dag, 1. apríl, spyrjum hvernig falsar maður vín og hvers vegna við fölsum yfir höfuð. Í gær, 31. mars, voru hundrað ár liðin frá fæðingu Stefáns Harðar Grímssonar, sem var í hópi merkustu ljóðskálda þjóðarinnar á síðustu öld. Stefán vakti fyrst athygli með bókinni Svartálfadansi, sem kom út árið 1951, og var hann fyrstur skálda til að hljóta Íslensku bókmenntaverðlaunin, þegar þau voru afhent í fyrsta sinn árið 1990, verðlaunin hlaut Stefán fyrir síðustu bók sína, Yfir heiðan morgun. Stefáns verður minnst í Lestinni í dag, gestir þáttarins verða skáldin Sigurbjörg Þrastardóttir og Anton Helgi Jónsson. Og The OA eru sannarlega einhverjir frumlegustu þættir sem Netflix hefur framleitt. Þó að ímyndunaraflið eigi það stundum til að hlaupa með höfundana í gönur þá er aldrei leiðinlegt að horfa á þá. Áslaug Torfadóttir fjallar um þættina í Lestinni í dag.

Í Lestinni í dag er meðal annars fjallað um japanska kvikmyndaleikstjórann Yasujiro Ozu en í dag hefjast kvikmyndadagar í Bíóparadís þar sem fjórar myndir hans verða sýndar. Ozu er álitinn einn af merkustu leikstjórum kvikmyndasögunnar. Þekktasta kvikmynd hans, Tokyo Story, frá árinu 1953, er gjarnan valin ein af bestu kvikmyndum allra tíma. Gestir Lestarinnar í dag verða Friðrik Þór Friðriksson kvikmyndaleikstjóri og Hrönn Sveinsdóttir framkvæmdastjóri hjá BíóParadís. HönnunarMars er haldinn í ellefta sinn næstu daga. Hátíðin verður formlega sett í dag klukkan 17:15 og stendur fram á sunnudag. Rætt verður í Lestinni í dag við fatahönnuðinn Helgu Láru Halldórsdóttur sem sýnir í Ráðhúsi Reykjavíkur í kvöld. Verk hennar, Cornered Compsitions, er afrakstur rannsóknar hennar á hversdagslegum vandræðaleika, þar sem sambandi líkama, fatnaðar og rýmis er breytt í skúlptúra sem hægt er að klæðast. Lestin nemur staðar í Ráðhúsi Reykjavíkur og fræðist nánar um sýningu Helgu Láru. Í þættinum á þriðjudag var fjallað um bresk/bandaríska tónlistarmanninn Scott Walker, sem andaðist á föstudag, sjötíu og sex ára gamall. Áfram verður fjallað um þennan merka listamann í þætti dagsins, dánarorsök er enn ókunn, og það er kannski viðeigandi þegar í hlut á tónlistarmaður sem sagði skilið við poppstjörnufrægðina í upphafi ferils síns og dró sig lengra og lengra inn í skel framúrstefnunnar og þoku einsetumannsins eftir því sem leið á lífshlaupið, og gaf fáum færi á sér. Davíð Roach Gunnarsson talar um Scott Walker í Lestinni í dag. Og það fellur strompur í þættinum í dag, síðastliðinn föstudag ríkti mikil sprengjugleði á Akranesi og bærinn fylgdist með einu helsta einkennismerki sínu, strompi Sementsverksmiðjunnar, falla til jarðar. Í pistli sínum í dag fjallar Tómas Ævar Ólafsson um þá einkennilegu sorg sem fylgdi þessum viðburði.