Lestin

Efni Lestarinnar í dag: Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva verður haldin í Tel Aviv í Ísreal í maí. Íslendingar verða sem kunnugt er á meðal þátttakenda í keppninni, en ekki eru allir á eitt sáttir með það að keppnin skuli vera haldin í Ísrael í ljósi framferði þeirra gagnvart Palestínumönnum til margra ára. Fyrir helgi barst til dæmis yfirlýsing frá fimmtíu þekktum breskum listamönnum sem hvöttu til þess að keppnin yrði haldin annarsstaðar, af pólitískum ástæðum, við getum ekki litið framhjá kerfisbundnum mannréttindabrotum Ísraelsmanna í Palestínu, segir meðal annars í yfirlýsingunni. Breska Ríkisútvarpið, BBC, hefur svarað áskorun listamannanna á þann veg að Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva sé ekki með nokkrum hætti pólitískur viðburður og feli hvorki í sér pólitísk skilaboð ná baráttu. Íslendingar taka eins og áður segir þátt í keppninni og hér, líkt og víðar, hafa heyrst gagnrýnisraddir þeirra sem segja að við eigum að hundsa keppnina í Ísrael. Undirskriftum hefur verið safnað og tónlistarfólk hvatt til þess að við sniðgöngum keppnina. Á meðal þeirra er tónlistarmaðurinn Páll Óskar Hjálmtýsson, sem verður gestur Lestarinnar í dag, ásamt Skarphéðni Guðmundssyni, dagskrárstjóra sjónvarps. Íslenskir aðdáendur amerísks fótbolta vöktu í alla nótt til að fylgjast með New England Patriots bera sigur af hólmi í viðureign gegn Los Angeles Rams í Ofurskálinni svokölluðu. Leikurinn reyndist einstaklega óspennandi. Hann var sá stigalægsti frá upphafi Ofurskálarinnar og aðeins eitt snertimark var skorað allan tímann en leikurinn var þó hátíð miðað við hálfleiksskemmtiatriði hljómsveitarinnar Maroon Five. Mikill styr hefur staðið um téð skemmtiatriði síðastliðna mánuði og reyndist NFL-deildinni erfitt að manna gleðskapinn. Fjölmargir listamenn höfnuðu þátttöku af stuðningi við Colin nokkur Kaepernick, sem var ekki vært innan NFL-deildarinnar eftir að hann neitaði að standa hnarreistur við flutning á bandaríska þjóðsöngnum við upphaf leikja. Fjallað verður um þjóðerniskennd og rasisma, sniðgöngu listamanna á Ofurskálinni og þá listamenn sem hefðu betur sniðgengið, í Lestinni í dag. Og Áslaug Torfadóttir fjallar í Lestinni í dag um bresku sjónvarpsþættina A very English Scandal sem byggja á samnefndri bók eftir enska rithöfundinn og blaðamanninn John Preston.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Lestinni í dag verður meðal annars rætt við Ólöfu K. Sigurðardóttur, safnstjóra Listasafns Reykjavíkur, um list í almennings rými, tilefnið er uppsetning á listaverkinu Pálmar eftir þýsku listakonuna Karin Sander sem áformað er að koma fyrir í nýju hverfi, Vogabyggð, í Reykjavík, en óhætt er að segja að málið sé mjög umdeilt. Þriðja hefti Ritsins 2018 er komið út og er þemað að þessu sinni kynbundið ofbeldi. Það ofbeldi á sér ýmsar birtingarmyndir og af nógu að taka vilji menn skoða það með fræðilegum augum eins og skýrt kemur fram í inngangi þemaritstjóra heftisins. Í grein sinni rýnir Guðrún Þórhallsdóttir, dósent í íslenskri málfræði við Háskóla Íslands, í sögulega þróun orðanna gleðimaður og gleðikona. Guðrún tekur sér far með Lestinni í dag og fræðir hlustendur nánar um rannsókn sína. Og á síðasta ári kom út plata með þeim einkennilega titli Oil of Every Pearl's Un-Insides, með skosku raftónlistartranskonunni SOPHIE. Hún hún vakti fyrst athygli árið 2013 með laginu BIPP og sem hluti af útgáfu og tónlistarhreyfingu sem kallast PC Music, og aðhyllist mjög einkennandi fagurfræði, tónlist sem er fake, en fagnar því í stað þess að fela. Davíð Roach Gunnarsson segir frá Sophie og PC Music í Lestinni í dag.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars rætt við Hallgrím Helgason rithöfund sem í gær tók við íslensku bókmenntaverðlaununum fyrir skáldsögu sína Sextíu kíló af sólskini. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar um kvikmyndina The Favorite eftir gríska leikstjórann Yorgos Lanthimos, einnig verður í þættinum í dag fjallað um stjórnskipulag fyrirtækja og alræði forstjórans, og Lestin brunar líka niður í miðborg Reykjavíkur og kemur við í Reykjavík Record Shop, mælir sér mót við Reyni Berg Þorvaldsson, sem svarar spurningunni: Hvað eiga hlustendur að setja á fóninn í kvöld?

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Um helgina var frumsýnd á Sundance-kvikmyndahátíðinni ný heimildamynd um morðið á Dag Hammarskjöld, framkvæmdastjóra Sameinuðu þjóðanna, í Ródesíu árið 1961. Á meðal þess sem fram kemur í myndinni er að dauðasveit frá Suður-Afríku hafi vísvitandi dreift HIV-smiti í sunnanverðri Afríku á níunda og tíunda áratugnum, þetta fullyrðir fyrrverandi yfirmaður í sveitinni. Heill her rannsóknarblaðamanna hefur undanfarin sex ár unnið að myndinni undir forystu danska leikstjórans Mads Brügger og sænska rannsóknarblaðamannsins Göran Björkdahl. Í Lestinni í dag verður rætt við Viðar Hákon Gíslason, hljóðmann, sem vann að gerð þessarar athyglisverðu myndar. „Mesti óvinur mannkyns, hórsótt eða eyðni?" er yfirskrift fyrirlesturs Ástu Kristínar Benediktsdóttur íslenskufræðings og Hafdísar Erlu Hafsteinsdóttur sagnfræðings. Í Lestinni í dag ræða þær hvernig orðræða um kynvillu eða samkynhneigð sem smitandi, erlenda úrkynjun, birtist í umræðum um HIV og eyðni og hvernig hún mótaði baráttu samkynhneigðra og hinsegin fólks fyrir lagalegu og félagslegu jafnrétti. Í pistli sínum í dag veltir Tómas Ævar Ólafsson fyrir sér fortíðarþrá og Stjörnustríði. Væntingar aðdáenda til nýrra stjörnustríðsmynda byggja á ljúfsárri fortíðarþrá og þar af leiðandi er nánast ómögulegt að koma til móts við þær. Bankað verður uppá hjá danska heimspekingnum Søren Kierkegaard í viðleitni til að skilja þetta tilfinningaþrungna ástand Stjörnustríðs-sagnaheimsins. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar í dag um landamæri.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars fjallað að gefnu tilefni um list sem ögrar, list sem fer yfir einhver ákveðin mörk, siðferðileg eða menningarleg, og bregður ljósi á þau mörk um leið. Gestir Lestarinnar í dag verða listfræðingarnir Jón Proppé og Ólafur Gíslason. Með vefvæðingu sjónvarpsþáttagerðar færist í hana aukinn hiti. Veraldarvefurinn er laus við margar þær siðgæðishömlur sem sjónvarpsstöðvar búa við og efnisveitur á borð við Netflix geta því leyft sér fleiri og jafnvel grafískari kynlífssenur en áhorfendur eiga að venjast. Á tímum #metto hreyfingarinnar er meiri meðvitund um framleiðslu þessa atriða og fólkið sem í þeim leikur. Þannig hafa gamanþættir Netflix, Sex Education, svokallaðan nándarráðgjafa í setti hjá sér, til að sjá til að allt fari vel fram. Í Lestinni í dag verður fjallað um slíka nánd og breytingar í kvikmyndaheiminum, og rætt við leikkonuna Önnu Hafþórsdóttur. Heimildarmyndin Horror Noire verður frumsýnd á streymisveitunni Shudder í febrúar og hefur myndin strax vakið mikla athygli og umtal. Horror Noire segir sögu blökkumanna í bandarískum hryllingsmyndum frá upphafi og er fyrirbærið skoðað út frá fræðilegu og sögulegu sjónarmiði. Lestin á stefnumót við framleiðenda myndarinnar, Ashlee Blackwell, og rætt verður við hana um svartar hryllingsmyndir, sem hafa nú verið festar í sessi í Hollywood. Og stelpurnar í Derry, í Norður-írsku sjónvarpsþáttaröðinni Derry Girls, kalla ekki allt ömmu sína þrátt fyrir að hafa meiri áhyggjur af strákum, prófum og partýum en sprengjuhótunum og átökum kaþólikka og mótmælenda í vel heppnuðum gamanþáttum á Netflix. Áslaug Torfadóttir segir frá í þættinum í dag.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars fjallað um litáíska kvikmyndaleikstjórann og ljóðskáldið Jonas Mekas, sem andaðist í New York í gær, 96 ára að aldri. Mekas var oft kallaður guðfaðir bandarískrar framúrstefnukvikmyndagerðar en hann flutti ungur til New york og varð mikilvægur þátttakandi í listasenu borgarinnar á sjöunda áratugnum. Mekas var meðal annars þekktur fyrir ,,dagbókarmyndir sínar," og starfaði með fjölda heimsþekktra listamanna á borð við Salvador Dali, Andy Warhol, John Lennon, og Allen Ginsberg. Lestin minnist þessa merka listamanns í dag, gestur þáttarins verður Helga Rakel Rafnsdóttir, kvikmyndaleikstjóri. Ritföng hafa ekki verið jafn vinsæl á síðustu árum og þau voru hér áður fyrr. Blað og penni hafa lotið í lægra haldi fyrir tölvuskjá og lyklaborði enda hefur bróðurpartur daglegra skrifa færst yfir á stafrænt form. New York Times greindi hins vegar nýlega frá því að sala og vinsældir blekpenna hefðu færst í aukana á síðustu árum og ýjað er að eins konar endurkomu sjálfblekunganna. Fyrirbærið verður skoðað nánar í þætti dagins og rætt verður við Árna Sigurðsson, sérlegum áhugamann um blekpenna. Og tónlist kemur við sögu í Lestinni í dag. Platan Hive Mind eftir RogB hljómsveitina The Internet erfist í beinan svartan karl- og kvennlegg frá fönk- og sálarhetjum fortíðarinnar, og svo er sáldrað veglega yfir með tilraunakenndari nútímakryddum. Davíð Roach Gunnarsson segir hlustendum upp og ofan af Internetinu, The Internet, í þættinum í dag.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Hljómsveitin og fjöllista-tvíeykið Munstur gaf út sína fyrstu breiðskífu 15. janúar. Platan ber heitið MMMM og er nú aðgengileg á Spotify, liðsmenn bandsins, Kristinn Arnar Sigurðsson og Atli Arnarsson, fræða hlustendur nánar um plötuna í þætti dagsins. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar í dag um kvikmyndina Shoplifters, eða Búðaþjófa, eftir japanska leikstjórann Hirokazu Kore-eda. Einnig verður þess minnst í Lestinni í dag að um þessa dagana eru tíu ár liðin frá búsáhaldabyltingunni, í janúar árið 2009. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli dagsins um popúlisma, eða lýðskrum.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Um helgina fór kvennagangan "The Women's March" fram í þriðja skipti. Gangan sú var fyrst farin árið 2017, daginn eftir að Donald Trump Bandaríkjaforseti sór embættiseið. Viðburðurinn varð að stærstu einstöku mótmælum í sögu Bandaríkjanna, þar sem konur og stuðningsmenn þeirra úr öllum ríkjum fordæmdu orð, gjörðir og stefnumál nýja þjóðhöfðingjans í garð kvenna og annarra undirokaðra hópa. En jafnvel þá, í fyrstu göngunni, var komið babb í bátinn. Í Lestinni í dag verður fjallað um hvernig sameiningartáknið kvennagangan leiddi til sundrungar. Lestin minnist einnig í dag bandaríska skáldsins Mary Oliver, sem andaðist í síðustu viku. Oliver, sem var fædd árið 1935, var á meðal virtustu og vinsælustu ljóðskálda Bandaríkjanna. Magnús Sigurðsson ritöfundur hefur þýtt ljóð eftir þessa merku skáldkonu, og hann verður gestur Lestarinnar í dag. Í pistli sínum í dag leitar Tómas Ævar Ólafsson að tilgangi lífsins á geðsjúkrahúsinu La Borde og í skáldsögunni Ör eftir Auði Övu Ólafsdóttur. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur ávarpar hlustendur að venju í Lestinni á þriðjudegi.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Pawel Adamowicz, borgarstjóri í G-dansk í Póllandi, var borinn til grafar um helgina, en hann andaðist á mánudag eftir að hafa orðið fyrir hnífstunguárás á góðgerðarsamkomu, þar sem hann flutti ávarp, á sunnudag fyrir rúmri viku. Þúsundir manna komu saman í G-dansk um helgina til að kveðja borgarstjórann og heiðra minningu hans, og þjóðarsorg var lýst yfir í Póllandi. Adamowicz hafði verið borgarstjóri í G-dansk í rúm tuttugu ár, eða frá árinu 1998, hann var frjálslyndur í skoðunum, og hafði meðal annars gagnrýnt mjög stjórnarflokkinn í landinu, sem kennir sig við Lög og réttlæti, hann var andvígur áherslu núverandi valdhafa í Póllandi á þjóðernishyggju og hafði staðið vörð um réttindi innflytjenda og samkynhneigðra á tímum sem einkennast af íhaldsemi og þjóðernishyggju. Lestin minnist Adamowicz í dag, og rýnir í voðaverkið G-dansk fyrir rúmri viku, gestur þáttarins verður Pawel Bartoszek, borgarfulltrúi og fyrrverandi alþingismaður. Í nótt átti sér stað stór stund í lífi stjörnuspekúlanta, magnþrungið sjónarspil þar sem himintunglin röðuðust einhvern veginn hárrétt svo út varð blóðrauður tunglmyrkvi. Rætt verður í Lestinni í dag við Sævar Helga Bragason um tunglmyrkva næturinnar, en einnig verður rýnt í ýmsar þjóðsögur og mýtur sem tengjast ,,blóðmánanum." Caroline Calloway, sem hefur verið kölluð fyrsti Instagram-áhrifavaldurinn, sætir nú mikilli gagnrýni eftir að notandi á Twitter sakaði hana um svik. Calloway seldi upp á fjölda fjögurra stunda námskeiða í „sköpun“ og rukkaði hvern þáttakanda um andvirði 20.000 króna. Nína Richter segir nánar frá í Lestinni í dag. Og Áslaug Torfadóttir fjallar í dag um bandarísku sjónvarpsþættina Dirty John.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Eftir tæpan mánuð fer af stað nýr leshringur í Borgarbókasafninu; Leshringurinn 101. Á fyrsta starfsári hringsins verða lesnar bækur sem allar gerast í miðbæ Reykjavíkur; Sólskinshestur eftir Steinunni Sigurðardóttur, Konur eftir Steinar Braga, smásögur eftir Ástu Sigurðardóttur og Táningabók eftir Sigurð Pálsson. Umsjónarmaður er Guðrún Baldvinsdóttir, verkefnastjóri á safninu en rætt verður við hana í Lestinni í dag, og rýnt nánar í fyrirbærið leshringur. Einnig verður komið við í Gallerí göngum í Háteigskirkju en þar stendur nú yfir sýningin Málað með þræði og orðum, þar sem Helgi Grímsson sýnir útsaumsmyndir og ljóð. Hljómsveitin kef lavík er einstakt fyrirbæri á íslensku tónlistarsenunni. Í tónlist sinni kanna þeir ystu mörk sjálfseyðandi karlmennsku þúsaldarkynslóðarinnar með augum sem eiga sér ekki hliðstæðu. Hljómsveitin heldur tónleika á Kex hostel á laugardag, og af því tilefni verður rifjuð upp umfjöllun Davíðs Roach Gunnarssonar um kef lavík í Lestinni í dag. Og enski tónlistarmaðurinn James Blake kemur við sögu í þættinum í dag, en á morgun kemur út hans fjórða breiðskífa sem nefnist Assume Form. Nína Richter verður einnig gestur okkar, hún segir okkur fréttir af vefnum og samfélagsmiðlum

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson