Lestin

Efni Lestarinnar í dag: Sarah Bernhardt var ekki aðeins frægasta leikkona Frakka á 19. öld heldur þekktasta leikkona heims á sínum tíma. Áhrifamikil list og fjölskrúðugt, ævintýralegt líf hennar hefur mótað þá goðsagnakennda mynd sem við þekkjum í af henni í dag, enda stundum kölluð hin guðlega Sarah Bernhardt. Goðsögn hennar lifir í skrifum, sögubókum, bíómyndum, styttum, á plakötum, og á Youtube en hér á Íslandi lifir nafn hennar kannski einna helst sem heiti á smáköku, í ljúffengu Sörunum. En hvers vegna eru kökurnar skírðar í höfuðið á Söruh Bernhardt? Þetta er saga sem á rætur að rekja til upphafs 9. áratugarins. Lestin skoðar málið nánar í þætti dagsins. Heimildamaður verður Ástríður Guðmundsdóttir. Einnig verður í þættinum í dag rifjuð upp hljómplatan A Christmas Gift for You from Phil Spector, sem margir telja einhverja bestu jólaplötu allra tíma. Platan kom út árið 1963 og lifir góðu lífi enn þann dag í dag.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Íslendingar eru ekki þeir einu sem fagna stórafmæli í ár. Á meðan þjóðin fagnar 100 ára fullveldi fagna Pólverjar 100 ára sjálfstæði. Að gefnu tilefni hafa þær Marta Magdalena og Justyna, pólskar konur sem eru búsettar hér á landi, gefið út tímaritið ROK með það að markmiði að brúa bilið milli Íslendinga og Pólverja enda nú um 10% landsmanna af pólskum uppruna. Lestin kynnir sér tímaritið ROK nánar í þætti dagsins. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar í dag um kvikmyndina Roma eftir mexíkóska leikstjórann Alfonso Cuarón. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar um tölvuleiki og íþróttir í pistli dagsins.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Undanfarna daga hafa tónlistarfjölmiðlar um allan heim verið að gera upp árið og birta lista yfir þær plötur og útgáfur sem hafa staðið upp úr á árinu 2018. Í Lestinni í dag verður rennt yfir árslistana og skoðað hvaða plötur og listamenn skjóta upp kollinum hvað víðast, bestu poppplötur ársins 2018.

Í þættinum í dag verður einnig haldið áfram að fá fólk til mæla með bókum sem tala inn í okkar samtíma, með einum eða öðrum hætti, mæla með bókum sem við eigum einhverra hluta vegna að lesa hér og nú. Í dag er röðin komin að Sigurbjörgu Þrastardóttur rithöfundi, hún velur bók og rökstyður val sitt.

Áslaug Torfadóttir fjallar um bresk-bandarísku sjónvarpsþættina Little Drummer Girl sem byggja á samnefndri skáldsögu eftir breska rithöfundinn John le Carré, og hlotið hafa góðar viðtökur.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Hljómsveitin Bagdad brothers hefur vakið athygli að undanförnu fyrir tónlist sína og á dögunum hlaut hljómsveitin Kraums-verðlaunin fyrir plötuna Jæja. Þeir Bjarni Daníel Þorvaldsson og Sigurpáll Viggó Snorrason verða gestir Lestarinnar í dag. Myndlistarmarkaður í Ásmundarsal verður heimsóttur, en slíkir jólamarkaðir verða, að því er virðist, fleiri og vinsælli með ári hverju. Sigurður Atli Sigurðsson, myndlistarmaður og markaðshaldari, svarar því hvort myndlistin hafi tekið við af bókinni sem menningarlegasta gjöfin undir íslenska jólatrénu. Á Afsökunum, annarri sólóplötu Auðar, er að finna ástarsorg, maníu, eiturlyfjaneyslu og geðrof yfir spólgröðum gítargrúvum og dúnmjúkum RogB tónum. Platan er mikil framför frá hans fyrstu og ein sú allra besta á íslenska tónlistarárinu. Davíð Roach Gunnarsson fjallar um plötuna í Lestinni í dag. Einnig verður í þætti dagsins fjallað um bandaríska rithöfundinn Susan Sontag og túlkun listaverka.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Bandaríska tímaritið Time velur að þessu sinni hóp fréttafólks víða um heim, sem hefur lagt líf sitt í hættu við að upplýsa almenning um sannleikann, manneskjur ársins 2018. Þeirra á meðal Jamal Khashoggi sem var myrtur í Istanbúl í október, þegar hann fór inn á ræðismannsskrifstofu Sádi-Arabíu í borginni, en margt bendir til þess að ráðamenn í Sádi-Arabíu hafi fyrirskipað morðið á honum, Khashoggi hafði skrifað á gagnrýnan hátt um stjórnvöld þar í landi fyrir bandaríska stórblaðið Washington Post. Einnig koma hér við sögu blaðamenn Reuters, þeir Wa Lone og Kyaw Soe Oo, sem eru í fangelsi í Mjanmar, fyrir að hafa skrifað um meðferð stjórnvalda þar í landi á Róhingjum. Og þannig mætti áfram telja. Time kallar þetta fólk verðina, fólkið sem stendur vörð um sannleikann, fólkið sem leggur líf sitt í sölur við að upplýsa almenning um sannleikann. Í Lestinni í dag verður rætt um stöðu og mikilvægi blaðamennsku í samtímanum, gestur þáttarins hér verður Þórður Snær Júlíusson, ritstjóri Kjarnans.

Út er komin bókin Mosar á Íslandi eftir Ágúst H. Bjarnason, grasafræðing. Þetta er greiningarlykill að öllum tegundum mosa sem vaxa hér á landi. Lestin heimsækir Ágúst og fræðist nánar um mosa í þætti dagsins. Bandaríski grasafræðingurinn Robin Wall Kimmerer heldur því meðal annars fram að töfrandi heimur mosa geymi lykil að alvöru eftirtektar- og athyglisgáfu mannsins - við skoðum líka hvort eitthvað sé til í þeirri staðhæfingu í þætti dagsins.

Og Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar í dag um kvikmyndina Suspiria eftir ítalska leikstjórann Luca Guadagnino, mynd sem er innblásin af hrollvekju frá árinu 1977, mynd eftir annan ítalskan leikstjóra, Dario Argento. Danslistin er mikilvægur þáttur í myndinni og atvinnudansarar leika stór hlutverk, meðal annars Halla Þórðardóttir, dansari úr Íslenska dansflokknum, og við heyrðum í henni hér í Lestinni í síðustu viku. En Marta Sigríður fjallar sumsé um þessa mynd, Suspiria í þættinum í dag.

Kraumsverðlaunin verða afhent í ellefta skipti klukkan 5 í dag. Sex plötur hljóta verðlaunin en þeim er ætlað að kynna og styðja útgáfustarfsemi íslenskra tónlistarmanna og hljómsveita með því að verðlauna og vekja sérstaka athygli á því sem er nýtt og spennandi - og þeim verkum sem þykja skara fram úr í gæðum, metnaði og frumleika. Árni Matthíasson, blaðamaður og formaður dómnefndar Kraumsverðlaunanna, tekur sér far með Lestinni í dag og ræðir um sigurplöturnar sex.

Á þessu ári eru 400 ár liðin frá fæðingu Stefáns Ólafssonar, eins þekktasta skálds þjóðarinnar á 17. öld. Af því tilefni hefur Kristján B. Jónasson, bókaútgefandi og bókmenntafræðingur, birt að undanförnu pistla um Stefán og skáldskap hans á facebook-síðu sinni. Kristján verður gestur Lestarinnar í dag.

„Draumurinn er að kynnast þeim, búa með þeim, læra tungumál þeirra, snúa þeim til kristinnar trúar og þýða fyrir þau biblíuna.“ Svona hljómuðu markmið trúboðans John Chau sem myrtur var af frumbyggjum Norður Sentinel eyju, þann 17. nóvember síðastliðinn. Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson þetta misheppnaða trúboð og skuggahliðar ritmálsins.

Og Halldór Armand Ásgeirsson flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar um George Bush eldri og söguskoðun fjölmiðla.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Iðnsamfélagið og framtíð þess er viðfangsefnið á fyrstu breiðskífu ROHT sem kom út nú á dögunum. Tónlistin er hreinræktað iðnaðarpönk: hávær, skítug og illa þjökuð af samfélagslegri bölsýni og tilvistarangist. Sveitina skipa hjónin Þórir Georg og Júlía Aradóttir en þau hafa lengi verið virk á pönkjaðri Reykvísku tónlistarsenunnar. Hljómsveitin ROHT tekur sér far með Lestinni í dag.

Og í þættinum í dag verður einnig haldið áfram að fá fólk til mæla með bókum sem tala inn í okkar samtíma, með einum eða öðrum hætti, mæla með bókum sem við eigum að lesa hér og nú. Í dag er röðin komin að Fríðu Ísberg, rithöfundi, en hún mælir með bókinni The Brief and Frightening Reign of Phil eftir bandaríska rithöfundinn George Saunders.

Davíð Þór Katrínarson, sem kallar sig Svarta Laxness, var fenginn til að yrkja hátíðarljóð - fullveldisljóð, í tilefni af 100 ára afmæli fullveldisins. En hvernig fullveldi? Hvernig Ísland er það sem Svarti Laxness sér í ljóði sínu? Þórður Ingi Jónsson ræðir í þættinum í dag við Davíð Þór Katrínarson, leikara og rappara.

Og Áslaug Torfadóttir fjallar um sjónvarpsþættina Dietland.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson.

Allsherjar- og menntamálanefnd hefur lagt fram breytingartillögu sína við fjárlagafrumvarp næsta árs um heiðurslaun listamanna samkvæmt ákvörðun Alþingis. Leggur nefndin til að 25 einstaklingar fái heiðurslaun listamanna á næsta ári. Listinn er sá sami og í fyrra að öðru leyti en því að Bubbi Morthens kemur nýr inn, og það eru tíðindi. Bubbi Morthens verður gestur okkar á degi íslenskrar tónlistar, hann spjallar við okkur og frumflytur splúnkunýtt lag, sem er svo nýtt að það hefur ekki einu sinni hlotið nafn.

Og já, það er dagur íslenskrar tónlistar í dag, íslensk tónlist kemur meira við sögu hjá okkur í dag, að gefnu tilefni kíkjum við á hljómsveitaræfingu hjá pönkrokk-sveitinni GRÓU. Bandið skipa þær Karólína Einarsdóttir, Hrafnhildur Einarsdóttir og Fríða Björg Pétursdóttir, 16 og 17 ára menntskælingar. „Það er ákveðinn hópur sem sækir mjög mikið á tónleikana okkar, segja þær, 50 til 60 ára gamalt fólk,“ en hljómsveitin þykir minna á nýbylgju-póstpönk-hljómsveitir 8. og 9. áratugarins.

Og við förum líka til Kaupmannhafnar í þættinum í dag. Lestin flúði fullveldisafmælið um síðustu helgi og kom við í gamla höfuðstaðnum. Þar spilaði - söraði og háaldraði bítillinn Paul McCartney, Davíð Roach Gunnarsson var á staðnum og hann gefur okkur skýrslu frá Royal Arena.