Lestin

Efni Lestarinnar í dag: Honoré de Balzac, einn merkasti rithöfundur 19.aldar, var logandi hræddur við ljósmyndavélina. Hann taldi líkamann samsettan úr lögum draugalegra smásæja himna sem myndavélin gæti lagt hald á, aðskilið og fjarlægt. Hann óttaðist sumsé að ljósmyndin gæti rænt hann hluta af sjálfinu. Ljósmyndun hefur breyst töluvert á síðustu tveimur öldum - með hliðsjón af Instagram og sjálfu-kúltúr samtímans verður spurt í Lestinni í dag hvort hræðsla skáldsins hafi kannski ekki verið alveg ástæðulaus. Tómas Stankiewicz hefur verið að gera það gott bæði hér heima og erlendis en hann gerir tónlist undir nafninu Tommasi. Ásamt því að vinna með tónlistarfólki frá þekktum plötuútgáfum eins og Brainfeeder og Stones Throw er hann með sinn eiginn útvarpsþátt á tónlistarstöðinni virtu, NTS Radio, sem starfrækt er í Lundúnum, Los Angeles, Shanghai og Manchester. Tómas er mikill áhugamaður um svokallaða safnatónlist, sem hann segir frá í þættinum í dag. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli dagsins um heimspekilegt sjónarhorn kvikmyndarinnar.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars rætt við Þórarin Hannesson, stofnanda og forstöðumann Ljóðaseturs Íslands, sem starfrækt er á Siglufirði en aðsókn þar hefur stóraukist að undanförnu, eftir að breska ferðaskrifstofan Super Break fór að bjóða upp á beint flug frá Bretlandi til Akureyrar yfir vetrartímann. Erlendir ferðamenn sýna íslenskri ljóðlist mikinn áhuga og heimsækja setrið þar sem þeir fræðast um ljóðlistina og hlusta á ljóð. Á tímum loftslagsbreytinga, kjarnavopna og misskiptingar virðist vera auðveldara að hugsa sér endalok heimsins heldur en endalok kapítalismans. Handbolti kemur að gefnu tilefni við sögu í Lestinni í dag, rætt verður við Guðmund Marínó Ingvarsson sem hefur fjallað um nýyrði í íslenskum handbolta. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi og fjallar í dag um sjálfsstjórnarforrit og dómsdag.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars fjallað um tímann, en það hefur varla farið framhjá neinum að undanfarið hafa menn mjög rætt um það hvort seinka eigi klukkunni á Íslandi. En hvernig hugsum við um tímann og hvernig skiljum við hann? Viðmælandi þáttarins verður Eyja Margrét Brynjarsdóttir heimspekingur, sem skrifað hefur um tímann og eðli hans. Þessa dagana svolgra áhorfendur um allan heim í sig Netflix-þætti minimalisma-sérfræðingsins Marie Kondo um tiltekt. Okkur finnst fæstum gaman að þrífa, en af hverju finnst okkur þá gaman að horfa á aðra gera það? Meira um þetta í Lestinni í dag. Og Áslaug Torfadóttir fjallar í dag um bandarísku sjónvarpsþættina Escape at Dannemora, sem bandaríski leikarinn Ben Stiller leikstýrir, þar sem í aðalhlutverkum eru meðal annarra Benicio del Toro, Patricia Arquette og Paul Dano.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Giacomo Leopardi var ítalskt ljóðskáld, ritgerðahöfundur og heimspekingur. Það er gjarnan talað um hann sem eitt af höfuðskáldum Ítala á 19. öld, og sagt að ekkert ítalskt skáld hafi verið jafn ástælt meðal þjóðar sinnar og Leopardi. Hann er kallaður skáld bölsýnisins, klökkvaskáld, enda myrkrið, nóttin, endalok, dauði og tilgangsleysi fyrirferðarmikil þemu í kvæðaskap hans og skrifum. Við æltum að fjalla um eina af ritgerðum hans í þætti dagsins, hún nefnist Samtal Náttúrunnar og Íslendingsins, og er að finna í þekktu Siðferðispistla-safni Leopardis. Ólafur Gíslason listfræðingur þýddi ritgerðina og hann verður gestur Lestarinnar í dag.

Tónlistarhátíðin Eurosonic fer fram í Groningen í Hollandi í næstu viku. Þetta er tónlistarráðstefna og hátíð þar sem helstu útvarpsstöðvar og fulltrúar tónlistarhátíða víðsvegar um Evrópu koma saman til að ráða ráðum sínum og kynnast nýrri og athyglisverðri tónlist frá hinum ýmsu evrópulöndum. Sigtryggur Baldursson er framkvæmdastjóri ÚTÓN - Útflutningsskrifstofu íslenskrar tónlistar - hann verður gestur okkar hér rétt á eftir.

Og tónlist kemur meira við sögu í þættinum í dag. Hljómsveitin Khruangbin er skipuð þeim Mark Speer, Lauru Lee, og Donald Johnson, hljóðfæraskipan er hefðbundin, gítar, bassi og trommur, en hljómsveitin er þó eins langt frá staðlaðri rokkhljómsveit og hugsast getur. Á plötunni Con Todo El Mundo leggja þau heiminn að fótum sér í útsýnisferð um exótískar strandir og eyðimerkur, og tilbiðja grúvið á öllum áningarstöðum. Davíð Roach Gunnarsson segir frá Khruangbin í Lestinni í dag.

Efni Lestarinnar í dag: Pete Shelley, höfuðpaur bresku hljómsveitarinnar Buzzcocks andaðist í byrjun desembermánaðar, 63ja ára að aldri. Buzzcocks var ein aðal pönksveitin á gullöld stefnunnar í Bretlandi en sveitin var þekkt fyrir einlæga og skemmtilega tónlist. Stiklað verður á stóru í þættinum dag um feril þessa merka söngvara, Pete Shelley, og rætt við Einar Örn Benediktsson tónlistarmann, sem þekkti vel til Shelley og ólst upp við tónlist hans. Marta Sigríður Pétursdóttir rýnir í kvikmyndirnar Spiderman: Into the Spiderverse, nýjustu aðlögunina á ævintýrum köngulóarmannsins, og First Reformed, sálfræðitrylli eftir leikstjórann og handritshöfundinn Paul Schrader með Ethan Hawke í aðalhlutverki. Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli sínum í dag um ferðalög og útþrá íslensku þjóðarinnar. Og tunglið kemur við sögu í þættinum í dag, að gefnu tilefni.

Umsjón: Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars sagt frá nýjustu skáldsögu franska rithöfundarins Michels Houllebecqs, Seratonin, sem kom út á föstudag, og hefur nú þegar vakið mikla athygli. Einni verður rætt við þær Karen Björgu Þorsteinsdóttur og Maríu Guðmundsdóttur, en þó það muni 58 árum á þeim í aldri eru þær eru báðar hluti af uppistandshópnum Bara góðar sem fram kemur í Þjóðleikhúskjallaranum nú í janúar. ,,Byltingin verður ekki endursýnd. Byltingin verður í beinni. Byltingunni verður ekki sjónvarpað.“ Rappaði Gil-Scott Heron árið 1970 og hélt því fram að allar tilraunir til að fara í auglýsingahlé, endurspila ákveðin atriði eða lýsa byltingunni yrðu lufsulegar og misstu marks í fjölmiðlinum. Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson byltingarviðburði í sjónvarpi og spyr hvort byltingunni geti, eftir allt saman, verið sjónvarpað. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi.

Umsjón: Anna Marsibil Clausen og Eiríkur Guðmundsson

Golden Globe kvikmyndaverðlaunahátíðin fór fram í Hollywood í nótt, og þar kom ýmislegt á óvart. Við skoðum markverðustu tíðindin í Lestinni í dag.

Við ætlum líka í þætti dagsins að fjalla um Jón Árnason þjóðsagnasafnara og bókavörð, en í ágúst á þessu ári, nánar tiltekið þann 17. ágúst, verða 200 ár liðin frá fæðingu hans. Ýmislegt verður gert til að minnast Jóns á þessu ári, ráðstefnuhald og fleira, gestur okkar verður Vilhjálmur Bjarnason fyrrverandi Alþingismaður, en hann er mikill áhugamaður um það mikilvæga starf sem Jón Árnason vann á sinni tíð, þegar hann safnaði þjóðsögum sem komu út í tveimur bindum í Leipzig á árunum 1862 og 1864, undir yfirskriftinni Íslenskar þjóðsögur og æfintýri, og síðar í sex bindum í Reykjavík á árunum 1954-1961.

Áslaug Torfadóttir fjallar í sjónvarpspistli dagsins um þáttaröðina Sorry for your Loss sem frumsýnd var í september og hefur vakið mikla athygli gagnrýnenda. Sorry for your loss eru dramaþættir um sorgina sem hafa vakið bæði athygli og aðdáun og hægt er að horfa á ókeypis á facebook. Meira um það í þættinum í dag.

Og heimildarmyndin Hitler's Hollywood fjallar um kvikmyndagerð nasista á árunum 1933 til 1945 og það hvernig nasistar földu áróður sinn oftar en ekki í Hollywood-legu léttmeti. Þórður Ingi Jónsson segir frá myndinni í Lestinni í dag. Heimildarmaður hans verður Benedikt Hjartarson bókmenntafræðingur og prófessor við Háskóla Íslands. Fjallað verður um áróður og fjölmiðlalæsi í þættinum í dag.

Efni Lestarinnar í dag: Ása Dýradóttir, listakona og bassaleikari Mammút, kynnti nýlega nýtt verkefni. Verkefnið nefnist LoTide en þar vinnur hún með allt að 400 ára gömul tóbakspípubrot úr Thames ánni. Lestin heimsækir Ásu Dýradóttur í þætti dagsins og kynnir sér umrædd tóbakspípubrot nánar. Alþjóðlegi dáleiðsludagurinn er á morgun, og af því tilefni verða dáleiðslutæknar með opið hús milli klukkan 17 og 19 á Stórhöfða 15 í Reykjavík þar sem gestir verða fræddir um dáleiðslu og það sem í henni felst. Hlustendur fræðast um dáleiðslu í þættinum í dag, gestur Lestarinnar verður Jón Víðis Jakobsson, dáleiðslutæknir. Og kanadíska teknóskáldkonan Marie Davidson framleiðir prósaljóð fyrir dansgólfið og takta fyrir tilvistarkreppur, um leið og hún afhjúpar myrkari kima plötusnúða- og klúbbamenningar samtímans með nístandi íróníu. Hennar fjórða skífa, Working Class Woman, kom út síðastliðið haust við standandi lófaklapp gagnrýnenda. Davíð Roach Gunnarsson segir frá Marie Davidson og tónlist hennar hljómar í hljóðkerfi Lestarinnar.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Á meðal efnis í Lestinni í dag: Sýningin Tími til að segja bless verður sett á svið í Þjóðleikhúskjallaranum föstudaginn 4. janúar. Verkið á að vera einhvers konar mótsvar við kapítalísku þunglyndi. Höfundur verksins, Lóa Björk Björnsdóttir, verður gestur Lestarinnar í dag. Spurt er á nýju ári: Hvað er kapítalískt þunglyndi? Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar um kvikmyndina Mortal Engines eftir nýsjálenska leikstjórann Christian Rivers. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í fyrsta pistli sínum á nýju ári um áramót, endurtekningu og hugsun hins nýja.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður meðal annars hugað að tveimur vinsælum hugðarefnum; styttingu vinnuvikunnar og Jane Austen. Vinsældir bresku skáldkonunnar hafa verið töluverðar á síðustu 150 árum, en þó sérstaklega miklar á síðustu tveimur áratugum. Í bókinni „Jane Austen og ferðalag lesandans“ kannar Alda Björk Valdimarsdóttir, dósent í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands, hvernig ímynd Austen lifir áfram og þá einkum innan þriggja bókmenntagreina sem löngum hafa verið tengdar konum; þ.e. í ástarsögum, skvísusögum og sjálfshjálparritum. Alda Björk verður gestur Lestarinnar í dag. Krafan um styttingu vinnuvikunnar er að verða stöðugt meira áberandi og verður eitt helsta keppikefli verkalýðshreyfingarinnar í komandi kjaraviðræðum. Í Lestinni í dag veltum við fyrir okkur af hverju við vinnum átta klukkustundir á dag og hvort styttri vinnudagur sé mögulegur og æskilegur. Gestur þáttarins er Guðmundur D. Haraldsson, meðlimur í Öldu, félagi um lýðræði og sjálfbærni.

Umsjónarmenn: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Kristján Guðjónsson