Lestin

Efni Lestarinnar í dag: Borgarbókasafnið hefur opnað innpökkunarstöðvar fyrir jólagjafir í Grófinni og Kringlunni. Þar er að finna gamlar bækur og afskrifuð blöð sem gestir geta endurnýtt sem gjafapappír. Rætt verður við Esther Ýr Þorvaldsdóttur, verkefnastjóra kynningar- og markaðsmála hjá Borgarbókasafninu. Og að gefnu tilefni fá hlustendur að heyra af skapandi jólagjafainnpökkun frá tónlistarmanninum Óskari Guðjónssyni. Rætt verður við Sindra Freysson rithöfund um nýja ljóðabók hans, sem nefnist Skuggaveiði. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar um nýjustu mynd Coen bræðra, The Ballad of Buster Scruggs, sex stuttmyndir um grimman heim villta vestursins sem mynda eitt heildstætt verk. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli dagsins um hátíðarofgnóttir.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Nú í vikunni verður frumsýnd í Bíó Paradís endurgerð ítölsku költ-hryllingsmyndarinnar Suspiria frá árinu 1977, en það er leikstjóri hinnar óskarstilnefndu Call me by your name, Luca Guadagnino, sem stendur á bak við nýju útgáfuna. Myndin fjallar um bandaríska stúlku sem flytur til þýskalands til að leggja stund á dansnám, en kemst fljótt að því að skólinn er ekki allur þar sem hann er séður. Danslistin er mikilvægur þáttur í myndinni og atvinnudansarar leika stór hlutverk, meðal annars Halla Þórðardóttir, dansari úr Íslenska dansflokknum. Halla heimsækir Lestina í dag og spjallar um dans, Hollywood-leikara og hrylling.

Endajaxlar eða vísdómstennur? Lengi vel voru öftustu tennur manneskjunnar kenndar við visku og skynsemi en í dag eru þær taldar vera þróunargalli. Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson endajaxla, tanndrátt og viskuskort. Ljóðabókin Dansað í Odessa eftir úkraínska skáldið Ilya Kaminsky kemur við sögu, en hún er komin út í íslenskri þýðingu Sigurðar Pálssonar og Sölva Björns Sigurðssonar.

Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi. Hann fer frá Ísraelum í ánauð, til Páls postula og inn í sjónvarpsfréttir RÚV.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Í síðustu viku bárust þær ótrúlegu fréttir af því að fyrstu erfðabreyttu börnin hefðu fæðst í Kína. Daginn eftir að vísindamaðurinn He Juankui tilkynnti um byltingarkennda og gríðarlega umdeilda tilraun sína, hélt vöruhönnuðurinn Búi Bjarmar Aðalsteinsson fyrirlestur í Listaháskóla Íslands undir formerkjum ímyndaðs framtíðarfyrirtækis, Temper Genetics, en fyrirtækið býður foreldrum framtíðarinnar upp á hönnun og erfðabreytingu barna þeirra. Búi tekur sér far með Lestinni í dag og ræðir um hlutverk hönnuða í þessari nýju og ógnvænlegu veröld. Og í þættinum í dag verður einnig haldið áfram að fá fólk til mæla með bókum sem tala inn í okkar samtíma, með einum eða öðrum hætti, mæla með bókum sem við eigum að lesa hér og nú. Í dag er röðin komin að Braga Ólafssyni, rithöfundi.

Táningsnornin Sabrina hefur snúið aftur á skjáinn eftir langt hlé. Áslaug Torfadóttir kynnti sér þessa nýju og myrkari útgáfu og segir frá í Lestinni.

Og karlmenn sem færa stóla koma við sögu að gefnu tilefni í þættinum í dag.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Eiríkur Guðmundsson

Í Lestinni í dag verður hugað að myndlist, tónlist og hlerunum. Siðafár hefur oft fylgt tónlist á tuttugustu öldinni en í tilfelli rappsins segja sumir að raunveruleikinn hermi eftir listinni. Í Bretlandi hefur ný tónlist verið að ryðja sér til rúms, svokallað UK drill en um er að ræða grjóthart rapp um gengjastríð og götulíf. Þessi tónlist er mikið á milli tannanna hjá breskum yfirvöldum en sumum röppurum þar hefur einfaldlega verið bannað að gera tónlist. Þórður Ingi Jónsson ræðir í dag við skoska tónlistarblaðamanninn Bob Cluness um þessa nýju stefnu gangsterrapps. Listakonurnar Annar Margrét Ólafsdóttir og Eygló Hilmarsdóttir verða gestir þáttarins en í gær sýndu þær gjörningaverk í Kubbnum sem var afrakstur 48 klukkustunda innilokunar í sýningarýminu sjálfu. Virðing Alþingis kemur við sögu að gefnu tilefni. Og Davíð Roach Gunnarsson þurrkar rykið af 20 ára gömlu meistaraverki, hljómplötunni Moon Safari með frönsku hljómsveitinni Air.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Tónlistarkonan Celine Dion kynnti nýlega kynhlutlausa barnafatalínu. Herferðin þaut eins og eldur í sinu um internetið. Fatalínan verður skoðuð nánar í þætti dagsins. Rætt verður við Jóhönnu Guðrúnu, söngkonu og sérlegan Celine Dion aðdáanda. Einnig verður í þætti dagsins rætt við Arnbjörgu Maríu Danielsen, listrænan stjórnanda viðburðar sem fram fer á laugardag, 1. desember, í tilefni af hundrað ára afmæli fullveldisins. Viðburðurinn ber yfirskriftina Íslendingasögur en um er að ræða nýstárlega sýningu í tali og tónum sem byggð er á sögum Íslendinga fyrr og nú. Arngunnur segir nánar frá viðburðinum í Lestinni í dag. Marta Sigríður Pétursdóttir fjallar um nýjustu kvikmynd leikstjórans Steve McQueen, Ekkjur, sem fjallar um eiginkonur glæpamanna sem láta lífið í misheppnuðu ráni og skilja eftir stóra skuld. Einnig tekur hún fyrir kvikmyndina Erfingjana sem gerist í Paragvæ og fjallar um líf yfirstéttarinnar þar í landi og roskið lesbíupar sem einnig þarf að horfast í augu við skuldir. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson flytur pistil um að sjá það sem koma skal, eða lesa framtíðina úr fortíðinni.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Hnotubrjóturinn og músakóngurinn, sígild saga E.T.A. Hoffmanns er jólaævintýri sem flestir kannast eflaust við enda saga sem hefur margoft verið aðlöguð að hvíta tjaldinu, sjónvarpsskjám, leikhús- og balletthúsum um víða veröld. Ævintýrið birtist fyrst á prenti fyrir meira en 200 árum en hefur aldrei komið út í íslenskri þýðingu fyrr en nú. Hulda Vigdísardóttir þýddi verkið úr frumtexta Hoffmanns og verður bókin gefin út í næstu viku. Hulda er gestur Lestarinnar í dag. Nokkuð hefur verið rætt að undanförnu um hótelbyggingu sem fyrirhugað er að reisa á svokölluðum Landsímareit í hjarta Reykjavíkurborgar. Ástæðan er einföld: á reitnum er gamall kirkjugarður, sá elsti í Reykjavík, svokallaður Víkurgarður. Sitt sýnist hverjum um framkvæmdirnar og á dögunum birti Lára Magnúsardóttir sagnfræðingur grein undir yfirskriftinni Framtíð hinna dauðu þar sem hún fjallar meðal annars um þau lög sem gilda um kirkjugarða, grafarhelgi og friðhelgi hinna látnu. Lára verður gestur Lestarinnar í dag. Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson hugtakið flökkusjálf sem lýsir ákveðnum veruhætti eða lífstíl sem einkennist og mótast af millibilsástandi. Það er háþróaður kapítalismi sem laðar fram þetta fyrirbæri þó að nafn þess sé dregið af gamalkunnum hirðingjum. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi. Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Stjörnuspeki og stjörnufræði; greinar af sama meiði í skilningi hugmyndasögunnar. Stjörnufræðin byggist á vísindalegum staðreyndum, stjörnuspekin... ekki, en það breytir því þó ekki að stjörnuspár eru vinsælt lestrarefni víða um veröld. Stjörnuspeki og spá verður skoðuð nánar í þætti dagsins. Spurt er: Hvers vegna höfum við svo mikinn áhuga á stjörnuspeki? Og hvað segir það um mannveruna? Rætt verður við Sigríði Klingenberg og fræðst nánar um iðju stjörnuspákonunnar. Ítalski kvikmyndaleikstjórinn Bernardo Bertolucci andaðist í Róm í morgun, 77 ára gamall. Bertolucci var einn af risum ítalskrar kvikmyndagerðar, þekktur fyrir myndir á borð við Last Tango in Paris og The Last Emperor, en sú síðarnefnda landaði hvorki fleiri né færri en níu óskarsverðlaunum árið 1987. Lestin rifjar upp feril Bertoluccis, og rætt verður við Ásgrím Sverrisson kvikmyndaleikstjóra. Og í þættinum í dag verður einnig haldið áfram að fá fólk til mæla með bókum sem tala inn í okkar samtíma, með einum eða öðrum hætti, mæla með bókum sem við eigum að lesa hér og nú. Í dag er röðin komin að Þóru Arnórsdóttur sjónvarpskonu. Hlustendur heyra í þættinum í dag hvaða bók varð fyrir valinu hjá henni, og hvers vegna. Og Áslaug Torfadóttir fjallar í dag um bandarísku sjónvarpsþættina Homecoming, eða Heimkomu.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: The Ratline er ný hlaðvarpsþáttaröð frá breska ríkisútvarpinu, BBC. Yfirskrift þáttar hljóðar einhvern veginn svona: nasistar, njósnarar, ást, dauði, leyndardómar og lygar. Í þessari tíu þátta seríu er kafað ofan í sögu Ottos von Wächter, háttsetts liðsforinga í SS-sveitunum, sem náði að flýja réttarhöldin í Nürnberg. Wachter nýtti sér flóttakerfi sem kom fjölda stórglæpamönnum nasista undan réttvísinni, sér í lagi til Suður-Ameríku. Flóttakerfi þetta er gjarnan nefnt rottuleiðir (Ratline). Nánar verður fjallað um fyrirbærið í þætti dagsins með hjálp sagnfræðingsins Þórs Whitehead, sem og hlaðvarpssþáttaröðina The Ratline frá BBC. Einnig verður rætt við Jón Karl Helgason, prófessor við íslensku- og menningardeild Háskóla Íslands, en í erindi sem hann heldur í Reykholti um helgina mun hann leitast við að tengja saman dauða skáldanna Snorra Sturlusonar og Guðmundar Kambans, og virða um leið fyrir sér hugsanleg tengsl þeirra við árið 1918 og skrif Sigurðar Nordals. Erindið nefnir Jón: „Eigi skal höggva: Jeg er ligeglad“. Lausbeislaðar hugleiðingar um fullveldið og karlveldið. Hljómsveitin Gusgus er danstónlistarmekka, tekknó-ráðuneyti og æðsta húsið í íslenskri danstónlist. Gusgus lék fyrir tveimur fullum húsum í Eldborgarsal Hörpu síðasta laugardagskvöld og útsendari Lestarinnar var á svæðinu.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Þórður Sævar Jónsson segir frá skáldsögunni Hawkline-skrímslið eftir bandaríska rithöfundinn Richard Brautigan, en bókin er nýlega komin út í íslenskri þýðingu Þórðar. Bandaríski rapparinn og söngkonan Lauryn Hill túrar nú um heiminn í tilefni 20 ára afmæli fyrstu og einu sólóplötu sinnar; The Miseducation of Lauryn Hill. Platan sló í gegn á sínum tíma og er löngum orðin klassík í sögu hiphopsins. Í Lestinni í dag verður fjallað um eitt lag af plötunni í þætti dagsins; lag sem skiptir tónlistarkonuna miklu máli enda lag sem fjallar um fæðingu Zions, fyrsta barns hennar og Rohans Marley. Marta Sigríður Pétursdóttir, kvikmyndarýnir Lestarinnar, fjallar í dag um nýja heimildarmynd eftir Grím Hákonarsonar, Litlu Moskvu, sem fjallar um Neskaupsstað og ítök sósíalista og Alþýðubandalagsins þar í 52 ár. Og Karl Ólafur Hallbjörnsson fjallar í pistli sínum í dag um tímaflakk og hugtök tímans.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson

Efni Lestarinnar í dag: Heimildarmyndin Hitler's Hollywood fjallar um kvikmyndaheim nasista frá árinu 1933 til ársins 1945 og það hvernig nasistar földu áróður sinn oft og tíðum í Hollywood-legu léttmeti. Þórður Ingi Jónsson segir frá myndinni í Lestinni í dag. Heimildarmaður hans verður Benedikt Hjartarson, prófessor við Háskóla Íslands. Veturinn er kominn og híðishegðun mannsins nú auðséðari en áður. Á tímum sem þessum er gott að verja kvöldstund fyrir framan sjónvarpsskjáinn með eina vel valda kvikmynd í tækinu. Lestin kynnir nýjan vetrardagskrárlið í þætti dagsins þar sem þáttarstjórnendur fá gesti til að mæla með kvikmyndum til að horfa á. Spurt er: Hvaða kvikmynd eigum við að horfa á í kvöld? Og hvers vegna. Í dag er það Una Björg Magnúsdóttir, listakona, sem velur mynd. Í byrjun 20. aldar taldi sálgreinandinn Wilhelm Reich sig hafa náð að mæla sjálfa lífsorkuna og gaf henni hið fallega nafn, Orgón. Í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson þessi djörfu gervivísindi og veltir fyrir sér hvort eitthvað vit sé að finna í Orgón lækningum. Og Halldór Armand Ásgeirsson rithöfundur flytur pistil í Lestinni á þriðjudegi.

Umsjón: Anna Gyða Sigurgísladóttir og Eiríkur Guðmundsson