Skordýr eru mikilvæg fyrir okkur mannfólkið og hlýnun jarðar veldur því að sífellt fleiri skordýr nema land á Íslandi og á síðustu árum hafa bæst við 2-3 hundruð nýjar tegundir. Í gær hittust börn og fullorðnir í skemmtilegri pödduskoðun í Elliðaárdalnum og við í Mannlega þættinum slógumst í för með þeim. Þessi skemmtilega samverustund var í boði Háskóla Íslands og Ferðafélags Barnanna. Viðmælendur voru Ólafur Patrick Ólafsson, líffræðingur, Dalla Ólafsdóttir og Mattías Sigurðsson sem sjá um Ferðafélag barnanna og nokkur börn að auki.

Söfnunarsjóðurinn Stöndum saman Vestfirðir var stofnaður af þremur ungum konum fyrir vestan sem höfðum áhuga á að finna einhverja góða og skemmtilega leið til að hvetja vestfirðinga til að standa saman. Þær byrjuðu á söfnun fyrir vökvadælu og barkaþræðingartæki fyrir Heilbrigðisstofnun Vestfjarða á Ísafirði árið 2016. Þessa dagana hafa þær verið að safna fyrir tveimur hjartastuðtækjum í björgunarskipin Vörð og Gunnar Friðriksson. Við hringdum vestur í Tinnu Hrund Hlynsdóttur Hafberg í þættinum og heyrðum meira af þessu góða framtaki þeirra.

Sýningin Fjaðrafok hefur verið sett upp á Egilsstaðaflugvelli, en þar eru flugvallargestir hvattir til þess að leggja sitt af mörkum og lita fimm flennistórar teikningar af fuglum, eftir Ingunni Önnu Þráinsdóttur, á meðan beðið er eftir fluginu. Við hringdum austur í hana í dag.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Í Gaflaraleikhúsinu í Hafnarfirði æfir íslensk-breski leikhópurinn Rokkur Friggjar nýtt verk. Verkið heitir Forget-Me-Nots eða Gleym-mér-Eyjar og gerist í Hvalfirðinum árið 1940. Leikritið er ástandssaga frá nýju sjónarhorni og sýnir ástarsamband milli tveggja karlmanna. Þessi hlið ástandsins hefur fengið litla sem enga umfjöllun, og hefur leikópurinn lagt sig fram um að gera sína eigin rannsóknarvinnu meðfram æfingum. Í gegnum þá vinnu höfum við komist í samband við fulltrúa frá breska hernum, en herinn hefur sýnt verkinu mikinn áhuga og bauð okkur að koma á Edinborgarhátíðina á sínum vegum. Sara Líf Magnúsdóttir, einn af listrænum stjórnendum hópsins kom í þáttinn.

Um 370 nemendur á aldrinum 12-16 ára eru sestir á skólabekk í Háskóla unga fólksins í Háskóla Íslands til að m.a. kynnast undrum vísindanna. Um metfjölda nemenda er að ræða. Framboð námskeiða hefur heldur aldrei verið meira í skólanum en nemendur gátu valið úr 58 námskeiðum af öllum fræðasviðum Háskóla Íslands. Frumkvöðlafræði, hjúkrunarfræði, kvikmyndafræði , ritlist - ritsmiðja, sjálfsmyndarýni og sjúkraþjálfun eru meðal nýrra námskeiða sem í boði verða. Við hringdum í Kristínu Ásu Einarsdóttur, skólastjóra Háskóla unga fólksins í þættinum.

Í póstkortinu sem við fengum frá Magnúsi R. Einarssyni í París í dag sagði hann frá sumarhitum og kaffihúsahangsi og þeim óskrifuðu reglum sem gilda um slíkt hangs í borginni. Magnús talaði líka líka um væntingar fransmanna um góðan árangur á heimsmeistaramótinu í Moskvu og ennfremur um hvernig hægt er að sjá fyrir úrslit leikja með því að spá í þjóðsöngva. Að lokum sagði Magnús frá byltingunni sem var gerð 1871, hungursneyðinni sem olli henni og svo víkur frásögninni til vertsins í fimmta hverfi Parísar sem fann ástina sína í Bláa lóninu.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansso

Sævar Ingþórsson frumulíffræðingur hlaut fjögurra milljóna króna styrk frá Krabbameinsfélaginu fyrir verkefnið „Ummyndunaráhrif HER2-yfirtjáningar í krabbameinsĦramvindu". Markmið verkefnisins er að yfirtjá HER2 í frumum einangruðum úr heilbrigðum brjóstvef og kanna áhrif yfirtjáningar með tilliti til frumuumbreytinga. Breytingar á frumunum verða rannsakaðar og æxlismyndunarhæfni í vefjum skoðuð.“ Ég er ekki viss um að margir hafi skilið þetta, þess verður Sævar hjá okkur hér eftir nokkrar mínútur og fræðir okkur meira um það.

Strandapósturinn - tímarit sem gefið er út af Átthagafélagi Strandamanna kom á dögunum út í 50. sinn af því tilefni ræddi Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, við Jónu Ingibjörgu Bjarnadóttur sem er framkvæmdastjóri Strandapóstsins og Mörtu Guðrúnu Jóhannesdóttur sem er einn greinarhöfunda í afmælisritinu og hefur auk þess nýhafið störf í ritnefnd.

Arinbjörn VIlhjálmsson formaður ég Karlakórsins Fóstbræðra. Við fengum í heimsókn Karlakór Tækniháskólans í Tallinn í Eistlandi en þeir halda tónleika í Langholtskirkju klukkan 20 í kvöld. Hér er um stærsta og virtasta karlakór í mesta kóralandi heims og er heimsókn þeirra merkileg að mörgu leiti sem heyra mátti og svo tóku þeir lagið svo undir tók í hljóðstofu 5.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Ísland er í öðru sæti á heimslistanum þegar kemur að hæstu dánartíðni vegna Parkinsonsjúkdómsins - á eftir Finnlandi. Þetta er óhugguleg staðreynd sem Parkinson samtökin eru að vekja athygli á. Þessi sjúkdómur virðist herja á mun yngra fólk en áður. Samtökin hleyptu af stokkunum vakningarherferð fyrir landsleik Íslands og Ghana, í samvinnu við KSÍ í síðustu viku. Vilborg Jónsdóttur formaður samtakann kom í þáttinn í dag.

Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir var hjá okkur í dag, en hún stofnaði Tröppu, þar sem talmeinafræðingar geta sinnt börnum m.a. með málþroskaraskanir í gegnum fjarþjónustu. Þau þjónusta nú 33 staði á landsbyggðinni. Auk þess stofnaði hún félagið Köru, sem býr til hugbúnaðinn sem Trappa notar, en yfir 100 sérfræðingar nota nú Köru til að sjá um allt er varðar rekstur skrifstofa í meðferð og/eða til að nýta sem fjarþjálfunartæki.

Lesandi vikunnar í þetta skipti var Ævar Þór Benediktsson, hann er lærður leikari og hefur starfað víða sem slíkur, en hann hófst handa við skriftir fljótlega eftir útskrift og hefur gefið út á annan tug bóka, aðallega fyrir börn og unglinga, sem hafa fengið frábærar viðtökur. Hann hefur fengið fjölda viðurkenninga og verðlauna og í dag sagði hann okkur hvaða bækurhann er að lesa þessa daganaog hvaða bækur og höfundar hafa haft áhrif á hann í gegnum tíðina, meðal annars Roald Dahl, Stephen King, Kurt Vonnegut og Lemony Snicket.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var Sigurður Björn Blöndal. Hann hefur starfað við ýmislegt, verið tónlistarmaður, þar sem hann meðal annars lék á bassa með hljómsveitinni HAM. Hann hefur unnið sem verslunarmaður, framkvæmdastjóri, markaðstjóri, vörustjóri, kvikmyndaframleiðandi, skólaliði, blaðamaður, sjómaður, sorphreinsunarmaður, verkamaður, rútubílstjóri, aðstoðarmaður og pólitískur ráðgjafi borgarstjóra og nú síðast, borgarfulltrúi og formaður Borgarráðs. En hann er að hætta eftir 8 viðburðarrík ár í borgarstjórn, þá er spurning hvert hann stefnir næst? Við fengum að vita það í þættinum í dag.

Svo kom Sigurlaug Margrét Jónasdóttir, besti vinur bragðlaukanna, til okkar eins og aðra föstudaga með sitt vikulega matarspjall. Í dag sagði hún okkur til dæmis frá skordýrum og blómum og því hvernig dansinn getur læknað allt og hvernig hægt er að nota ýmiskonar blóm í matargerð.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

MANNLEGI ÞÁTTURINN FIMMTUD. 7.JÚNÍ - KYNNING Á EFNI

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Í Viðey vaxa kröftugar jurtir og á sunnudaginn gefst tækifæri til að kynnast lækningarmætti þeirra undir handleiðslu Önnu Rósu grasalæknis. Anna Rósa mun leiða göngu um Viðey, kynna algengar lækningajurtir sem vaxa á svæðinu og fræða þátttakendur um áhrifamátt þeirra, tínslu og þurrkun. Anna Rósa verður hér hjá okkur eftir nokkrar mínútur og segir okkur frá þessu.

Á sunnudaginn kemur gæti verið forvitnilegt fyrir höfuðborgarbúa að kíkja í miðbæinn og athuga hvort þeir sjái nokkuð ákveðin atburð eða gjörning eða hvað á að kalla það, þegar fólk, sjálfboðaliðar úr röðum borgarbúa, mun klæðast fötum getum við sagt, árið 1918 og ganga um bæinn en þessi viðburður er þáttur í afmælishátíðinni okkar, fullveldishátíðinni sem mun standa út afmælisárið og ná hámarki 1.desember á sjálfum fullveldisafmælisdeginum. VIð ræðum við Ágústu Skúladóttur sem skipuleggur viðburðinn.

Í Urriðaholti í Garðabæ er stór hluti nýs hverfis að líta dagsins ljós, það sem er sérstakt er að það er fyrsta vistvæna hverfið, m.a. fer allt frárennslisvatn hreinsað í Urriðavatn, sem liggur neðan við holtið sunnanvert. Lísa Páls heimsótti Urriðaholtið og ræddi við einn hönnuða hverfisins, við heyrum þeirra spjall síðar í þættinum.

LAUF, félag flogaveikra var stofnað árið 1984 og verður því 35 ára á næsta ári. Félag flogaveikra samanstendur af fólki með flogaveiki, fjölskyldum og aðstandendum, heilbrigðisstarfsfólki og öðrum sem hafa áhuga á málefnum fólks með flogaveiki. Brynhildur Arthúrsdóttir, formaður LAUF kom í þáttinn pg fræddi okkur um flogaveiki, félagið og starfsemi þess.

Fjarheilbrigðisþjónusta hefur rutt sér til rúms víða um heim undanfarinn áratug. Ólafur Baldursson, framkvæmdastjóri lækninga á Landspítalanum kynnti sér fjarheilbrigðisþjónustu í Bandaríkjunum síðast liðið haust. Bergljót Baldursdóttir ræddi við hann á Heilsuvaktinni.

Í Kjarnaskógi á Akureyri er að finna grískan sand, strandblaksvöll og krakka á stuttbuxum. Við heimsóttum þessa útivistarparadís Akureyringa og ræddum við Valgeir Bergmann sem er mikill áhugamaður um strandblak en svo þarf hann einnig að fylgjast með gangi mála í Vaðlaheiðargöngum enda er hann framkvæmdastjóri þeirra framkvæmda.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Strandabyggð er sameinað sveitarfélag fyrrum Bitruhrepps, Kirkjubóls og Fellshrepps, Hólmavíkurhrepps og Nauteyrarhrepps og nær yfir svæðið frá Bitrufirði í suðri að Selá við Steingrímsfjörð og í vestri frá

Kaldalóni og Ísafjarðarbotni. Í Strandabyggð búa um 450 manns og nú er kosningum til sveitastjórnar þessa víðfeðma sveitarfélags nýlokið. Enginn listi kom fram fyrir kosningarnar þannig að kosið var með

óhlutbundinni kosningu og hlaut oddviti fráfarandi sveitastjónar Jón Gísli Jónsson flest atkvæði. Kristín Einarsdóttir okkar kona á Ströndum hitti Jón Gísla og byrjaði á að forvitnast um kosningarnar.

Skín við sólu Skagafjörður, segir í laginu góða og við fórum í heimsókn að Löngumýri í Skagafirði. Gunnar Rögnvaldsson, formaður fræðsluseturs Kirkjunnar þar segir okkur fá hversu margháttuð og mikilvæg starfsemi fer þar fram. Við fengum einni gítarspil og fagran söng undir berum himni í undurfallegu veðri frá syni Gunnars, Sigvalda.

Svo fengum við að heyra enn einn gullmolann úr safni útvarpsins. Í dag var það bútur úr þættinum „Hellar og huldufólkstrú undir Eyjafjöllum" frá árinu 1975 í umsjón Gísla Helgasonar og Hjalta Jóns Sveinssonar. En á ýmsum stöðum á landinu hefur alþýðutrú verið mikil í gegnum tíðina, þar má ekki hrófla við nokkrum hlut án þess að fólk eigi það á hættu að verða fyrir skakkaföllum. En þeir Gísli og Hjalti gerðu sér ferð austur undir Eyjafjöll og hittu þar fyrir Sæmund Jónsson bónda frá Sólheimahjáleigu og Þórð Tómasson safnvörð á skógum, sem sögðu þeim frá hellum og huldufólki í sveitinni.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

MANNLEGI ÞÁTTURINN MÁNUDAGINN 4.JÚNÍ - KYNNING Á EFNI

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Lísa Pálsdóttir

Miklar líkamlegar breytingar verða á meðgöngu og eftir fæðingu, algjört kraftaverk hvernig kvenlíkaminn aðlagast breyttum aðstæðum. Eftir fæðinguna er kvenlíkaminn mjög viðkvæmur og mikilvægt að hann fái að jafna sig hægt og rólega. Nokkuð hefur borið á því að konur sem fara í leikfimi sem þær ráða ekki við stuttu eftir meðgöngu og fæðingu, hafi þurft að leita til sjúkraþjálfara. Helstu afleiðingar af slíkri þjálfun eru vandamál í grindarbotni eins og sig á grindarholslíffærum og þvagleki en einnig verkir frá mjóbaki, mjaðmagrind og jafnvel rófubeini. þær Þorgerður Sigurðardóttir og Halldóra Eyjólfsdóttir eru sérfræðingar í meðgöngu- og fæðingarsjúkaþjálfun og segja okkur nánar frá hér á eftir.

Margir hafa áhuga á að koma sér upp krydd og matjurtum á þessum árstíma en skortir kannski þekkingu til að byrja. Grasagarður Reykjavíkur, Garðyrkjufélag Íslands, og Seljagarður - borgarbýli bjóða gestum og gangandi að fræðast um sáningu, útplöntun og umhirðu krydd- og matjurta auk þess sem góð ráð verða gefin varðandi smádýrin í matjurtagarðinum.

Arnar Eggert Thoroddsen tónlistarfræðingur er lesandi vikunnar að þessu sinni.

Föstudagsgest Mannlega þáttarins í þetta sinn þarf varla að kynna... en við gerum það nú samt. Hann er einn ástsælasti leikari landsins sem hefur leikið í fjölda leiksýninga, sjónvarpsþátta og kvikmynda í næstum fjóra áratugi. Í Spaugstofunni fékk hann, ásamt félögum sínum, landann til að hlægja í mörg hundruð þáttum sem náðu slíkum vinsældum að það er ekki víst að það verði nokkurn tíma leikið eftir. En nú upp á síðkastið hefur hann fetað nýjar slóðir, þó hann sé ennþá að leika á fullu, er hann leiðir ferðamenn um landið, fræðir þá og án efa skemmtir þeim. Örn Árnason var hjá okkur og ræddi við okkur um lífið og tilveruna, leiklistina og ferðamennskuna og kom að auki með fjársjóð sem hann fann fyrir skemmstu, hljóðsnældu með viðtali við föðurafa sinn, Tryggva Jóhannsson, sem Jónas Jónasson tók árið 1965, þegar Tryggvi var 86 ára. Við hlustuðum á stuttan bút úr viðtalinu þar sem Tryggvi talaði meðal annars um Árna son sinn, föður Arnar.

Sigurlaug Margrét Jónasdóttir var svo hjá okkur, eins og aðra föstudaga, með matarspjall sitt. Í dag talaði hún um sumarmat, henni finnst tími til kominn að leggja þungan vetrarmat, eins og hún kallar hann, til hliðar og létta til í ísskápnum.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson