Föstudagsgest Mannlega þáttarins í þetta sinn þarf varla að kynna... en við gerum það nú samt. Hann er einn ástsælasti leikari landsins sem hefur leikið í fjölda leiksýninga, sjónvarpsþátta og kvikmynda í næstum fjóra áratugi. Í Spaugstofunni fékk hann, ásamt félögum sínum, landann til að hlægja í mörg hundruð þáttum sem náðu slíkum vinsældum að það er ekki víst að það verði nokkurn tíma leikið eftir. En nú upp á síðkastið hefur hann fetað nýjar slóðir, þó hann sé ennþá að leika á fullu, er hann leiðir ferðamenn um landið, fræðir þá og án efa skemmtir þeim. Örn Árnason var hjá okkur og ræddi við okkur um lífið og tilveruna, leiklistina og ferðamennskuna og kom að auki með fjársjóð sem hann fann fyrir skemmstu, hljóðsnældu með viðtali við föðurafa sinn, Tryggva Jóhannsson, sem Jónas Jónasson tók árið 1965, þegar Tryggvi var 86 ára. Við hlustuðum á stuttan bút úr viðtalinu þar sem Tryggvi talaði meðal annars um Árna son sinn, föður Arnar.

Sigurlaug Margrét Jónasdóttir var svo hjá okkur, eins og aðra föstudaga, með matarspjall sitt. Í dag talaði hún um sumarmat, henni finnst tími til kominn að leggja þungan vetrarmat, eins og hún kallar hann, til hliðar og létta til í ísskápnum.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Geðverndarfélag Íslands hefur samþykkt nýja stefnu um geðheilbrigði ungra barna og þar kemur meðal annars fram að umhverfi og áföll hafa mikil áhrif á heilaþroska barns í móðurkviði og fyrstu tvö ár eftir fæðingu, mun meiri áhrif en áður var vitað. Áföllin geta haft áhrif á gott samband barns og foreldra. Bein tengsl eru milli ófullnægjandi tengslamyndunar og erfiðleika barns síðar á lífsleiðinni. Þær Gunnlaug Thorlacius, félagsráðgjafi og formaður Geðverndarfélags Íslands og Anna María Jónsdóttir , geðlæknir og varaformaður félagsins voru hjá okkur eftir nokkara mínútur og sögðu okkur frekar frá þessari nýju stefnu.

Í dag opnar í Gallerí Gróttu sýning Bjargar Ísaksdóttur myndlistarkonu í tilefni af 90 ára afmæli hennar sem er einmitt í dag. Björg hefur unnið við búningagerð og hönnun hjá Leikfélagi Reykjavíkur, við Þjóðleikhúsið, í New York og í Svíþjóð, þar sem hún vann m.a. í sænsku konungshöllinni. Samhliða vinnu sinni nam hún fyrst og stundaði svo málun, teikningu og höggmyndagerð. Á sýningunni má sjá bæði ný og eldri verk eftir Björgu, en Lísa Páls hitti hana í gær.

Hafnarfjarðarkaupstaður fagnar 110 ára afmæli 1. júní og því verður fagnað með ýmsum hætti í hjarta Hafnarfjarðar. Á morgun opnar Byggðasafn Hafnarfjarðar nýja sýningu í forsal Pakkhússins sem ber nafnið "Þannig byggðist bærinn" þar sem varpað er ljósi á uppbyggingu, þróun og skipulag Hafnarfjarðar á fyrstu árum kaupstaðarins. VIð heimsóttum Byggðasafnið og töluðum við Björn Pétursson bæjarminjavörð Hafnarfjarðar.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Mæðrastyrksnefnd Reykjavíkur mun fagna 90 ára afmæli um næstu helgi. Ástæðan fyrir því að valinn er sjómannadagurinn fyrir fögnuðinn er að nefndin var stofnuð árið 1928 þegar togarinn Jón forseti sökk og 15 heimili urðu fyrirvinnulaus. Þetta var gert til að hlúa að ekkjunum og börnum þeirra. Anna Pétursdóttir, formaður Mæðrarstyrksnefndar kom í þáttinn í dag og sagði okkur allt frá starfi og sögu nefndarinnar.

Við fengum póstkort frá Magnúsi R. Einarssyni í París í dag. Í þetta sinn sagði hann okkur frá miklu vatnsveðri , hjaðnandi mótmælum og verkföllum og líka af unga manninum frá Malí sem varð hetja á nokkrum sekúndum á sunnudaginn var, einkennilegum og skrítnum lögum sem eru í gildi í Frakklandi og minnkandi tóbaksneyslu Frakka.

Vaka er vinaleg þjóðlistahátíð á Akureyri sem fer fram núna um helgina og þar verður nú eitthvað fyrir alla Til dæmis verða kaffitónleikar á Bláu könnunni, kvöldtónleikar í Hömrum í Hofi, námskeið í dansi, söng og hljóðfæraleik, hádegishugvekjur og samspilsstundir í Hofi og á Götubarnum. Einnig verða tónleikar með listamönnum Vöku í byggðarlögum í nágrenni Akureyrar. Guðrún Ingimundardóttir var í símanum að norðan.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Segulsvið jarðar er gríðarlega mikilvægt fyrir líf á jörðinni, það ver okkur fyrir hættulegum geislum og sólarvindum og margt fleira. Síðustu 200 ár hafa vísindamenn mælt styrk og stöðu segulsviðs jarðar og komið hefur í ljós að styrkurinn hefur verið að minnka um það bil 5% á hverri öld. Því hafa margir velt því fyrir sér hvort pólskipti á jörðinni séu handan við hornið. Sidney Gunnarson er bandarískur jarðfræðingur sem hefur búið á Íslandi í fjögur ár. Hún tók þátt í rannsóknarverkefni um stöðu segulsviðsins og ætlar að fræddi okkur um niðurstöðurnar í þættinum í dag.

Lengi hefur verið talað um að auka þurfi vetrarferðamennsku hérlendis og tækifærin eru víða fyrir hendi en það þarf að koma auga á þau og framkvæma. Kristján Guðmundsson er einn upphafsmanna að snjósleðaferðum um Strandafjöllin í samvinnu við Hótelið á Djúpavík. Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, hitti Krisján og bað hann að segja frá snjósleðaferðunum og öðru sem hann hefur lagt stund á um ævina.

Við heyrðum brot úr Borgfirðingakvöldvöku sem var á dagskrá Útvarpsins árið 1959. Gamlar sagnir og stökur úr Borgarfirði voru efni kvöldvökunnar og umsjón með þættinum hafði Klemenz Jónsson leikari. Í kynningu segir: „Efnið í þennan kvöldvökuþátt er valið úr ýmsum áttum, samt eru allar sagnirnar og atburðirnir, sem þær skýra frá, tengdar Borgarfjarðarhéraði.“ Við hlýddum á frásöguþátt frá Akranesi frá árinu 1849 sem tengist Sólmundarhöfða og Garðakirkju og kotbýli nokkru þar er Guðmundur Ásmundsson og Steinunn Sæmundsdóttir bjuggu. Það var Jón Helgason ritstjóri sem les.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

MANNLEGI ÞÁTTURINN MÁNUUDAGINN 28.MAÍ - KYNNING Á EFNI

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Lísa Pálsdóttir

Fátt var eldfimara á hernámsárunum en sambönd íslenskra kvenna við erlenda setuliðsmenn, oftast kallað „ástandið“. Ástandið hefur með tímanum orðið ein helsta táknmynd stríðsáranna á Íslandi. Hinsvegar eru ekki öll kurl komin til grafar. Þegar innsigli voru rofin á skjölum forstöðukonu Ungmennaeftirlits lögreglunnar, Jóhönnu Knudsen, árið 2012, komu gögn Ungmennaeftirlitsins í ljós. Hafdís Erla Hafsteinsdóttir sjálfstætt starfandi sagnfræðingur hefur rýnt í gögnin en þau veita nána innsýn í aðgerðir yfirvalda til að sporna við „ástandinu“, og nýja innsýn í samspil fjölmiðla, yfirvalda og þrýstihópa sem með einum eða öðrum hætti komu að því að búa til þjóðarógn úr samböndum íslenskra kvenna og erlendra hermann.

Sögubíllinn Æringi var vígður við leikskólann Tjarnarborg í febrúar 2008 og hefur hann farið á leikskóla, frístundaheimili og verið á ýmsum hátíðum á vegum borgarinnar alla tíð síðan. Bíllinn tekur um 12 börn í einu en þau sitja á púðum og hlusta á sögur á meðan sögumaður situr í stól. Ólöf Sverrisdóttir leikkona hefur séð um Æringja síðan haustið 2008 og segir okkur frá hvernig haldið verður uppá 10 ára afmæli.

Lesandi vikunnar er Anna Bergljót Thorarensen leikskáld, sem skrifar og starfar með Leikhópnum Lottu, sem nýlega frumsýndi Gosa í Elliðaárdalnum.

25.maí 2018 Mannlegi þátturinn

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

1)Föstudagsgesturinn Halldóra Geirharðsdóttir

2)Sigurlaug Margrét með matarspjall: Salöt og fylltar melónur og uppskrift að Kosningasalati:

Rækjurrisarækjur 500 gr

Vorlaukur 5 stykki

Ferskur ananas

Sesamfræ eftir smekk, steikja á pönnu

Salatsósa:

3msk sinnep

2 msk hvítvínsedik

ólífuolía og sesamolía

Salt og pipar

Hræra saman sinnepi og ediki hella rólega olíu út í og blanda vel saman ( ég hef alltaf meira af sesamolíu en ólífuolíu)

Blanda rækjum saman við sósuna.

Þá er að setja salat á disk dreifa rækjum yfir strá steiktum sesamfræjum yfir ásamt niðurskornum ananas og vorlauk.

Tónleikaröð Norræna hússins fer fram í annað sinn í sumar með glæsilegri dagskrá og eftirsóttum norrænum tónlistarmönnum. Svíinn Mikael Lind sér um að skipuleggja þessa tónleikaröð en hann hefur búið á Íslandi í rúm 10 ár og fengist við ýmislegt. Hann segist vera orðin mikill Íslendingur en veðurfarið þetta vorið hafi virkilega reynt á þolrifin. Við ræddum við Mikael um tónleikaröðina og Íslandsdvölina í þættinum í dag.

Starfshópur um brunavarnir í gróðri heldur blaðamannafund í dag kl. 14 í húsakynnum Skógræktarfélags Reykjavíkur að Elliðavatni. Þar verður formlega kynntur nýr bæklingur um brunavarnir í gróðri ásamt veggspjöldum og nýrri vefsíðu, grodureldar.is. Við fengum til okkar Pétur Pétursson, slökkviliðsstjóra Brunavarna Árnessýslu, en hann er einnig framkvæmdastjóri Almannavarna Árnessýslu og formaður Félags slökkviliðsstjóra á Íslandi, hann er sem sagt mjög hæfur til að segja okkur frekar frá þessu máli.

Á laugardaginn opnar sýningin Free Play í bingósal Vinabæjar í Skipholti. verkið byggt á óperunni La Traviata eftir Giuseppe Verdi. Í verkinu er óperuformið brotið upp; í stað hljómsveitar skapar raftónlistarmaður hljóðheim verksins í samstarfi við sópransöngkonu. Þau Hrafnhildur Gissurardóttir, verkefnastjóri hjá Menningarhúsunum í Kópavogi, Hrafnhildur Árnadóttir, sópransöngkona og Sveinbjörn Thorarensen, einnig þekktur sem raftónlinstarmaðurinn Hermigervill, komu í þáttinn.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Margrét Rósa Einarsdóttir hefur séð um rekstur veitingahússins og veislusalanna í Iðnó undanfarin 17 ár. Nú hefur hún söðlað um og ætlar að miðla af reynslu sinni, en hún stendur fyrir þjónanámskeiði þar sem hún ætlar að kenna ófaglærðum þjónum góð og gagnleg vinnubrögð, það sem er óvenjulegt er að veitingastaðir fá hana til sín og hún sérsníður námskeiðið fyrir hvern stað og starfsfólk hans. Margrét Rósa kom í þáttinn í dag.

Fyrsta fjargeðheilbrigðisþjónustan sem rekin er með leyfi embættis landlæknis tók til starfa starfa í apríl. Hún nefnist Mín líðan og býður upp á hugræna atferlismeðferð við vægum til miðlungs einkennum þunglyndis og félagskvíða. Bergljót Baldursdóttir talaði við Tönja Dögg Björnsdóttur, sálfræðing og Svein Óskar Hafliðason hagfræðing og kynnti sér starfsemina á Heilsuvaktinni í dag.

Leikhópurinn Lotta hefur fest sig í sessi í menningarlífi landans enda ófáar hringferðinar um landið sem þau hafa farið með ævintýrin í farteskinu og börn hafa fengið að njóta. Í dag eru þau að frumsýna enn eitt barnaleikritið í Elliðaárdalnum og að þessu sinni er það Gosi sem lætur ljós sitt skína. Í vetur hafa þau einnig verið að sýna fyrir börn í Tjarnarbíói fyrir fullu húsi. Aðalsprautan í þessu starfi er Anna Bergljót Thorarensen kom í þáttinn ásamt Stefáni Benedikti Vilhelmssyni sem einmitt leikur Gosa í sýningunni.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Á Svanshóli í Bjarnarfirði eru ræktuð einstaklega ljúffeng kirsuber, sem seld eru t.d. í verslunum og mörkuðum á svæðinu. Kristín Einarsdóttir okkar kona á Ströndum, fór á Svanshól og talaði við Finn Ólafsson um tildrög þessarar ræktunar.

Við heyrðum enn einn gullmola úr safni Útvarpsins frá árinu 1961. Í þetta sinn um Sigurð Þórarinsson glímukappa en hann bjó í Miðdal í Bolungarvík um og eftir aldamótinn 1900. Hann var meðalmaður á allan vöxt, snarmenni mikið á yngri árum og svo glíminn að honum var aldrei af fótum komið. Það var Finnbogi Bernódusson sem flutti þennan pistil á sínum tíma og segir einnig frá atviki sem hann man sjálfur eftir þegar Sigurður glímukappi var um áttrætt. Upptakan var gerð í Bolungarvík árið 1961.

Svo heyrðum við í okkar manni á Vopnafirði, Magnúsi Má Þorvaldssyni,og fengum fréttir að austan. Hann sagði okkur meðal annars frá veðrinu, fyrsta leik ársins á Vopnafjarðarvelli, ferð Vopnafjarðarkóra til Færeyja og pólitíkinni fyrir kosningar.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Íslenska kvikmyndin Kona fer í stríð var frumsýnd á kvikmyndahátíðinni í Cannes í síðustu viku og hefur fengið frábæra gagnrýni í erlendum fjölmiðlum og í fyrradag fengu þeir Benedikt Erlingsson og Ólafur Egill Egilsson, handritshöfundar myndarinnar, SACD verðlaunin sem veitt eru í flokknum Critic's Week á hátíðinni. Svo í gær hlaut Benedikt önnur verðlaun, Gullnu lestarteinana fyrir leikstjórn. Þeir Benedikt og Ólafur Egill voru föstudagsgestir Mannlega þáttarins og sögðu okkur allt frá myndinni og hvað er framundan eftir þessa frábæru byrjun.

Besti vinur bragðlaukana Sigurlaug Margrét Jónasdóttir kom til okkar í matarspjallið góða og í dag og talaði um jarðaber, kökur, tertur og konunglegar veislur.

Umsjón í dag, Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson