Mannlegi þátturinn

Við fræddumst í dag um skaðaminnkunarverkefni Rauða krossins, Frú Ragnheiði og Ylju neyslurými. Sigríður Ella, teymisstjóri skaðaminnkunar- og félagsverkefna Rauða Krossins og Jónína Guðný Bogadóttir hjúkrunarfræðingar í skaðaminnkunarverkefnunum komu í þáttinn og fræddu okkur til dæmis um hugmyndafræði skaðaminnkunar, þau áhrif sem verkefnin hafa og þær ranghugmyndir sem gjarnan koma upp gagnvart skaðaminnkunarverkefnum.

Dagur heyrnar var í gær og þema dagsins í ár er Breytt viðhorf, gættu réttinda þinna. Markmið dagsins er að vekja fólk til umhugsunar um eigin ábyrgð á heyrnaheilsu. Hildur Heimisdóttir kennsluráðgjafi Heyrnar- og talmeinastöðvar Íslands og í Hlíðaskóla, kom í þáttinn.

Einar Sveinbjörnsson var svo hjá okkur í dag með veðurspjallið. Í dag talaði Einar um sjávarflóðin undanfarið og að í rauninni hafi heppnin verið með okkur að ekki fór verr, til dæmis með tilliti til sjávarborðshækkunar síðustu 70 árin. Svo eru að verða veðrabrigði, í dag ætti að vera síðasti dagurinn með rosaveðri. Einar sagði okkur frá þessu og fleiru í veðurspjalli dagsins.

Tónlist í þættinum í dag:

Lífsbókin / Bergþóra Árnadóttir (Bergþóra Árnadóttir, texti Laufey Jakobsdóttir)

That’s What Friends are For / Dionne Warwick, Elton John, Gladys Knight og Stevie Wonder (Burt Bacharach & Carole Bayer Sager)

Regndropar falla við hvert fet / Engilbert Jensen (Burt Bacharach, texti Þorsteinn Eggertsson)

Nýfallið regn / Moses Hightower (Ásgeir Trausti Einarsson, texti Einar Georg Einarsson)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Hannes Guðrúnarson fékk í upphafi þessa árs styrk úr Íþróttasjóði og Lýðheilsusjóði til að bjóða upp á borðtennisæfingar fyrir fólk með Parkinson en hann hefur starfað sem borðtennisþjálfari og dómari í allnokkur ár og þegar hann heyrði af því að borðtennis hefði jákvæð áhrif á fólk sem glímir við Parkinson ákvað hann að kynna sér málið betur. Hannes er með hóp sem hittist tvisvar í viku í TBR húsinu og hann vonar að borðtennis geti stuðlað að betra lífi hjá þeim því skjálftinn virðist alveg hverfa á meðan þau spila. Við kíktum á æfingu í TBR húsið og töluðum við Hannes þjálfara og Atla Þór sem glímir við Parkison.

Georg Lúðvíksson kom aftur í þáttinn, eins og undanfarna mánudaga, með það sem við köllum fjármálin á mannamáli. Í dag ræddi hann um fjárfestingar og sparnað, hvernig er best að ávaxta peningana sína.

Svo var það lesandi vikunnar, sem var í þetta sinn Bjarni Jónsson leikskáld, dramatúrg, leikstjóir, þýðandi og framleiðandi. Hann hefur komið að uppsetningu fjölda leikverka út frá framantöldum titlum, nú síðast var hann í hlutverki leikstjóra og dramatúrgs, eða leiklistarráðunautar, í uppsetningu leikritsins Innkaupapokanum, sem leikhópurinn Kriðpleir spinnur umhverfis veröld Elísabetar Jökulsdóttur og leikrit hennar „Mundu töfrana“. En Bjarni sagði okkur auðvitað frá því hvaða bækur hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hann í gegnum tíðina. Bjarni talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Min Kamp e. Karl Ove Knausgaard

Jóhannes á Borg e. Stefán Jónsson

Bækur Halldórs Laxness

Leikrit William Shakespeare

Tónlist í þættinum í dag:

Léttur í lundu / Bítlavinafélagið (Karl Hermannsson)

Húsið og ég / Grafík (Helgi Björnsson, Rafn Jónsson, Rúnar Þórisson, Örn Jónsson, texti Vilborg Halldórsdóttir)

Uppboð / Valgeir Guðjónsson (Valgeir Guðjónsson, texti Jóhannes úr Kötlum)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgesturinn okkar að þessu sinni var enginn annar en Bjarni Arason söngvari sem tók þátt í Söngvakeppninni um síðustu helgi og stóð sig glimrandi vel. Bjarni va elsti þáttakandinn í ár og lagið sem hann söng, Aðeins lengur, mun hann sennilega syngja aðeins lengur því síminn hefur varla stoppað hjá Bjarna eftir keppnina. Bjarni hóf feril sinn mjög ungur, söng 16 ára Elvis lög í sjónvarpi og vann ári síðar söngvakeppnina Látúnsbarkann og varð landsfrægur á augabragði. Við fórum með Bjarna yfir söngvasviðið og lífið í þættinum.

Matarspjallið var svo að helgað bolludeginum og sprengideginum sem eru eftir helgi. Það skoðuðum við eilífðarspurninguna; hvort ertu vatnsdeigs- eða gerbollur betri? Og eru allir spenntir fyrir saltkjöti og baunum? Bollur, saltkjöt og túkall í matarspjalli dagsins með Sigurlaugu Margréti.

Tónlist í þættinum í dag:

Hringur og Bítlagæslumennirnir / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon, Valgeir Guðjónsson og Egill Ólafsson)

Aðeins lengur / Bjarni Arason (Jóhann Helgason, texti Björn Björnsson)

Beautiful Maria / Bjarni Arason (Robert Kraft, texti Arne Glimcher)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Í dag opnaði meðferðarúrræði Píeta samtakanna á Reyðarfirði. Austurland hefur lengi kallað eftir þjónustu samtakanna, þau eiga fyrir skjól í Reykjavík, á Ísafirði, á Akureyri og á Húsavík, auk hjálparsímans sem þjónustar allt landið allan sólarhringinn árið um kring. Opnað hefur verið fyrir bókanir í viðtöl auk þess verður boðið upp á fjarviðtöl. Píeta samtökin veita auðvitað meðferð fyrir þau sem eru í sjálfsvígshættu eða sjálfsskaða og stuðning við aðstandendur þeirra og aðstandendur sem hafa misst. Þjónustan er fyrir 18 ára og eldri og er gjaldfrjáls. Við heyrðum í Ellen Calmon, framkvæmdastýru samtakanna, og Ragnari Sigurðssyni, formanni fjölskyldunefndar Fjarðarbyggðar, þar sem þau eru stödd á Reyðarfirði við opnunina.

Streita hefur mikil áhrif á líkama okkar og nú síðustu ár hefur komið betur í ljós hvaða áhrif streita og áföll hafa á taugakerfið. EMDR meðferð er sálfræðileg aðferð sem hjálpar til við að vinna úr afleiðingum áfalla og streitu og TRE aðferðin er líkamsmiðuð nálgun sem losar spennu, streitu og verki úr líkamanum. Við töluðum í dag við Sigríði Björnsdóttur, sálfræðing, meðferðaraðila og handleiðara og Svövu B. Svanhildardóttur, en hún er vottaður TRE leiðbeinandi með sérhæfingu í líkamsmiðaðri nálgun.

Matvælaframleiðsla er einn af stærstu einstöku losnurpóstunum á gróðurhúsalofttegundum og það skiptir miklu máli hvað við veljum að borða, hvaðan það kemur, hvernig við geymum og göngum um matinn og síðast en ekki síst hvort við séum að sóa matnum okkar. Dóra Svavarsdóttir, matreiðslumeistari, kennari og formaður Slow Food Reykjavík hefur verið iðinn við að vekja athygli á matarsóun undanfarna áratugi og verið virk í umhverfismálum. Við töluðum við Dóru í þættinum í dag.

Tónlist í þættinum í dag:

Sjóddu frekar egg / Bogomil Font og Greiningardeildin (Bragi Valdimar Skúlason)

Listen to the music / Doobie Brothers (Tom Johnston)

Heitt toddý / Ellen Kristjánsdóttir (R. Flanagan, texti Friðrik Erlingsson)

Í skóm af Wennerbóm / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Fjölmennasta skátafélag landsins Hraunbúar Hafnarfirði fagnar 100 ára afmæli um þessar mundir og félagsforinginn Bjarni Freyr Þórðarsson segir að aðalatriðið í skátastarfinu snúist um að undirbúa fólk fyrir lífið. Skátastarfið snúist ekki um bikara og medalíur heldur veganesti út í lífið, sjálfsbjargarviðleitni og að efla sjálfstæða einstaklinga og leiðtoga. Við ræddum við Bjarna og Hörpu Hrönn Grétarsdóttur sveitaforingi, í dag.

Það er ríkt í okkur að vilja láta gott af okkur leiða, en það eru ekki allir sem vita hvernig á að snúa sér þegar að því kemur. Eins getur verið snúið að ganga ekki of nærri sér á þeirri vegferð. Sigurborg Kr. Hannesdóttir sagði okkur í dag frá sinni reynslu, en hún hefur sjálf upplifað að ganga of nærri sér á slíkri vegferð og nú vill hún leiðbeina fólki í svipuðum sporum með því að nota þeirra eigin sögu, á netnámskeiði sem hún kallar Sagan af þér að breyta heiminum.

Við fengum svo póstkort í dag frá Magnúsi R. Einarssyni og kort dagsins barst nú frá Vestmannaeyjum því Magnús er kominn heim frá Grænhöfðaeyjum. Hann sagði frá ýmsu því sem við er að eiga í Eyjum þessa dagana. Þar er tekist á um samgöngur, sem hafa verið í nokkru lamasessi vegna óveðurs í febrúar, sem og sandburðar í Landeyjahöfn. Hann sagði líka frá deilum sem hafa skapast vegna minnismerkis um gosið 1973, en um það verður haldin íbúafundur næsta föstudag.

Tónlist í þættinum í dag

Miðvikudagur / Þokkabót (Ingólfur Steinsson, texti Steinn Steinarr)

Breaking up is Hard to Do / Neil Sedaka og Sissel Kyrkjebö (Neil Sedaka & Greenfield)

Lazy Sunday / Small faces (Marriott Lane)

Girl From Before / Blood Harmony (Örn Eldjárn Kristjánsson)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Um 730 unglingar í 8. til 10. bekk svöruðu því játandi að annar unglingur hefði brotið á þeim kynferðislega í Íslensku æskulýðsrannsókninni. Ekki tóku allir skólar þátt í rannsókninni og talið er að aðeins helmingur barna segi frá slíku ofbeldi, því má ætla að raunverulegar tölur séu hærri. Kolbrún Hrund Sigurgeirsdóttir, verkefnastýra ofbeldis- og kynheilbrigðismála hjá Barnaheill, kom í þáttinn og sagði okkur betur frá þessum niðurstöðum og fræðslu sem er í boði til dæmis fyrir foreldra.

Sýningin Gleðin að gera og vera var opnuð í Borgarbókasafninu í Spönginni í síðustu viku og þar má sjá svipmyndir úr fjölbreyttu starfi fatlaðs fólks hjá Virknimiðstöð Reykjavíkur og verk sem fatlað fólk á öllum aldri hefur unnið. Virknimiðstöð Reykjavíkur er úrræði fyrir fólk með fötlun á öllum aldri og samanstendur af þremur starfsstöðum sem eru starfandi í Efra Breiðholti og Grafarvogi, Opus: vinna og virkni, Iðjuberg og Smiðjan. Við heimsóttum Smiðjuna í gær og töluðum við Árna Elfar Guðjónsen, en hann tekur þátt í sýningunni, og Melkorku Eddu Freysteinsdóttur deildarstjóra Listasmiðjunnar.

Notkun nikótínpúða hefur verið talsvert í fréttum undanfarin ár, ekki síst notkun ungs fólks en einnig fullorðinna. Íris Þórsdóttir tannlæknir kom í þáttinn og sagði okkur frá því hvernig tannlæknar verða varir við notkun nikótínpúða í sínu starfi, en þeir geta séð, jafnvel talsvert áður en notendur átta sig, áhrif og afleiðingar slíkrar notkunar. Við fengum Írisi til að segja okkur hverjar afleiðingarnar eru og hvernig þetta lítur út frá sjónarhorni tannlækna.

Tónlist í þættinum í dag

Landíbus með jökri (Nú hvaða hvaða?) / Íkorni (Stefán Örn Gunnlaugsson)

Svo til / Latínudeildin og Rebekka Blöndal (Ingvi Þór Kormáksson, texti Rebekka Blöndal)

She’s Always a Woman / Billy Joel (Billy Joel)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Mannlegi þátturinn var áfram á heilsunótunum í dag. Hildur M. Jónsdóttir heilsuráðgjafi kom í þáttinn í dag, en hún glímdi í áratugi við gigtarsjúkdóma, bólgusjúkdóma og mikla verki og hún segir að það hafi tekið um 20 ára rannsóknarvinnu að koma sjálfri sér til heilsu á ný. Hildur kallar eftir nýrri nálgun innan heilbrigðiskerfisins og við heyrðum hennar sögu í dag.

Georg Lúðvíksson sérfræðingur í heimilisfjármálum var svo hjá okkur í dag með Fjármálin á mannamáli. Í þetta sinn fjallaði hann um það að öðlast fjárhagslegt frelsi og reyna að komast úr hamstrahjólinu.

Svo var lesandi vikunnar auðvitað á sínum stað og í þetta sinn var það Björg Björnsdóttir, safnstjóri í Minjasafni Austurlands á Egilsstöðum og ljóðskáld. Við fengum að vita hvaða bækur hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Björg talaði um eftirfarandi bækur og höfund:

Hundagerðið e. Sofi Oksanen

Skiptidagar e. Guðrúnu Nordal

90 sýni úr minni mínu e. Halldóru Thoroddsen

Blóðhófnir e. Gerði Kristnýju

Moldin heit e. Birgittu Björgu Guðmarsdóttur

Tónlist í þættinum í dag

Við saman / Hljómar (Gunnar Þórðarson og Þorsteinn Eggertsson)

Borgartún / Snorri Helgason (Snorri Helgason)

Gjöf / Baggalútur (Bragi Valdimar Skúlason)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Vala Kristín Eiríksdóttir leikkona og handritshöfundur var föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn. Hún hefur auðvitað leikið fjölmörg hlutverk á sviði og í sjónvarpi undanfarin ár, jafnhendis í gríni og dramatík. Hún skrifaði sex þáttaraðir af grínþáttunum Venjulegt fólk ásamt Júlíönnu Söru Gunnarsdóttur og nú er hún annar handritshöfunda, ásamt Ólafi Agli Ólafssyni, af nýrri leiksýningu, Þetta er Laddi, um líf og grín Ladda, Þórhalls Sigurðssonar. Við fórum auðvitað aftur í tímann með Völu Kristínu á æskulóðirnar í Garðabænum og svo á handahlaupum til dagins í dag.

Svo var það matarspjallið með Sigurlaugu Margréti, í dag var það snúðadagurinn mikli. Við smökkuðum snúða, þessa gömlu góðu með súkkulaðiglassúr úr fjórum bakaríum, það var þó ekki kókómjólk með í för eins og gjarnan í gamla daga. Sannkallað snúðaferðalag í þættinum í dag.

Tónlist í þættinum í dag

Sóley / Björgvin Halldórsson og Katla María (Gunnar Þórðarson, texti Ólafur Haukur Símonarson)

Freknótta fótstutta mær / Laddi og Brunaliðið (Þórhallur Sigurðsson)

Mamma og ég / Halli og Laddi (Þórhallur Sigurðsson)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Áföll af ýmsum toga geta haft alvarleg áhrif á þroska og velferð barna til framtíðar litið. Rannsóknir hafa sýnt fram á mikilvægi þess að skólar og aðrar stofnanir mæti þörfum barna sem verða fyrir áföllum. Sigrún Harðardóttir, dósent við Félagsráðgjafardeild HÍ, kom í þáttinn í dag en hún stýrir málstofu um farsæld barna og áföll og áskoranir í nútímanum á Félagsráðgjafaþingi sem fram fer á föstudaginn. Með henni kom Ragnheiður Hergeirsdóttir, lektor við Félagsráðagjafardeild HÍ, en hún heldur erindi á þinginu um börn sem búa við erfiðar aðstæður, eða eru jaðarsett og eru því líklegri en önnur til að búa við langvarandi og alvarlegri vanda í kjölfar samfélagslegra áfalla eða hamfara.

Við kíktum í heimsókn í Systrasamlagið, sem nú er til húsa við Óðinsgötu 1, en var stofnað 2013 á Seltjarnarnesi og var á þeim tíma dáldið nýtt konsept í verslunar- og kaffihúsarekstri á Íslandi. Þetta er verslun og lífrænt kaffihús og byggt á þeirri hugsjón að víkka út hugmyndina um heilsubúð og færa nær almenningi og hafa andann alltaf með í efninu. Þannig tóku þær stefnuna systurnar Jóhanna & Guðrún Kristjánsdætur strax í upphafi að bjóða ekki eingöngu upp á holla og góða fæðu, heldur einnig t.d. lífrænan jógafatnað og jógavörur. Þær æfðu handbolta í æsku sem þær segja að hafi kennt sér ákveðið úthald og seiglu sem komi sér vel í svona rekstri þar sem skiptast á skin og skúrir.

Tónlist í þættinum í dag

Egils appelsín / Spilverk þjóðanna (Egill Ólafsson, Valgeir Guðjónsson, Sigurður Bjóla Garðarsson, texti Egill Ólafss., Valgeir Guðjónss., Sigurður Bjóla, Kristján Jónsson og Sveinbjörn Egilsson)

Ameríka / Valdimar Guðmundsson og Þorsteinn Einarsson (Bragi Valdimar Skúlason, texti Magnús Eiríksson)

Með hækkandi sól / Systur (Lovísa Elísabet Sigrúnardóttir / Lay Low)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við höfum fjallað talsvert um samfélagsmiðlanotkun og snjalltækjanotkun, ekki síst unga fólksins, í þættinum og þær afleiðingar sem hún getur haft. Þórhildur Halldórsdóttir, dósent við Sálfræðideild HR og barnasálfræðingur og Berglind Sveinbjörnsdóttir, lektor við Sálfræðideild HR og forstöðukona MSc námsins í hagnýtri atferlisgreiningu HR komu í þáttinn í dag og fræddu okkur um niðurstöður íslenskra rannsókna á tengslum samfélagsmiðla og tölvunotkunar við líðan ungmenna og hagnýt ráð fyrir foreldra barna.

Söngleikur um ævi Marlene Dietrich var frumsýndur fyrir nokkrum dögum á Hótel Parliament, í Sjálfsstæðissalnum, sem margir þekkja betur sem gamla Nasa salinn. Höfundur og aðalleikona verksins, Sigríður Ásta Olgeirsdóttir leikkona og söngkona, féll fyrir ævisögu Dietrich sem hún fékk í jólagjöf frá systur sinni. Í sýningunni notar hún lög Dietrich til að segja söguna, en Sigríður syngur á fjórum tungumálum en leiknu atriðin eru á íslensku. Farið er í gegn um líf Marlene Dietrich, ástir og ævintýri, örvætingarfulla vonbiðla og harmþrungið ævikvöld. Við ræddum við Sigríði Ástu Olgeirsdóttur í þættinum.

Tónlist í þætti dagsins:

Hæ vinur minn / Fjallabræður (Halldór Gunnar Pálsson, texti Halldór Gunnar Pálsson og Magnús Þór Sigmundsson)

Harvest moon / Neil Young (Neil Young)

Lili Marlene / Marlene Diethrich (Norbers Schultze)

Ich bin von kopf bis fuzz auf Liebe eingestellt / Marlene Dietrich (Frederick Hollaender)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON