On Tottaama Konngol

Yewtere men hannde no nawra en to baŋŋe coftal ɓalli. Njuɓɓudi toppitiindi fuku-koyngal Afrik (CAF) fellitii ɓeydugol mbuuñaari ndi teekode ɗen tottete e foolotirooji fuku koyngal Ligue des Champions e coupe CAF. Miliyon ɗiɗi kaalisi dollar fawete e hoore mbuuñaari ndi tookode fooluɗe ɗen woowi dañude e ɗii foolotirooji ɗiɗi. 

E bi’ol hooreejo njuɓɓudi ndin Patrice Motsepe, teekodal foolay ngal hikka e tiindondire Ligue des Champions fuɗɗotooɗe ñannde 15 haa 24 lewru 5ɓuru, dañay miliyon jeego kaalisi dollar, ɗum hawrondiray e miliyar 3 fawuɗi miliyon teemeɗɗe nayi e ko fawi. Teekodal fooloowal ka kawrite coupe CAF, fijeteeɗe gila ñannde 9 haa 16 lewru 5ɓuru heɓan kanngal miliyon nayi kaalisi dollar.

Toɓɓere wonnde hittude e mbayliigu ngu CAF waɗi hikka no fewti kadi e teekode yilteteeɗe e kawrite daawal aranal ɗii foolotirooji fuku koyngal. Ɗeen kadi okkete mbuuñaari ndi ujune teemedere kaalisi dollar sowuɗum laabi ɗiɗi ko ɗe okketeeno Kon. 

Ko holɗum ngol ɓeydugol mbuuñaari ndi teekoɗe ɗen tottetee e foolotirooji fuku koyngal Ligue des Champions e coupe CAF waylata e ɗii foolotirooji?  E ko holɗum ɗum waawi kadi jibinande teekoɗe ɗen?

E tummbondiral aranal kawtital Diomaye président yuɓɓinaangal e asewe yawtuɗo, hooreejo leydi ndin Bassirou Diomaye Faye holluno piiji ɗuuɗuɗi ko faati e ngal kawtital makko Diomaye président ngal o rewri e wi’i makko fii laatagol hooreejo leydi e hitaande 2024. 

Himo ɓeydi hollude wonndema kawtital ngal haanaa heddaade wonude salndu tan walla « alliance ». O nodditii wonndiiɓe makko laynugol ngal kawtital Diomaye Président, ngal waɗanee caldi e nder Senegal fow, ngal waawa kadi huutoreede fii andinngol golle Guwerneman on. Ɗii konnguli hooreejo leydi taskoraama wa pooɗondiral hakkunde makko e hooreejo jaagorɓe Ousmane Sonko. Yoga no yiiri ɗum wano janfa mawɗo Bassirou Diomaye FAYE liddu Ousmane SONKO

E altine 9 lewru 3 ɓuru, yewtere men no nawra en hannde Gine, kaalen ko faatii e pellital laamu ngun fusugol pelle dawro keewɗe leydi ndii. Ɗe timmi pelle politik 40 ɗe pelle lunndiyankooje mawɗe tati tawaa. UFDG nde alhadji Cellou Dallen DIALLO, RPG, fedde nde hooreejo kiɗɗo Gine Alpha CONDE ardii e fedde dawro Sidya TOURE, UFR.

E bi’ol ardiiɓe Gine ko waasude ɗee pelle teddinde sariya leydi ndii saaɓii ɗe yoosinaa. Pellital ngal no teeŋtini kadi wonnde pelle fusaaɗe ɗee yaananaaka hannde kadi yuɓɓingol geɗe politik, e kadi ɓe faway tawo junngo e hoore denndaangal jehe ɗe ɗee pelle dawro jogii Gine. Laamu ngun non fellitii yontere yawtunde fusugol ɗee pelle fi kala hari ɓe okkiɓe pelle ɗen  happu haa ñannde 25 lewru 5ɓuru, ngam ɗe waawa timminde kaaytaaji majje, woodeede majje ɗooftoo sariya leydi ndii. Ngal pellital ardiiɓe, liddu pelle ɗee jibinii haalullaaji ɗuuɗuɗi immorde e pelle dawro e renndo Gine, kono jinnganooɓe laamu ngun men. Nde banŋe gooto no wi’a wonnde, ngal pellital laɓɓingol doggol pelle politik ɗee no haani, saɓu hino faarlii ɓe teddingol sariya leydi ndin. Oya on no holli wondema laamu ngun yaawu ƴettude pellital ngal. E kadi ɗum jibintaa ɓuttu e nder leydi ndin

E miijo mon holko saabii laamu ngun habbaaki happu mo ɓe jonnunoo pelle ɗen timma si ɓe ɓama ngal pellital ?

Hara ko honɗum oo alhaali waawi battinnde e alhaali dawro e renndo Gine ?

On Tottaama Konngol Hannde e nder ndee yeewtere udditiinde, on kollii miijooji mon e ko faati e kabaaruuji ɗi njiɗɗon artude e mum e nder ndee yontere.

Alkamisa 5 lewru 3ɓuru, hiɗen arta e alhaali hare Iran e Israel wonndude e Dawlaaji Ndentuɗi Amerik. Gila fitinaaji ɗii fuɗɗii Moyen Orient e asewe yawtuɗo heɓi hannde, leyɗe keewɗe wonndude e pelle e dente adunayankooje hollii mette mun e ɗee piyanɗe Amerik e Israel liddu Iran, piyanɗe ɗe ɓe holli wonnde ɗoftaaki hakkeeji winndere. Woɓɓe e no noddi leyɗe haɓooje ɗee dartingol hare ndee.

Duunde Afrik non heedoraali caggal e ƴettuɓe konngol e dow oo alhaali. Dental Afrik UA, Cedeao, wonndude e leyɗe keewɗe wano Senegal Afrik du sud, Tchad, Nigeria Ghana, Maroc e leyɗe goɗɗe…, gonnguɗi mun nanaama.

ko holno taskorɗon deƴƴere leyɗe AES, Mali Burkina Faso e Niger? nde tawi haa ni hooreejo hay e gooto nanaaka e dow hare ɗen

Tawu si hooreejo kiɗɗo Senegal Macky SALL laatoto lomtotooɗo Antonio Guterres e jullere koolaaɗo kuuɓal dental Adunaaru ONU?Sikke kan woo alaa hannde kadi, oo hooreejo kiɗɗo Senegal tawete e suɓeteeɓe ngam ardaade hooreyaaku dental ngal e lewru 1ɓuru arooru. Ko Évariste Ndayishimiye, hooreejo Burundi leydi ardiindi Dental Afrik UA naɓi e altine to suudu ONU kaaydiiji seedintinɗi kanndidaaku makko.

Kono to Senegal kanndidaaku Macky SALL ardaade dental ONU, no jibini haalullaaji keewɗi teeŋtinii hakkunde dawroyankooɓe.

Ko holno yiiruɗon arsike makko dañugol ndee jullere hakkunde tiindondiraaɓe makko Michelle Bachelet mo Chili e Rafael Grossi mo Argentine?

Hannde e talaata 3 lewru 3ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e alhaali mejaaji renndo e nder leyɗe Afrik. Mejaaji renndo taƴaama e leyɗeele keewɗe ɗe ɓittaama kaɗi e nder leyɗe goɗɗe Afrik e ɗii lebbi sakkitiiɗi ɗoo.

To Gabon, suudu HAC ndun ƴettii pellital balɗe yawtuɗe wenngugol mejaaji renndo ɗii Wano non-kadi, RD.Konngo, hooreejo leydi ndin Félix Tshisekedi fellitii ɓittugol walla toppitaade ngol huutorgol mejaaji renndo ngam haɓugol jiiɓoldu ko ɗe waawi addude e nder leydi ndin. Kono ngal pellital hooreejo leydi ɓittugol internet, no aanini sanne pelle renndo Congo. E bi’ol maɓɓe ndee ko feere ngam jiiɓugol democratie e nder leydi ndii.

Ko holno taskorɗon oo alhaali ?

E altine 2 lewru 3ɓuru, hiɗen yewta hannde ko faati e alhaali Iran, leydi ndi Israel e Dawlaaji Ndentuɗi Amerik yanani e asewe faltiinde. Piyanɗe ɗe mawɗo Iran Ali Khamenei wonndude e hooreeɓe woɓɓe heddii e nder mun. Téhéran kadi waɗii piyanɗe e nder ca’e keewɗe diiwal Golf.

Tippude e limoore mojoɓere “Crossant rouge” jeyaande Iran, ko timmi yimɓe 200 maayii, 747 kadi mbarmii e nder mun. Fitinaaji ɗii layii hannde Liban. Pettanɗe nanaama e ca’e ɗuuɗuɗe wano Doha, Dubaï, Bahrein, Tel Aviv, e Jérusalem. Hooreeɓe leyɗe keewɗe ƴettii konngol ngam hollude mette maɓɓe e ndee fiyannde kafaande Israel e Amerik liddu Iran.

Ko holno taskorɗon oo alhaali

Hannde e aljuma, ñannde 27lewru 2ɓuru 2026 ka Taskaram On Tottaama Konngol en kaalii ko yowitii e alhaali coggeeli e lewru korka walla suumaye. Hino taskaa e lewru korka kala, coggeeli ñaameteeji ɓuraaɗi hatoƴineede e mun ɓeydoto sanne wano sukkar, maaro, liƴƴi, haa e teewu e ko nanndi e mun. Ngol ɓeydaɗol coggeeli e ñakkugol ñaameteeti goɗɗi e nder luumooji no wuuraa e nder yoga e leyɗe Afrik fiikala yoga e hooreeɓe ɓamay pehe ngam ustugol coggeli ɗin si suumaye hewtii.

Ko holno alhaali coggeeli ɗin fewndori e nder leyɗeele mon ?

Ko pehe holɗe hooreeɓe leyɗe mon ɓami hikka ngam ustude coggu nguure e lewru korka ?

Alkamisa ñannde 26, 2ɓuru, en taskoto  hannde eɓɓoore Dental leyɗe Hirnaage Afrik CEDEAO, tafugol konu kafaangu fii haɓugol kuliyankaaku wonungu e jaalaade hannde e nder leyɗe ɗen. Ngam laatingol ndee eɓɓoore  nde guwerneman e hooreeɓe leyɗe CEDEAO, ƴetti gila e lewru 8ɓuru hitaande faltiinde sinncugol konu kafaangu, hooreeɓe koneeli Dental CEDEAO, wonndude e ɓe Dental leyɗe AES, Mali,  Burkina Faso e Niijeer, no tumnbondiri gila e talaata Freetown, laamorgo Sarlon.  Leyɗe ɗee no haani kafude ka aranunɗoo kununkooɓe ujune ɗiɗo ɗoo e timmoode ndee hitaande nde wonuɗen e mun.

Ko holno taskorɗon ndee eɓɓoore? Tawu si nde holnii?

Tawi si nguu konu kafaangu ngu leyɗe hirnaage Afrik eɓɓi sincugol waaway haɓude kuliyankaaku e nder leyɗe ɗee?

Hiɗon miijii wonnde huuwondiral hakkunde CEDEAO e AES, ngam tafugol konu haɓayngu kuliyankaaku e nder leyɗe hirnange Afrik, aran laataade?